Από τον ξεριζωμό στη Νάουσα: Η βιβλιοθήκη των Ποντίων που σώθηκε πάνω σε υποζύγια και γίνεται μουσείο

Από τον ξεριζωμό στη Νάουσα: Η βιβλιοθήκη των Ποντίων που σώθηκε πάνω σε υποζύγια και γίνεται μουσείο

Μια ιστορία μνήμης, πίστης, παιδείας και συγκλονιστικής αυτοθυσίας κρύβεται πίσω από την Εθνική Βιβλιοθήκη Αργυρουπόλεως, τη σπάνια συλλογή που διασώθηκε από τον Πόντο και φυλάσσεται σήμερα στη Νάουσα από την Εύξεινο Λέσχη Ποντίων Νάουσας.

Ο γενικός γραμματέας της Ευξείνου Λέσχης Ποντίων Νάουσας και της Εθνικής Βιβλιοθήκης Αργυρουπόλεως, Χαράλαμπος Φανιάδης, μιλώντας στο Ράδιο Θεσσαλονίκη, ανέδειξε τη μοναδική διαδρομή αυτού του αρχείου, το οποίο έφτασε στη Νάουσα το 1922, μέσα στις δραματικές συνθήκες του ξεριζωμού των Ελλήνων της Αργυρούπολης του Πόντου.

Rthess.gr · Από τον ξεριζωμό στη Νάουσα: Η βιβλιοθήκη των Ποντίων που σώθηκε πάνω σε υποζύγια και γίνεται μουσείο

Όπως ανέφερε, οι Αργυροπολίτες, την ώρα που αναγκάζονταν να εγκαταλείψουν τις πατρογονικές τους εστίες, πήραν μια απόφαση με τεράστιο ιστορικό βάρος: να διασώσουν όχι μόνο ό,τι μπορούσαν από τη ζωή τους, αλλά και τα βιβλία, τη γνώση και την πνευματική τους κληρονομιά.

Σύμφωνα με τον Χαράλαμπο Φανιάδη, σε κάθε οικογένεια δόθηκαν τρία υποζύγια για τη μεταφορά των απαραίτητων. Οι Αργυροπολίτες αποφάσισαν στα δύο από αυτά να τοποθετήσουν τα βιβλία του Φροντιστηρίου της Αργυρούπολης και τα ιερά κειμήλια του Μητροπολιτικού Ναού του Αγίου Γεωργίου. Έτσι, μέσα από μια μακρά και επώδυνη διαδρομή από την Αργυρούπολη στην Τραπεζούντα, από εκεί στην Κωνσταντινούπολη, έπειτα στην Καλαμαριά και τελικά στη Νάουσα, έφτασαν εκατοντάδες τόμοι που αποτελούν σήμερα ανεκτίμητο θησαυρό του Ποντιακού Ελληνισμού.

Η συλλογή αριθμεί σήμερα 974 τόμους και περιλαμβάνει χειρόγραφα, αρχέτυπα, παλαίτυπα, θεολογικά και φιλοσοφικά έργα, βιβλία θετικών επιστημών, έργα αρχαίων Ελλήνων συγγραφέων, καθώς και σπάνιες εκδόσεις από μεγάλα ευρωπαϊκά πνευματικά κέντρα. Το παλαιότερο χειρόγραφο της συλλογής χρονολογείται στον 13ο αιώνα, ενώ σημαντικό μέρος της αποτελείται από τυπωμένα βιβλία των πρώτων αιώνων της τυπογραφίας, από το 1450 έως και το 1900.

Η βιβλιοθήκη προέρχεται από το ιστορικό Ελληνικό Φροντιστήριο της Αργυρούπολης, ένα από τα σημαντικότερα εκπαιδευτικά ιδρύματα του Ποντιακού Ελληνισμού, το οποίο, όπως σημείωσε ο κ. Φανιάδης, θεωρείται δεύτερο σε σημασία μετά το Φροντιστήριο της Τραπεζούντας. Το ίδρυμα αυτό υπήρξε για αιώνες πυρήνας παιδείας, ελληνικής γλώσσας, πολιτισμού και εθνικής συνείδησης στον Πόντο.

Σήμερα, ο μεγάλος στόχος της Ευξείνου Λέσχης Ποντίων Νάουσας είναι η δημιουργία του νέου μουσείου της Εθνικής Βιβλιοθήκης Αργυρουπόλεως στο ιστορικό κτίριο Τουρπάλη, στη Νάουσα. Εκεί σχεδιάζεται να στεγαστεί με σύγχρονες προδιαγραφές η πολύτιμη συλλογή, ώστε να αποκτήσει, όπως χαρακτηριστικά τονίστηκε, «το δικό της μοναδικό σπίτι».

Για το νέο μουσείο βρίσκονται σε εξέλιξη μουσειολογικές και αρχιτεκτονικές μελέτες, με στόχο να δημιουργηθεί ένας επισκέψιμος χώρος έκθεσης, φύλαξης, συντήρησης και αποκατάστασης των βιβλίων. Ο χώρος φιλοδοξεί να αποτελέσει ένα ζωντανό κύτταρο πολιτισμού, ιστορικής μνήμης και εκπαίδευσης, ανοιχτό τόσο στην επιστημονική κοινότητα όσο και στο ευρύ κοινό.

Ιδιαίτερη αναφορά έγινε και στο ίδιο το Φροντιστήριο της Αργυρούπολης, το οποίο σταμάτησε να λειτουργεί το 1923 και με το πέρασμα των χρόνων κατέρρευσε, με αποτέλεσμα να παραμείνει ουσιαστικά μόνο η πρόσοψή του. Τα τελευταία χρόνια, ωστόσο, μέσα από συνεργασία της Ευξείνου Λέσχης Ποντίων Νάουσας με τους σημερινούς κατοίκους της περιοχής στην Τουρκία, το ιστορικό κτίριο αποκαταστάθηκε και λειτουργεί πλέον ως χώρος πολιτισμού, με προοπτική προγραμμάτων συνεργασίας και ανταλλαγής.

Πηγή: RThess

Με συμμετοχή όλου του οικισμού αναβιώνει το Ταφικό έθιμο των Ποντίων στο Θρυλόριο

Με συμμετοχή όλου του οικισμού αναβιώνει το Ταφικό έθιμο των Ποντίων στο Θρυλόριο

Μέρος της ζωής του οικισμού αποτελεί εδώ και δεκαετίες το Ταφικό Έθιμο των Ποντίων στο Θρυλόριο, που έλαβε χώρα για ακόμα μια χρονιά με συμμετοχή του Πολιτιστικού Συλλόγου Ποντίων Θρυλορίου «Η Κερασούντα και το Γαρς», έξω από τα νεκροταφεία του οικισμού, τη Δευτέρα του Αγίου Πνεύματος.

Πρόκειται για ένα έθιμο οι ρίζες του οποίου χάνονται στα βάθη του παρελθόντος, και το οποίο οι πρόσφυγες έφεραν από τον Πόντο στον οικισμό, τηρώντας το για πολλά χρόνια. Σιγά σιγά όμως το έθιμο, όπως και πολλά άλλα, άρχισε να χάνεται, για αυτό και το 1991 ο Σύλλογος ξεκίνησε να το αναβιώνει, φέροντας το ξανά στη ζωή του Θρυλορίου, ώστε να το γνωρίζουν και οι νεότερες γενιές, που στη συνέχεια θα κληθούν να το συνεχίσουν.

Όπως ανέφερε η Πρόεδρος του Συλλόγου κ. Χρύσα Μαυρίδου, είναι ένα αποχαιρετιστήριο τραπέζι για τους νεκρούς, μιας και οι Πόντιοι είχαν την πίστη πως με την ανάσταση του Κυρίου ανασταίνονται και οι τεθνεώτες, και μένουν κοντά τους μέχρι το μεσημέρι της ημέρας του Αγίου Πνεύματος, όταν και επιστρέφουν στον τόπο τους. Έτσι τόσο στον Πόντο, όσο και σήμερα, φέρνουν τα καλύτερα φαγητά τους, κάθονται όλοι μαζί, και τρώνε «μετ’ αποθαμέντς», μέχρι τις 12 το μεσημέρι.

Το τραπέζι ευλόγησε ο Μητροπολίτης Μαρωνείας και Κομοτηνής κ. Παντελεήμων, που τόνισε πως προσπαθεί να βρίσκεται σε αυτό κάθε χρόνο αν μπορεί, τονίζοντας πως το κάνει σε ανάμνηση μιας χήρας που ζούσε στον οικισμό, η οποία μετά τον άντρα της, που είναι θαμμένος στο νεκροταφείο του οικισμού, είχε χάσει και τον γιό της, ο οποίος ζούσε στη Γερμανία, όπου και τάφηκε.

Σε μια παρουσία του στον οικισμό είχε κάνει ένα τρισάγιο για τον γιό της, και όταν της είπε να κάνει ένα και για τον Σύζυγο, αυτή αρνήθηκε, γιατί του είχε πει πως τον άντρα της τον έθαψε όπως έπρεπε, ο γιός της όμως τάφηκε στα ξένα.

Μάλιστα μερικές μέρες αργότερα κατέβηκε με τα πόδια στην Κομοτηνή, και έφερε τρία αυγά στον παιδικό σταθμό της Μητρόπολης, ως αντίδωρο για την τελετή.

Λίγα χρόνια μετά απεβίωσε και αυτή, όμως στη μνήμη της και τηρώντας την πίστη των ανθρώπων του οικισμού ότι τρώνε με τους ανθρώπους τους πριν επιστρέψουν, προσπαθεί να βρίσκεται και αυτός στην τελετή αυτή.

Πηγή: Παρατηρητής της Θράκης

Eκδήλωση Mνήμης για τη Γενοκτονία των Ποντίων στον Kαρέα

Eκδήλωση Mνήμης για τη Γενοκτονία των Ποντίων στον Kαρέα

Την Πέμπτη 28 Μαΐου, στην Πλατεία Πόντου στον Καρέα, ο Σύλλογος Ποντίων Καρέα – Βύρωνα διοργάνωσε εκδήλωση μνήμης αφιερωμένη στη Γενοκτονία του Ποντιακού Ελληνισμού.

Αρχικά τελέστηκε επιμνημόσυνη δέηση, ενώ στη συνέχεια πραγματοποιήθηκε κατάθεση στεφάνων, ως ελάχιστος φόρος τιμής στα θύματα.

Ακολούθως, ο Δήμαρχος Βύρωνα, Αλέξης Σωτηρόπουλος, απηύθυνε χαιρετισμό προς τους παρευρισκόμενους και η εκδήλωση συνεχίστηκε με παραδοσιακά ποντιακά τραγούδια, σε μια συμβολική αναφορά στη μνήμη της 19ης Μαΐου και στα 107 χρόνια από τα γεγονότα που σημάδεψαν τον Ποντιακό Ελληνισμό με ξεριζωμό, διωγμούς και εξόντωση.

353.000 Πόντιοι χάθηκαν, ενώ ξεριζώθηκαν και διαλύθηκαν οικογένειες, σε μία από τις πιο τραγικές περιόδους της σύγχρονης ιστορίας. Η μνήμη τους παραμένει ζωντανή και αποτελεί διαρκές χρέος για την ανάδειξη της ιστορικής αλήθειας, καθώς και για τη παγκόσμια αναγνώριση της Γενοκτονίας των Ποντίων.

Η συγκεκριμένη ημέρα υπενθυμίζει την ανάγκη διαρκούς υπεράσπισης της ειρήνης, της ανθρώπινης αξιοπρέπειας και της δικαιοσύνης. Δεν ξεχνάμε!

Πηγή: Εφημερίδα Σφυγμός

Ποντιακό γλέντι στο Κομνήνιο από την Εύξεινο Λέσχη Βέροιας

Ποντιακό γλέντι στο Κομνήνιο από την Εύξεινο Λέσχη Βέροιας

Για 16η συνεχόμενη χρονιά η Εύξεινος Λέσχη Βέροιας ανανεώνει το ραντεβού της με την παράδοση και διοργανώνει τις Θερινές Εκδηλώσεις 2026, καλώντας τους φίλους του ποντιακού πολιτισμού σε μια μεγάλη μουσικοχορευτική βραδιά στο Κομνήνιο.

Οι εκδηλώσεις θα πραγματοποιηθούν το Σάββατο 4 Ιουλίου 2026, με ώρα έναρξης στις 21:00, ενώ η γενική είσοδος έχει οριστεί στα 5 ευρώ.

Όπως επισημαίνουν οι διοργανωτές, στόχος της εκδήλωσης είναι η διάδοση και η διατήρηση της ποντιακής πολιτιστικής κληρονομιάς, μέσα από τη μουσική, το τραγούδι και τον χορό. Το κοινό θα έχει την ευκαιρία να παρακολουθήσει τα χορευτικά τμήματα της Εύξεινου Λέσχης Βέροιας και στη συνέχεια να διασκεδάσει μέχρι τις πρώτες πρωινές ώρες με ένα πλούσιο ποντιακό πρόγραμμα.

Στη μουσική βραδιά συμμετέχουν καταξιωμένοι καλλιτέχνες του ποντιακού χώρου. Στο τραγούδι θα βρίσκονται οι Δημήτρης Καρασαββίδης και Κώστας Καλούσης, στη λύρα ο Νίκος Κοκκινίδης, στο αγγείο ο Βασίλης Φωλίνας, στο νταούλι οι Άκης Στολτίδης και Ηλίας Αποστολίδης, ενώ στο αρμόνιο θα συνοδεύει ο Γιώργος Φουντουκίδης.

Η Εύξεινος Λέσχη Βέροιας απευθύνει ανοιχτό κάλεσμα σε όλους να δώσουν το «παρών» στις εκδηλώσεις, σε μια βραδιά αφιερωμένη στην ποντιακή παράδοση, με χορό, τραγούδι και αυθεντικούς ποντιακούς σκοπούς.

Εκδήλωση μνήμης και τιμής για τη Γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου στο 2ο δημοτικό σχολείο Αξιούπολης

Εκδήλωση μνήμης και τιμής για τη Γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου στο 2ο δημοτικό σχολείο Αξιούπολης

Σε κλίμα ιδιαίτερης συγκίνησης και σεβασμού πραγματοποιήθηκε η εκδήλωση μνήμης και τιμής του 2ου δημοτικού σχολείου Αξιούπολης για τη Γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου, με τίτλο «Αλησμόνητες Πατρίδες: Πόντος».

Κεντρικός ομιλητής της εκδήλωσης ήταν ο δάσκαλος και συγγραφέας Κοσμάς Τσίναλης, ο οποίος παρουσίασε στους μαθητές, στους εκπαιδευτικούς και στους παρευρισκόμενους την ιστορική διαδρομή του ποντιακού ελληνισμού, από την αρχαιότητα και τη μυθολογία έως τον ξεριζωμό και την προσφυγιά. Μέσα από πλούσιο φωτογραφικό υλικό, ιστορικά ντοκουμέντα και αυθεντικά κειμήλια, ανέδειξε σημαντικές πτυχές της ιστορίας, της παιδείας, του πολιτισμού και των αγώνων των Ελλήνων του Πόντου.

Την εκδήλωση πλαισίωσε το χορευτικό τμήμα του sυλλόγου Ποντίων Αξιούπολης «Τραντέλλενες», συμβάλλοντας ουσιαστικά στη δημιουργία κλίματος μνήμης και πολιτισμού.

Χαιρετισμό απηύθυναν ο διευθυντής του σχολείου Βαΐτσης Βαϊτσίδης και ο Αθανάσιος Τζούρτζος, αντιδήμαρχος Διοικητικών Υπηρεσιών, Οικονομικών Υπηρεσιών και Προγραμματισμού, εκπροσωπώντας τον δήμαρχο Παιονίας.

Στη συνέχεια, ο πρόεδρος του Συλλόγου Ποντίων Αξιούπολης «Τραντέλλενες», Κωνσταντίνος Ζηλελίδης, αναφέρθηκε στη σημασία της Ημέρας Μνήμης της Γενοκτονίας των Ελλήνων του Πόντου και στην ανάγκη διατήρησης της ιστορικής μνήμης στις νεότερες γενιές.

Την εκδήλωση τίμησαν με την παρουσία τους ο Κύρος Καλαβάζης, αντιδήμαρχος Πολιτισμού, Τουρισμού και Νέας Γενιάς, ο Νικόλαος Παυλίδης, αντιδήμαρχος Κοινωνικών Υπηρεσιών, Παιδείας, Υγείας και Δια Βίου Μάθησης, ο Ιωάννης Τουλγαρίδης, πρόεδρος του συλλόγου εκπαιδευτικών πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης Παιονίας, γονείς μαθητών, καθώς και μαθητές και εκπαιδευτικοί του 1ου δημοτικού σχολείου Αξιούπολης.

Ιδιαίτερα συγκινητική ήταν η έναρξη της εκδήλωσης με τον λυράρη Στέλιο Κουπενέλη να αποδίδει στην ποντιακή λύρα έναν πένθιμο σκοπό, τιμώντας τη μνήμη των χιλιάδων θυμάτων της Γενοκτονίας.

Ξεχωριστή θέση στο πρόγραμμα είχε η παρουσίαση του παραμυθιού του κ. Τσίναλη «Έναν ζαντόν αρκουδόπον», μέσα από το οποίο οι μαθητές γνώρισαν στοιχεία της ποντιακής διαλέκτου και του γλωσσικού πλούτου του Πόντου. Παράλληλα, το χορευτικό τμήμα του Συλλόγου παρουσίασε τους παραδοσιακούς ποντιακούς χορούς Ομάλ, Χαλάι και Τρυγόνα, συνοδεία ποντιακής λύρας.

Ως ένδειξη ευγνωμοσύνης για την εθελοντική προσφορά του, ο δήμος Παιονίας και το σχολείο προσέφεραν στον κ. Τσίναλη το Ιστορικό Λεύκωμα του δήμου Παιονίας και αναμνηστικό γραμματόσημο που δημιουργήθηκε στο πλαίσιο του εκπαιδευτικού προγράμματος φιλοτελισμού του σχολείου «Ταξιδεύοντας με το γραμματόσημο», αφιερωμένο στο βιβλίο του συγγραφέα.

Στον χώρο της εκδήλωσης φιλοξενήθηκε επίσης έκθεση φωτογραφιών και αυθεντικών εγγράφων προσφύγων από τις αλησμόνητες πατρίδες, καθώς και αντικειμένων της καθημερινής ζωής, δίνοντας στους μαθητές τη δυνατότητα να προσεγγίσουν βιωματικά την ιστορία του προσφυγικού ελληνισμού. Οι παρευρισκόμενοι είχαν ακόμη την ευκαιρία να δοκιμάσουν παραδοσιακά ποντιακά εδέσματα, προσφορά των κυριών του συλλόγου Ποντίων Αξιούπολης.

Η εκδήλωση αποτέλεσε μια σημαντική δράση ιστορικής μνήμης, γνώσης και πολιτισμού, συμβάλλοντας στην καλλιέργεια του σεβασμού προς την ιστορική αλήθεια και στη διατήρηση της πολιτιστικής κληρονομιάς του ποντιακού ελληνισμού.

Το 2ο δημοτικό σχολείο Αξιούπολης εκφράζει θερμές ευχαριστίες προς τον Κοσμά Τσίναλη, τον δήμο Παιονίας, τον σύλλογο Ποντίων Αξιούπολης «Τραντέλλενες» και το 1ο δημοτικό σχολείο Αξιούπολης για τη συνεργασία και τη συμβολή τους στην επιτυχία της εκδήλωσης.

Πηγή: Μαχητής