 |
| Γενοκτονία του Πόντου | Ένα καλά οργανωμένο έγκλημα |
Οι Πόντιοι και μαζί τους ο απανταχού Ελληνισμός τίμησαν πριν από λίγες μέρες την αποφράδα επέτειο της Γενοκτονίας του Ποντιακού Ελληνισμού και του Ελληνισμού της Ανατολής. Τη μαύρη επέτειο ενός από τα πιο απάνθρωπα, στυγερά εγκλήματα του μισάνθρωπου τουρκικού τέρατος σε βάρος του πανάρχαιου ιστορικού ελληνικού Γένους. Ενός καλά οργανωμένου εγκλήματος, το οποίο διαπράχθηκε σε τέσσερεις περιόδους κάτω από τα μάτια των κατ’ ευφημισμόν πολιτισμένων κρατών, που παρακολουθούσαν απαθέστατα την πολυαίμακτη αυτή τραγωδία, η οποία κράτησε πάνω από δέκα χρόνια.
Η πρώτη πράξη του τουρκικού εγκλήματος σε βάρος του Ποντιακού Ελληνισμού ξεκίνησε το 1912 και κράτησε μέχρι το 1914, με διωγμούς και κάπως προσεγμένες δολοφονίες. Και τούτο, για να μην αποκαλυφθεί το πρόσωπο τής κατ’ ευφημισμόν Νέας Τουρκίας, η οποία από τότε αρχίζει την υλοποίηση του προγράμματος «Η Τουρκία για τους Τούρκους».
Η δεύτερη πράξη του τουρκικού εγκλήματος σε βάρος του Ποντιακού Ελληνισμού αρχίζει το 1912 και λήγει το 1914. Αυτήν την περίοδο αυξάνονται οι δολοφονίες και οι καταστροφές των ελληνικών πληθυσμών. Ιδιαίτερα μετά τον Μάρτη του 1914 επιτείνονται οι αθρόοι διωγμοί και οι μαζικές απελάσεις στην Ελλάδα ολόκληρων ελληνικών πληθυσμών από τη Θράκη και τα παράλια της Μικράς Ασίας πριν από την απόβαση του Κεμάλ στη Σαμψούντα. Κι όλα αυτά, με την πρόφαση ότι έχουν καταληφθεί από την Ελλάδα τα νησιά Λέσβος και Χίος. Από το σημείο αυτό του τουρκικού εγκλήματος, επισημαίνουν πλείστοι ιστορικοί, αρχίζει ξεκάθαρα το πρόγραμμα του Νεοτουρκικού Κομιτάτου. Δηλαδή, από τη μια η οικονομική εξάντληση των Ελλήνων και η αναγκαστική καταφυγή τους στην Ελλάδα, με στόχο να τους αντικαταστήσει με Τούρκους από τη Βοσνία Ερζεγοβίνη.
Η τρίτη πράξη περιλαμβάνει την αφόρητη κατάσταση του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου (1914-1918), η οποία, σύμφωνα με όλους τους ιστορικούς που ασχολήθηκαν με το θέμα, σημαδεύεται από θηριώδεις καταστροφές, όπως πυρπολήσεις ολόκληρων πόλεων και χωριών και μαζικές εξορίες χιλιάδων Ελλήνων στο εσωτερικό της Τουρκίας.
Η τέταρτη πράξη, που αποτελεί και την κορύφωση της τραγωδίας του Μικρασιατικού Ελληνισμού, ιδιαίτερα του Ποντιακού, συμπίπτει με την κεμαλική περίοδο (1919-1922). Τότε οι διωγμοί γίνονται περισσότερο εξαντλητικοί και θηριώδεις. Επισημαίνεται σχετικά στον ένατο τόμο του βιβλίου «Αλησμόνητες Πατρίδες: Ο Ηρωικός Πόντος»: «Ελληνικοί και Αρμενικοί πληθυσμοί εξοντώθηκαν μεταξύ 1914 και 1924, 900 χιλιάδες άτομα».
Όπως έγινε γνωστό από έγκυρες πληροφορίες, μαρτυρίες επιζησάντων, καταγγελίες και άλλα επίσημα στοιχεία που ήρθαν σε φως μετά την καταστροφή του 1922, για την εξόντωση του ελληνικού στοιχείου οι τουρκικές Αρχές, μ’ επικεφαλής τον Μουσταφά Κεμάλ-Ατατούρκ, τον υπαρχηγό τού Ισμέτ Πασά-Ινονού, Τοπάλ Οσμάν Πασά, τον κτηνάνθρωπο μισέλληνα Εβρέν Πασά, Υπουργό Στρατιωτικών των Νεοτούρκων, τον Τοπάλ Πασά Υπουργό Εσωτερικών, επίσης ηγετικό στέλεχος του νεοτουρκικού Κομιτάτου και άλλους ηγέτες του εγκληματικού συνδικάτου, δεν άφησαν έγκλημα που δεν το διέπραξαν, εντελώς αδικαιολόγητα.
Χαρακτηριστικά, αναφέρονται και τα εξής στο βιβλίο που προαναφέραμε: «Για την εξόντωση του ελληνικού στοιχείου οι τουρκικές Αρχές έκαναν χρήση των φοβερότερων και σατανικότερων σχεδίων. Λεηλάτησαν, βίασαν, πυρπόλησαν ολόκληρα χωριά, βασάνισαν, ακρωτηρίασαν, έσφαξαν, έκαψαν, ακόμη και έθαψαν ζωντανούς, άντρες, γυναίκες, παιδιά, γέρους και μετέβαλαν σε εκτεταμένα νεκροταφεία ελληνικές χριστιανικές κοινότητες, που μέχρι τότε ανθούσαν και εξέπεμπαν την ελληνική, πολιτιστική ακτινοβολία τους σ’ όλη την Ανατολή. Αρκεί ν’ αναφερθούν οι κορυφαίες απ’ αυτές: Σμύρνη, Αϊδίνι, Κυδωνίες, Προύσα, Νίκαια (περιοχή Μικράς Ασίας), Τραπεζούντα, Κερασούντα, Σαμψούντα, Οινόη, Πάφρα, Ορντού, Αμάσεια (Πόντος), επαρχίες Δέρκων, Μετρών, Ηράκλειας, Μυριοφύτου, Καλλιπόλεως, Αίνου, Τυρολόης, Σαράντα Εκκλησιών, Αδριανούπολης, Βάρνας (Ανατολική Θράκη)».
Συγκλονιστική είναι, επίσης, η ακόλουθη έκθεση του Εθνομάρτυρα Μητροπολίτη Σμύρνης Χρυσοστόμου προς τον βασιλέα Κωνσταντίνο, ημερομηνίας 13/11/1915, όταν άρχισαν ήδη να ξαπλώνονται τα πλοκάμια του τουρκικού ανοσιουργήματος σε βάρος του ελληνικού Γένους: «Πάντες εξορίσθημεν εκ των εστιών ημών, τα τέκνα ημών απορφανίσθησαν, αι μητέρες εχήρευσαν, αι παρθένοι ατιμάσθησαν, εντός μάλιστα εκκλησιών. Τα τέκνα μας υπέστησαν τας συνεπείας του τουρκικού Νόμου και ημείς, οι επιζήσαντες εκ της καταστροφής, διάγομεν βίον αθλιότητος εν τω εσωτερικώ και εν τω βάθει της Ασίας». Προέβλεπε ο μαρτυρικός εθνομάρτυρας τη συμφορά που άπλωνε τα μαύρα της σύννεφα και επήλθε τελικά η καταστροφή της Μικρασίας. Της μάνας γης Αιολίας και της Ιωνίας, που από αρχαιοτάτων χρόνων τα τέκνα τους εξέπεμπαν την ακτινοβολία τους, η οποία φώτιζε ολόκληρο τον κόσμο και θεμελίωνε το πνεύμα της σοφίας, των επιστημών, των τεχνών και του πολιτισμού, τον οποίο χαίρεται ο σημερινός κόσμος.
Στο τουρκικό έγκλημα του αφανισμού κάθε ελληνικού ίχνους στη Μικρασία και τον Πόντο ήταν ο υποχρεωτικός εκτουρκισμός των Ελλήνων με την κατάργηση του παλαιού προνομιακού καθεστώτος, που επανανεώθηκε με βεζυρική (πρωθυπουργική) εγκύκλιο από τις 22 Ιανουαρίου του 1891.
1) Σύμφωνα με την εγκύκλιο, μοναδικός αρμόδιος φορέας για την εκπαίδευση των Ελλήνων της Τουρκίας ήταν το Οικουμενικό Πατριαρχείο. Στη δική του αποκλειστική ευθύνη υπάγονται τα θέματα της εκπαίδευσης και τα διπλώματα των εκπαιδευτηρίων. Όμως, από τον Ιούλιο του 1915 καταργούνται από την τουρκική κυβέρνηση αυτά τα προνόμια. Στο εξής όλα τα ελληνικά σχολεία αποσπώνται από το Πατριαρχείο και υπάγονται στη δικαιοδοσία του Υπουργείου Παιδείας της Τουρκίας. Η τουρκική γλώσσα αποτελεί πια κύριο όργανο διδασκαλίας των μαθημάτων.
2) Οι διαθήκες, οι γάμοι, τα συμβόλαια, τα οποία με βάση το προνομιακό καθεστώς υπάγονταν στα αρμόδια συμβούλια του Πατριαρχείου, περιέρχονται στο εξής στην αρμοδιότητα του τουρκικού δημοσίου.
3) Καταργείται το προνόμιο των κληρικών (ιερέων - επισκόπων) να δικάζονται από εκκλησιαστικά δικαστήρια. Αυτό σημαίνει ότι, επίσκοποι, ιερείς, μοναχοί και ηγούμενοι δικάζονται ως κοινοί εγκληματίες και φυλακίζονται σε κοινές φυλακές, χωρίς την ανάμειξη του Πατριαρχείου.
4) Μέχρι τώρα το Πατριαρχείο είχε το προνομιακό δικαίωμα να παρεμβαίνει σε περίπτωση βίαιου εξισλαμισμού των χριστιανών. Το προνόμιο αυτό καταργείται με νόμο της 28ης Ιανουαρίου 1915 και οι εξισλαμισμοί απ’ εκεί και πέρα γίνονται πια ακώλυτα.
5) Καταργείται το μεγάλο προνόμιο της κοινοτικής αυτοδιοίκησης. Πρώτα - πρώτα οι δημογέροντες διορίζονται πια από την τουρκική κυβέρνηση. Έπειτα, οι περιουσίες των ελληνικών κοινοτήτων, των μοναστηριών και των εθνικών ιδρυμάτων (νοσοκομείων, πτωχοκομείων, ορφανοτροφείων) δημεύονται με νόμο της τουρκικής κυβέρνησης (14 Αυγούστου 1916).
Έτσι, τα πάντα είχαν κηρυχθεί με νόμο, περιουσία της τουρκικής κυβέρνησης, αδιαμαρτύρητα. Χωρίς κανένα δικαίωμα αντίδρασης των δυστυχών Ελλήνων, που είχαν τη μαύρη τύχη να ζουν εκείνα τα χρόνια στην επικράτεια της φθίνουσας Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Το Οικουμενικό Πατριαρχείο, οι Μητροπόλεις, τα Μοναστήρια, οι Εκκλησίες, οι Κοινότητες, τα Σχολεία, τα Εθνικά Ιδρύματα, χάνουν τις περιουσίες τους, καταδυναστεύονται, απομονώνονται, απογυμνώνονται κυριολεκτικά από κάθε ανθρώπινο δικαίωμα. Χάνουν τα πάντα. Η ζωή μόνο τούς έμεινε, κι αυτή «κρεμάμενη επί ξυρού ακμής».
Ένα άλλο απάνθρωπο έγκλημα σε βάρος των Ελλήνων, που αποτελούσαν τη μεγάλη πλειονότητα στη Μικρασία, καθώς και όλων των άλλων χριστιανών. Όπλο εξόντωσης του χριστιανικού στοιχείου ήταν τα διαβόητα «αμελέ ταμπουρού» (εργατικά τάγματα) ή Τάγματα Θανάτου, με τη σύσταση των οποίων το 1908 αποδεκατίστηκαν εκατομμύρια χριστιανικοί πληθυσμοί, Έλληνες, Αρμένιοι, Ασσύριοι και άλλοι. Μέχρι την επανάσταση των Νεοτούρκων του 1908 οι χριστιανοί απαλλάσσονταν από τη στρατιωτική υποχρέωση, πληρώνοντας τον αντίστοιχο απαλλακτικό φόρο. Όμως, με βάση το νέο σύνταγμα που επέβαλαν οι Νεότουρκοι, όλοι οι άρρενες χριστιανοί μέχρι 31 έτους ήταν υποχρεωμένοι να στρατευτούν. Η υποχρέωση αυτή, με νόμο του Νοεμβρίου 1914, επεκτείνεται και στους άντρες ηλικίας μέχρι 48 ετών, χωρίς το δικαίωμα της εξαγοράς (που υπήρχε για λίγο χρονικό διάστημα). Σε όσους τολμούσαν να μην παρουσιαστούν στον στρατό, επιβάλλονταν βαρύτατες ποινές και δημεύσεις των περιουσιών τους. Εκτός από αυτό ήταν σίγουροι ότι και οι οικογένειές τους θα εκτοπίζονταν και θα εξοντώνονταν στα βάθη της Μικράς Ασίας. Οι επίσημες εκθέσεις της εποχής δίνουν τη ζοφερή εικόνα των Ταγμάτων. Ανάμεσά τους και η μαρτυρία του Πόντιου γυμνασιάρχη, Γεώργιου Στυλιανίδη, από την οποία πήραμε το ακόλουθο απόσπασμα: «Στον ναό του Αγίου Γεωργίου Πάτλαμ, που απείχε μισή ώρα από την Κερασούντα, βρήκαν τον θάνατο 3.000 Έλληνες του Πόντου, κάτω από τραγικές συνθήκες. Σώθηκε στη Μητρόπολη Κερασούντας έκθεση δασκάλου, ο οποίος κατόρθωσε τη νύχτα να δραπετεύσει από το παράθυρο του ναού. Η έκθεση λέει ότι οι άνθρωπο έτρωγαν τα υποδήματα και τα λείψανα των πεθαμένων. Ο ιερός ναός του Αγίου Γεωργίου είχε μεταβληθεί σ’ ένα ‘‘αληθές μακελλείο’’. Την πληροφορία επιβεβαιώνει και η μαρτυρία του Τούρκου γιατρού, αυτόπτη μάρτυρα».
