Οι άγνωστες «Θερμοπύλες» του Ποντιακού Ελληνισμού

Οι άγνωστες «Θερμοπύλες» του Ποντιακού Ελληνισμού

του Νίκου Γιαννόπουλου

Ιστορικού

To 1914 οι Τούρκοι εξαπολύουν εναντίον των χριστιανών της Μικράς Ασίας τον λεγόμενο πρώτο διωγμό. Οι χριστιανοί του Πόντου όμως, δεν αποδέχονται στωικά τη μοίρα τους και αντιδρούν οργανώνοντας αντάρτικες ομάδες.

Στις αρχές του 1917 το Ποντιακό αντάρτικο βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη προκαλώντας πονοκέφαλο στις τουρκικές Αρχές. Ο στρατιωτικός διοικητής της επαρχίας Σαμψούντας Ρεφάτ πασάς εξαπέλυσε εκκαθαριστικές επιχειρήσεις στην οροσειρά του Νεπιέν Νταγ, η οποία αποτελούσε ένα από τα ορμητήρια των Ποντίων ανταρτών.

Τον Απρίλιο οι τουρκικές δυνάμεις εντόπισαν 90 αντάρτες κοντά στο χωριό Οτ Καγιά. Εκείνοι κατέφυγαν σε ένα μεγάλο σπήλαιο, γνωστό ως »η σπηλιά της Παναγιάς». Εκεί τους ακολούθησαν 600 ηλικιωμένοι, γυναίκες και παιδιά, φοβούμενοι από την παρουσία των Τούρκων στην περιοχή. Τούρκοι χωρικοί όμως υπέδειξαν στους στρατιώτες το σπήλαιο.

Αμέσως περικύκλωσε το σπήλαιο δύναμη 350 χωροφυλάκων, με επικεφαλής τον Νταλίπ Τσαούς, φανατικό διώκτη των Ελλήνων. Οι 90 αντάρτες είχαν ως επικεφαλής τους Γιώργο Καραβασίλογλου, με τους τρεις γιους του, τον Κώστα Δελληγιάνογλου και τον Κώστα Παπάζογλου. Οι Τούρκοι κάλεσαν τους αντάρτες να παραδοθούν. Οι τελευταίοι ωστόσο τους αγνόησαν. Ακολούθησαν διαδοχικές προσπάθειες κατάληψης του σπηλαίου επί μια εβδομάδα! Οι αντάρτες όμως, μαχόμενοι ηρωικά, τις απέκρουσαν όλες.

Οι Τούρκοι κάλεσαν ως ενίσχυση ένα σύνταγμα τακτικού στρατού με πυροβόλα, υπό τον Μεχμέτ Αλή. Ακολούθησαν δύο μέρες ομηρικών μαχών, κατά τη διάρκεια των οποίων οι πολιορκητές υπέστησαν βαρύτατες απώλειες. Οι βολές των πυροβόλων όμως, είχαν διευρύνει το στενό στόμιο του σπηλαίου, ενώ τα πυρομαχικά των υπερασπιστών τελείωναν. Η πρόταση του Μεχμέτ Αλή  για παράδοση απορρίφθηκε.

Πόντιοι αιχμάλωτοι στα χέρια των Τούρκων. Οι αντάρτες το Οτ Καγιά προτίμησαν την αυτοκτονία από την παράδοση.

Οι πολιορκημένοι όμως δεν είχαν καμία ελπίδα. Σε λίγο τελείωναν και τα ελάχιστα φυσίγγια που τους είχαν απομείνει. Τότε ο καπετάν Γιώργος Καραβασίλογλου κάλεσε τους εναπομείναντες μαχητές κοντά του και τους πρότεινε να αλληλοσκοτωθούν προκειμένου να μην πέσουν ζωντανοί στα χέρια του εχθρού.

Ο τελευταίος που θα έμενε ζωντανός, θα αυτοκτονούσε. Οι αντάρτες συμφώνησαν όλοι! Έστρεψαν τα όπλα τους ο ένας εναντίον του άλλου και πέρασαν στην αθανασία. Ο τελευταίος τοποθέτησε το όπλο κάτω από το σαγόνι του και αυτοκτόνησε! Μανιασμένοι οι Τούρκοι ξέσπασαν πάνω στους απροστάτευτους πλέον αμάχους. Τους οδήγησαν στο κοντινό χωριό Τζασχούρ. Εκεί όλοι οι άνδρες σφαγιάστηκαν. Τριάντα κεφάλια εστάλησαν ως «δώρο» στον Ρεφάτ Πασά. Οι γυναίκες και τα παιδιά, υποχρεώθηκαν σε μια πορεία θανάτου.

Προορισμός τους υποτίθεται ότι θα ήταν η Κασταμονή, που απείχε 300 χιλιόμετρα. Στον προορισμό τους έφτασαν μόνο 83. Και απ’ αυτούς όμως, οι περισσότεροι πέθαναν τις επόμενες ημέρες.

Το δράμα είχε τελειώσει. Οι Πόντιοι αντάρτες είχαν γράψει νέες «Θερμοπύλες».

Πηγή: Μηχανή του Χρόνου

Συναυλία αφιέρωμα στους Εθνομάρτυρες Πόντου και Κύπρου, Νίκο Καπετανίδη και Ευαγόρα Παλληκαρίδη

Συναυλία αφιέρωμα στους Εθνομάρτυρες Πόντου και Κύπρου, Νίκο Καπετανίδη και Ευαγόρα Παλληκαρίδη

Το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, το Γενικό Προξενείο της Κυπριακής Δημοκρατίας στην Θεσσαλονίκη και το Σωματείο Δράσης Νίκος Καπετανίδης διοργανώνουν από κοινού συναυλία αφιέρωμα στους Εθνομάρτυρες Πόντου και Κύπρου Νίκο Καπετανίδη και Ευαγόρα Παλληκαρίδη, την Κυριακή 5 Απριλίου 2026 στην Αίθουσα Τελετών του ΑΠΘ με ώρα έναρξης 18.00 με γενικό τίτλο: "Στα βήματα των Ηρώων, Ευαγόρας Παλληκαρίδης- Νίκος Καπετανίδης | Από την Τραπεζούντα στην Πάφο και στη Θεσσαλονίκη".

Το μουσικό αυτό αφιέρωμα στις μαρτυρικές εσχατιές του Ελληνισμού, Πόντο και Κύπρο, παρουσιάστηκε πρώτη φορά τον Σεπτέμβριο του 2025 στο Αρχαίο Ωδείο Πάφου με συγκινητική επιτυχία.

Στο καλλιτεχνικό μέρος συμμετέχουν το εξαιρετικό Μουσικό Σχολείο Πάφου με 40μελή ορχήστρα και χορωδία.

Καλλιτεχνική Επιμέλεια – Ενορχήστρωση – Διεύθυνση Ορχήστρας & Χορωδίας: Σωκράτης Τερπίζης καθώς και η νεανική ομάδα Ποντίων φερέλπιδων μουσικών:

Άννα Μπούρα - κανονάκι 

Κωνσταντίνος Παπαλιώζης - πολίτικο λαούτο

Μιχάλης Χρυσόπουλος - λύρα Πόντου

Μαρία Σοφία Αραπίδου Λύρα Πόντου 

Κώστας Καπουρτίδης Λύρα Πόντου 

Γιώργος Κορτσινίδης κρουστά 

Με την καθοδήγηση του Δημήτρη Ξενιτόπουλου, την ερμηνεία του καταξιωμένου Χρήστου Χαλκιά και την εμβληματική αφήγηση του Γιώργου Συμεωνίδη.

Στο τραγούδι, ο κορυφαίος Αλέξης Παρχαρίδης 

Λύρα Πυρριχίου Κώστας Σιαμίδης

Νταούλι, Σοφία Χινιτίδου

Πυρριχιστές: Κυριάκος Ιωσηφίδης, Ιωάννης Πολυχρονίδης, Δημήτρης Ζερζελίδης, Γρηγόρης Γρηγοριάδης, Θωμάς Κυριακίδης, Αλέξανδρος Κοροσίδης, Χαράλαμπος Φουρκιώτης, Παναγιώτης Φουρκιώτης 

Τα μουσικά μέρη διατρέχουν τη μουσική παράδοση της Κύπρου και Πόντου με ιδιαίτερη έμφαση στα τραγούδια που προέρχονται από ποιήματα του Εθνομάρτυρα Ευαγόρα Παλληκαρίδη.

Η κοινή αναφορά των δύο μερών του Ελληνισμού συμπυκνώνουν το μήνυμα της Ενότητας και των κοινών οραμάτων των πρωταγωνιστών που έδωσαν τη ζωή τους στην τουρκική και αγγλική αγχόνη υπέρ της Ελλάδος και της Ελευθερίας.

Ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκος Χριστοδουλίδης θέτει υπό την αιγίδα του το μουσικό αυτό αφιέρωμα και θα παραβρεθεί, για να τιμήσει τους δύο Εθνομάρτυρες απευθύνοντας σχετικό χαιρετισμό.

Την εκδήλωση στηρίζουν η Κυπριακή Εστία Βορείου Ελλάδος και η Ένωση Κυπρίων Βορείου Ελλάδος.

Βραδιά στη μνήμη του Αχιλλέα Βασιλειάδη από την Ποντιακή Εστία Στουτγάρδης

Βραδιά στη μνήμη του Αχιλλέα Βασιλειάδη από την Ποντιακή Εστία Στουτγάρδης

Η Ποντιακή Εστία Στουτγάρδης διοργανώνει και προσκαλεί τα μέλη και τους φίλους της σε μία ξεχωριστή βραδιά τιμής και μνήμης για τον Αχιλλέα Βασιλειάδη.

Η βραδιά θα πραγματοποιηθεί το Σάββατο 28 Μαρτίου 2026 στις 6 μ.μ. στη Stadthalle Feuerbach (Kärntner Straße 48) με τη συμμετοχή των Γιώργου Στεφανίδη και Στάθη Τσαϊρίδη στο τραγούδι, Κώστα Σιαμίδη και Παναγιώτη Γεωργιάδη στη λύρα, Κώστα Κατιρτζίδη στα πλήκτρα και Κρίστιαν Γιαλαμά στο αγγείο.

Συμμετέχουν οι μουσικοί του συλλόγου Ιωάννης Ευθυμιάδης, Κοσμάς Κοχλιαρίδης, Σταύρος Μωυσίδης, Γιώργος Πασχαλίδης, Στέλιος Μωυσίδης και Μάρκος Γεωργιάδης.

Στέλλα Παπουλίδου: Η φιλόλογος που «γεφυρώνει» την Ποντιακή μουσική με τη νοηματική γλώσσα

Στέλλα Παπουλίδου: Η φιλόλογος που «γεφυρώνει» την Ποντιακή μουσική με τη νοηματική γλώσσα

του Δημήτρη Κετικίδη

Ο «κόσμος» της νοηματικής γλώσσας, είναι σίγουρα άγνωστος αλλά και ανεξερεύνητος για τους περισσότερους, παρά το γεγονός ότι για μια μερίδα ανθρώπων αποτελεί στοιχείο της καθημερινότητας. Πώς είναι όμως το συναίσθημα, όταν η νοηματική γλώσσα «συναντά» την αν μη τι άλλο ιδιαίτερη ποντιακή μουσική, σε μια προσπάθεια να γίνει η παράδοση «προσβάσιμη» σε όλους;

Ο «Τύπος Θεσσαλονίκης» επικοινώνησε με την κ. Στέλλα Παπουλίδου, φιλόλογο, συγγραφέα, και γνώστη της νοηματικής γλώσσας, η οποία εδώ και λίγους μήνες δημοσιεύει βίντεο με ποντιακά - και όχι μόνο - τραγούδια, τα οποία τα μεταφέρει στη νοηματική γλώσσα.

Για το τι αποτέλεσε έναυσμα για την ίδια για να ξεκινήσει αυτήν την προσπάθεια η κ. Παπουλίδου είπε:

«Κατά πρώτον η αγάπη μου για τη νοηματική και δεύτερον η αγάπη μου για τα ποντιακά. Οι δύο αγάπες συνδέθηκαν και βγήκε αυτό το αποτέλεσμα. Είμαι η πρώτη που το κάνω αυτό. Δεν έχει πολύ καιρό που το κάνω, έχει 3-4 μήνες».

Η κ. Παπουλίδου, χαρακτήρισε τη νοηματική γλώσσα «μαγευτικό κόσμο και για τους ακούοντες» ενώ όπως τόνισε, «εκείνη την ώρα που πρέπει να αποδώσεις κάτι, πρέπει να είσαι 100% προσηλωμένος».

«Η νοηματική είναι μαγευτικός κόσμος και για τους ακούοντες. Μέσα από τη νοηματική ένας ακούοντας μπορεί να κατανοήσει λεπτομέρειες που στην καθημερινότητα δεν μπορούμε να αντιληφθούμε. Όταν ένας ακούοντας μαθαίνει νοηματική, κατανοεί όλη την πορεία της έκφρασης των νοημάτων και μπορούμε να αντιληφθούμε γιατί κάποιες λέξεις αποδίδονται όπως αποδίδονται, κάτι το οποίο δεν το κατανοούμε απόλυτα στην καθημερινότητα. Εκείνη την ώρα που πρέπει να αποδώσεις κάτι πρέπει να είναι 100% προσηλωμένος».

Όσον αφορά το αν είναι εύκολο ή δύσκολο να μεταφέρει ένα ποντιακό τραγούδι στη νοηματική γλώσσα, είπε:

«Είναι πολύ δύσκολο, διότι πρέπει να μεταφράσω τα ποντιακά στα νέα Ελληνικά και να βρω αντίστοιχες λέξεις μέσω της νοηματικής. Στην ουσία δηλαδή είναι σαν να κάνω δύο μεταφορές. Για παράδειγμα οι Πόντιοι λένε τη φράση «πουλόπο μ’» και μέσα σε αυτήν περικλείονται χιλιάδες συναισθήματα. Αυτό είναι αρκετά δύσκολο. Τώρα έχω ετοιμάσει ένα αγγλικό τραγούδι να το μεταφέρω στην ελληνική νοηματική, κάτι το οποίο είναι επίσης δύσκολο. Κάθε χώρα έχει τη δική της νοηματική. Υπάρχει και η διεθνής νοηματική και η νοηματική κάθε χώρας».

Η κ. Παπουλίδου, απάντησε και στο αν υπάρχει κάποιο είδος μουσικής που της αρέσει περισσότερο να μεταφέρει στη νοηματική. «Δεν υπάρχει κάτι που θα με περιορίσει» είπε, ενώ όπως ανέφερε μιλάει πέντε γλώσσες αλλά και την ποντιακή διάλεκτο.

«Μου αρέσουν όλα τα τραγούδια, ζω για τη μουσική δεν υπάρχει κάτι που θα με περιορίσει για αυτό θέλω να κάνω και αγγλικά τραγούδια και γενικά από άλλες γλώσσες. Μιλάω αραβικά, κινέζικα, ισπανικά, ιταλικά, αγγλικά και ποντιακά. Στον κορωνοϊό δεν ξεκουραζόμουν, ήθελα να μάθω, κι έτσι μιλάω πολλές γλώσσες».

Η ίδια, μιλώντας για το αν θα ήθελε να δει ακόμη περισσότερους καλλιτέχνες να συνεργάζονται με ανθρώπους που γνωρίζουν τη νοηματική γλώσσα, σχολίασε πως θεωρεί ακατανόητο το ότι απορρίπτεται μια ομάδα ανθρώπων επειδή έχει πρόβλημα ακοής.

«Φυσικά, η νοηματική γλώσσα είναι τρόπος επικοινωνίας. Δεν μπορώ να κατανοήσω γιατί απορρίπτουμε μια ομάδα ατόμων επειδή δεν ακούνε. Οι άνθρωποι αυτοί, δεν είναι άνθρωποι που δεν μπορούν να κατανοήσουν, γιατί να μην καταλαβαίνουν και τα λόγια ενός τραγουδιού»;

Παρά το γεγονός ότι το να μεταφέρει κανείς ένα ποντιακό τραγούδι στη νοηματική γλώσσα είναι δύσκολο, η ίδια ξεκαθαρίζει ότι δεν υπάρχει περίπτωση να αποφύγει κάποιο τραγούδι λόγω της δυσκολίας του.

«Μου αρέσουν τα δύσκολα. Θα κάνω οτιδήποτε είναι δύσκολο για να βοηθήσω ανθρώπους με δικά μου έξοδα και δική μου προσπάθεια και αγώνα. Αν βάζαμε το μυαλό μας σε διαδικασία του πώς να βοηθήσω τον συνάνθρωπο, θα κάναμε θαύματα. Όσο δύσκολο είναι ένα τραγούδι εγώ θα είμαι πιο ευτυχισμένη όταν το αποδώσω» ανέφερε.

Η αποδοχή του κόσμου για την προσπάθειά της είναι μεγάλη, καθώς όπως είπε «τα μηνύματα είναι πάντα ενθαρρυντικά και συγκινητικά, αλλά και ειλικρινή».

«Πάρα πολλοί που είναι κωφοί και βλέπουν τα βιντεάκια μου γράφουν από κάτω ότι είναι ωραίο αυτό που κάνω επειδή μπορούν με αυτόν τον τρόπο να έρθουν πιο κοντά στην παράδοση και τους δίνεται η ευκαιρία να διασκεδάσουν όπως εμείς. Τα μηνύματα είναι πάντα ενθαρρυντικά και συγκινητικά, αλλά και ειλικρινή επειδή βλέπουν έναν άνθρωπο να προσπαθεί να προσφέρει, και αυτά μου δίνουν δύναμη. Δεν χρειάζεται να είμαστε πλούσιοι για να βοηθήσουμε. Μπορούμε να κάνουμε τα πιο απλά. Εγώ π.χ. παίρνω μια κάμερα τη βάζω μπροστά και μεταφέρω μια αγάπη μου τα ποντιακά, σε μια άλλη αγάπη που είναι η νοηματική» τόνισε η κ. Παπουλίδου.

Υπάρχει όμως κάποιο τραγούδι το οποίο την έχει συγκινήσει ιδιαίτερα; «Με τον έρωτα έχω μια μεγάλη αγάπη» απάντησε, δείχνοντας την ιδιαίτερη αδυναμία της σε αυτού του είδους τα τραγούδια.

«Όλα τα τραγούδια που μεταφέρω στη νοηματική τα αγαπώ για προσωπικούς λόγους οπότε κάθε φορά υπάρχει μια συγκίνηση. Μπορεί να μου θυμίζει κάτι, μπορεί το οτιδήποτε. Τουλάχιστον τα περισσότερα ποντιακά που κάνω είναι ερωτικά. Με τον έρωτα έχω μια μεγάλη αγάπη» δήλωσε.

Τέλος, μιλώντας για το πόσο σημαντικό είναι για έναν κωφό άνθρωπο να μπορεί να «δει» και να αντιληφθεί ένα τραγούδι της ποντιακής μουσικής στη νοηματική γλώσσα, η κ. Παπουλίδου είπε: 

«Τι πιο όμορφο να μπορείς να καταλάβεις τα πάντα στη γλώσσα σου; Πόντιοι δεν είναι μόνο αυτοί που ακούν αλλά και οι κωφοί. Γιατί να μη νιώθουν αυτήν την ένταση ενός τραγουδιού που εκφράζει την ιστορία μας; Πρέπει όλοι να ακούσουν την ιστορία μας. Τα ποντιακά τα λατρεύω, είμαι εγώ, ωστόσο όπως είπα κάνω και άλλα τραγούδια.

Τα ποντιακά όμως θα έχουν την πρώτη θέση στην καρδιά μου. Θεωρώ ότι είναι σημαντικό οι κωφοί Πόντιοι να αντιληφθούν να νιώσουν όλο το τρέμουλο που νιώθουμε όλοι όταν χορεύουμε ποντιακά και όταν ακούμε» είπε.

Πηγή: TyposThes

Κρύας Βρύση Πέλλας: Εκδήλωση με θέμα "Συμμετοχή των Ελλήνων του Πόντου στην Εθνεγερσία του 1821"

Κρύας Βρύση Πέλλας: Εκδήλωση με θέμα "Συμμετοχή των Ελλήνων του Πόντου στην Εθνεγερσία του 1821"

Ο Σύλλογος Ποντίων Κρύας Βρύσης "Αλέξανδρος Υψηλάντης" διοργανώνει και προσκαλεί τα μέλη και τους φίλους του συλλόγου στην εκδήλωση με θέμα: Συμμετοχή των Ελλήνων του Πόντου στην Εθνεγερσία του 1821.

Η εκδήλωση θα πραγματοποιηθεί το Σάββατο 28 Μαΐου 2026 στις 8:00 μ.μ. στο πναυματικό κέντρο Κρύας Βρύσης.

Προλογίζει και χαιρετίζει ο δήμαρχος Πέλλας Στάθης Φουντουκίδης.

Κεντρικός ομιλητής θα είναι ο π. Βασίλειος Τσουφλίδης. Συμμετέχει η χορωδία και το χορευτικό τμήμα του συλλόγου.