Διαβάστε στο 8ο τεύχος του περιοδικού Άμαστρις

Διαβάστε στο 8ο τεύχος του περιοδικού Άμαστρις, του περιοδικού όσων αγαπούν τον Πόντο, τους ανθρώπους του και τον πολιτισμό τους:

Στη δίνη των εξελίξεων

Σημείωμα της σύνταξης
Στα είκοσι και πλέον χρόνια της ενασχόλησης μου με τα ποντιακά πράγματα, μπορώ να θυμηθώ ελάχιστες περιόδους, όπως αυτή που διανύουμε, με τόσες πολλές και τόσο καταιγιστικές εξελίξεις γύρω από το «ποντιακό», ώστε να μην προλαβαίνουμε ακόμη και να τις παρακολουθήσουμε.

Η αρχή έγινε στα τέλη του Νοέμβρη με την απρόσμενη δήλωση του υπουργού Πολιτισμού και Τουρισμού της Τουρκίας Ερτογρούλ Γκιουνάι ότι η κυβέρνησή του εξετάζει πολύ σοβαρά το ενδεχόμενο να επιτρέψει την απόδοση στη δημόσια λατρεία για μία φορά το χρόνο κάποιων σημαντικών χριστιανικών μνημείων της ανατολής, όπως η Παναγία Σουμελά στην Τραπεζούντα και το αρμένικο μοναστήρι του Άκ Νταμάρ στη λίμνη Βαν. Ένα λοιπόν το κρατούμενο…

Λίγες ημέρες αργότερα ο γνωστός από τα επεισόδια του φετινού Δεκαπενταύγουστου Ιβάν Σαββίδης συναντά στη Μόσχα, στο περιθώριο της ετήσιας συνόδου ενός οργανισμού οικονομικής συνεργασίας των χωρών της Μαύρης Θάλασσας, τον ίδιο τον πρόεδρο του τουρκικού κοινοβουλίου Μεχμέτ Αλί Σαχίν και του επιδίδει βίντεο με τα επεισόδια που σημειώθηκαν στην Παναγία Σουμελά. Και όχι μόνο αυτό, αλλά δηλώνει δημόσια ότι τόσο ο ίδιος, όσο και οι συμπατριώτες του στη Ρωσία και την Ελλάδα, κατάγονται από την αρχαία ελληνική πόλη της Τραπεζούντας την οποία και επιθυμούν να επισκέπτονται ανενόχλητοι.

Και πως αντιδρά το Νο 3 της τουρκικής πολιτειακής ηγεσίας; Μη βιαστείτε να υποθέσετε ότι αποχωρεί οργισμένος καταγγέλλοντας την προβοκάτσια, γιατί θα διαψευστείτε. Με ύφος περίλυπο κι «άμον καπαετλής», ο πρόεδρος της Μεγάλης Τουρκικής Εθνοσυνέλευσης δηλώνει: «Σέβομαι όλα τα θρησκεύματα στην τουρκική επικράτεια. Υπόσχομαι να διερευνήσω επιμελημένα όλες τις πλευρές του περιστατικού αυτού και τα στοιχεία που μου παρουσιάσατε. Το συντομότερο δυνατόν θα απαντήσω σ’ αυτό το θέμα καθώς και σε σας προσωπικά». Ο δε βουλευτής Τραπεζούντος Καμαλετίν Γκεκτάς που τον συνοδεύει, δηλώνει ότι «όλα όσα έγιναν στις 15 Αυγούστου ήταν αποτέλεσμα των λανθασμένων ενεργειών των τοπικών αξιωματούχων και όχι η γενική πολιτική του τουρκικού κράτους!»

Και σαν να μην έφταναν όλα αυτά, λίγες ημέρες αργότερα ο Σαββίδης επισκέπτεται στην Κωνσταντινούπολη τον Οικουμενικό Πατριάρχη, σε μια συνάντηση με ιδιαίτερη σημασία, αφού είναι γνωστό ότι στο παρελθόν το Πατριαρχείο δεν έκρυβε την καχυποψία με την οποία αντιμετώπιζε τις κινήσεις του Σαββίδη, λόγω των αυξημένων αμυντικών αντανακλαστικών που έχει αναπτύξει απέναντι στην απροκάλυπτη επεκτατικότητα της ρωσικής ορθόδοξης εκκλησίας. Κανείς δεν ξέρει τι ακριβώς ειπώθηκε σε αυτή τη συνάντηση. Αμέσως μετά όμως και σε μία κίνηση με έντονη συμβολική σημασία ο Πατριάρχης τίμησε δημόσια το Σαββίδη, προσφέροντας του ένα δίσκο με εγχάρακτη παράσταση της Παναγίας της Παμμακαρίστου.

Το γράψαμε και τότε: με αιχμή του δόρατος το ζήτημα της Παναγίας Σουμελά έχει ανοίξει ένας νέος κύκλος εξελίξεων, η σοβαρότητα των οποίων μας επιβάλει να είμαστε εξαιρετικά προσεκτικοί και επιφυλακτικοί προς κάθε κατεύθυνση. Σε ότι όμως αφορά το Σαββίδη, δεν μπορώ να μην αναγνωρίσω ότι ο τύπος είναι παίκτης! Αργά και σταθερά, στα πλαίσια ενός ολοφάνερα μεθοδευμένου σχεδίου η τελική πράξη του οποίου δεν αποκλείεται να παιχτεί τον ερχόμενο Δεκαπενταύγουστο, κλείνει μέτωπα και χτυπάει πόρτες τις οποίες εμείς οι Πόντιοι της Ελλάδας -οργανωμένοι ή ανοργάνωτοι- δεν θα μπορούσαμε να χτυπήσουμε ποτέ (προς αποφυγήν δε παρεξηγήσεων υπογραμμίζω ότι τον άνθρωπο δεν τον έχω συναντήσει ποτέ μου, ούτε και ο ίδιος άλλωστε πιστεύω ότι είχε ποτέ κανέναν ιδιαίτερο καημό να γνωρίσει την αφεντιά μου).

Πάνω λοιπόν που πιστέψαμε ότι οι εβδομάδες που πέρασαν, έφεραν πολύ περισσότερες εξελίξεις απ’ όσες θα μπορούσαμε να χωνέψουμε, σκάει η «βόμβα» από την Τραπεζούντα: η ειδική επιστημονική επιτροπή που όρισε το τουρκικό Υπουργείο Πολιτισμού βγάζει παντελώς άχρηστα τα έργα αποκατάστασης της Παναγίας Σουμελά, που διήρκεσαν δεκαέξι ολόκληρα χρόνια, κάτι άλλωστε που οι περισσότεροι από εμάς τους εξ Ελλάδος, που επισκεπτόμασταν κατά καιρούς το μνημείο, είχαμε διαπιστώσει με τα ίδια μας τα μάτια.

Στις συζητήσεις που είχαμε με φίλους του «οργανωμένου ποντιακού χώρου», θέσαμε με επιτακτικό τρόπο το αίτημα να παρέμβουν άμεσα, ζητώντας απευθείας από το Τουρκικό υπουργείο Πολιτισμού να συμμετάσχουν στο σχεδιασμό των νέων εργασιών. «Μα αυτά τα πράγματα δεν γίνονται έτσι», μου απάντησαν. «Οι κυβερνήσεις συνομιλούν με κυβερνήσεις, όχι με σωματεία…». Κούνια που μας κούναγε! Αν περιμένουμε από την εκάστοτε πολιτική ηγεσία του ΥΠΕΞ να μας εντάξει στο σχεδιασμό της, οι Τούρκοι θα έχουν προχωρήσει στην πέμπτη ή έκτη κατά σειρά ατυχή ανακαίνιση του μνημείου. Άλλωστε το μήνυμα των γειτόνων υπήρξε σαφέστατο: «ανοίξαμε και σας περιμένουμε!».

Είναι φανερό ότι στο ζήτημα της Παναγίας Σουμελά μπορούμε να έχουμε λόγο, όχι τόσο με βάση το αναμφισβήτητο ηθικό δικαίωμα που μας παρέχει η ιστορία, όσο με βάση το απείρως πρακτικότερο επιχείρημα ότι είμαστε οι βασικοί πελάτες ενός προϊόντος που σχεδιάζεται χάριν ημών (και των διαρκών μειούμενων ευρόπουλων της τσέπης μας) κι ως εκ τούτου δικαιούμαστε να έχουμε άποψη για αυτό. Ας είμαστε πρακτικοί: αν δεν το κάνουμε, θα βρεθεί και πάλι κάποιος Ιβάν Σαββίδης να το κάνει για λογαριασμό μας…

Και μία εξέλιξη που δεν αφορά άμεσα το ποντιακό, αλλά έχει πολύ μεγάλη σημασία για την κατανόηση της σύγχρονης τουρκικής πραγματικότητας. Μου έλεγε κάποιος φίλος ότι λίγες μόλις ώρες μετά τη μετάδοση της γνωστής συνέντευξης που παραχώρησε ο Οικουμενικός Πατριάρχης σε αμερικανικό τηλεοπτικό δίκτυο, η ιστοσελίδα μεγάλης ημερήσιας τουρκικής εφημερίδας κατακλύστηκε από πρωτοφανή αριθμό μηνυμάτων, που ήταν όλα (ή σχεδόν όλα) διθυραμβικά για το Βαρθολομαίο! «Μην απελπίζεσαι πατρίκ εφέντη…», έγραφε κάποιος, «κι εμείς πολίτες β’ κατηγορίας είμαστε. Είσαι με τους πολλούς….». Και κάποιος άλλος: «είναι δυνατόν να έχουμε στη χώρα μας ένα τέτοιο θεσμό με παγκόσμια ακτινοβολία, όπως το ελληνικό Πατριαρχείο, και να μην κάνουμε ότι μπορούμε για να τον αναδείξουμε;». Κάποια μάλιστα, ακόμη πιο προχωρημένα μηνύματα, έθεταν ακόμη και ζήτημα επιστροφής της Αγίας Σοφίας στη χριστιανική λατρεία! Είναι φανερό ότι κάτι αλλάζει στη γείτονα. Πριν από λίγα μόλις χρόνια μηνύματα όπως τα προηγούμενα θα ήταν αδιανόητα. Στην πολιτική όμως τίποτε δεν γίνεται τυχαία. Ο τουρκικός λαός βιώνει τα δικά του αδιέξοδα, που είναι τελείως διαφορετικά από τα δικά μας, τα καταναλωτικά. Ας ελπίσουμε να τα ξεπεράσει με τον καλύτερο τρόπο για αυτόν και -το κυριότερο- με έναν τρόπο που να μη θέτει σε κίνδυνο την ηρεμία της περιοχής.

Άφησα σκόπιμα για το τέλος μια εσωτερική είδηση, που είδε το φως της δημοσιότητας την ώρα περίπου που γράφονταν αυτές οι γραμμές: το Ποινικό Τμήμα του Αρείου Πάγου έκανε δεκτό με ψήφους 3 έναντι 2 το αίτημα που υπέβαλε ο πρώην βουλευτής Μιχάλης Πρωτοπαπαδάκης για επανάληψη της ιστορικής «Δίκη των Έξι», η οποία έλαβε χώρα το 1922 και είχε ως αποτέλεσμα την εκτέλεση έξι εκ των οκτώ επιφανών πολιτικών και στρατιωτικών που είχαν θεωρηθεί ως βασικοί υπαίτιοι της Μικρασιατικής Καταστροφής.

Είναι γεγονός ότι οι συνθήκες υπό τις οποίες διεξήχθη η δίκη των Έξι, δεν ήταν οι ιδανικές, τουλάχιστον όπως θα τις αντιλαμβανόμασταν σήμερα. Οι Έξι όμως δεν ήταν τυχαία πρόσωπα. Υπήρξαν εμβληματικές προσωπικότητες της παλαιοελλαδίτικης πολιτικής αριστοκρατίας. Κάποια από τα παιδιά, τα ανίψια και τα εγγόνια τους έγιναν βουλευτές, υπουργοί, ακόμη και πρωθυπουργοί αυτού του τόπου. Κανένας όμως από αυτούς δεν τόλμησε ποτέ να θέσει ζήτημα επανάληψης της δίκης, τουλάχιστον όσο ζούσαν οι επιζώντες της Μικρασιατικής Καταστροφής. Γιατί λοιπόν τώρα;

Το θέμα ανοίγει τώρα, γιατί τώρα πίστεψαν κάποιοι ότι τελείωσαν με εμάς τους πρόσφυγες. Ο κ. Πρωτοπαπαδάκης έχει κάθε δικαίωμα να θέλει να απαλλάξει την οικογενειακό του όνομα από το όνειδος με το οποίο το βαρύνει η συμμετοχή του παππού του (ενός πολύ αξιόλογου κατά τα άλλα πολιτικού της εποχής εκείνης) στη λήψη των μοιραίων αποφάσεων που έκριναν οριστικά την τύχη του Μικρασιατικού ελληνισμού. Το θέμα όμως δεν είναι τι κάνει ο κος Πρωτοπαπαδάκης, αλλά κάνουμε εμείς. Θα το ανεχτούμε;

Από την αρχή οι εργασίες αποκατάστασης στο μοναστήρι της Παναγία Σουμελά

Σημαντικές αυθαιρεσίες και υπερβάσεις, που φτάνουν μέχρι την αυθαίρετη προσθήκη ολόκληρων ορόφων πάνω από κάποια από τα κτίρια του μοναστηριού, διαπίστωσε η ειδική επιστημονική επιτροπή που συγκρότησε το τουρκικό υπουργείο Πολιτισμού μετά από σωρεία σχετικών καταγγελιών. Σύμφωνα με το τελικό πόρισμα της επιτροπής, που δόθηκε πρόσφατα στη δημοσιότητα, το 73% των εργασιών αποκατάστασης (οι οποίες σημειωτέον διήρκησαν πάνω από 16 χρόνια) θα πρέπει να επαναληφθεί από την αρχή.

Εδώ και χρόνια είχαν διατυπωθεί σοβαρότατες καταγγελίες, τόσο στο εσωτερικό της Τουρκίας, όσο και στο εξωτερικό, ότι οι εργασίες αποκατάστασης του μοναστηριού οδηγούσαν σε σημαντική αλλοίωση του αρχιτεκτονικού χαρακτήρα του μνημείου. Απαντώντας στην πιο πρόσφατη από αυτές, εκείνη του προέδρου μίας από τις αντιμαχόμενες τεχνικές εταιρίες που ενεπλάκησαν κατά καιρούς στη διαδικασία αποκατάστασης, ο υπουργός Πολιτισμού και Τουρισμού Ertuğrul Günay αποφάσισε να συγκροτήσει ειδική επιστημονική επιτροπή, προκειμένου να διερευνηθούν οι καταγγελίες που έχουν διατυπωθεί κατά καιρούς σχετικά με την ποιότητα των έργων αποκατάστασης...

Μιχάλης Καλιοντζίδης: Κοντεύουμε να ξεχάσουμε τον πραγματικό ήχο της λύρας

...διαφωνείς με την άποψη ότι το επίπεδο των λυράρηδων έχει ανέβει τα τελευταία χρόνια;
Όχι, δεν διαφωνώ. Απλά πιστεύω ότι έχουμε ανέβει τεχνικά, αλλά όχι και ποιοτικά. Οι νέοι λυράρηδες έχουν εκπληκτικές τεχνικές δυνατότητες, αλλά δεν κάνουν ορθή χρήση αυτών των δυνατοτήτων με βάση τα δεδομένα του οργάνου. Εδώ κινδυνεύουμε να ξεχάσουμε τον πραγματικό ήχο της λύρας. Αλλά και αυτό που λέμε, ότι έχουμε ανέβει τεχνικά, έχει τα όριά του. Αν πας σε ένα μπουζουκτζή και του παίξεις ένα μπουζικίστικό ταξίμι με τη λύρα, θα γελάσει. Το ίδιο κι αν επιχειρήσεις ένα βιολίστικο παίξιμο μπροστά σε έναν καλό βιολιστή. Δεν μπορούμε να σταθούμε ανάμεσα σε αυτά τα όργανα «μπουζουκίζοντας» ή «βιολίζοντας». Εκεί μπορείς να σταθείς μόνο ως λύρα, μόνον αν αξιοποιήσεις τα δικά σου ηχοχρώματα, που δεν μπορεί να τα προσεγγίσει ούτε το μπουζούκι, ούτε το βιολί. Έχεις αυτή τη δύναμη;

Ο Πόντος σήμερα: μικρές ειδήσεις από και για το σύγχρονο Πόντο, όπως τις αλιεύσαμε μέσα από τις σελίδες του τύπου...

- Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή για το θέμα της Παναγίας Σουμελά...
- Θετική κίνηση από Ερντογάν η επαναλειτουργία των ορθόδοξων εκκλησιών...
- Συνάντηση του Ιβάν Σαββίδη με τον πρόεδρο του τουρκικού κοινοβουλίου...
- Έρευνες για πετρέλαιο στα ανοιχτά της Σινώπης...

Η Σταύρωση και Ανάσταση του Ακρίτα
του Γιώργου Ι. Γεωργιάδη
Αυτόπτου Μάρτυρος

Πριν από ένα μήνα περίπου, βραδάκι, δέχθηκα ένα απρόσμενο τηλεφώνημα από τον λυράρη Κώστα Σιαμίδη. Ο υμνητής της Ματσούκας δεν τηλεφωνεί συχνά και ποτέ χωρίς κάποιο σοβαρό λόγο. Τέντωσα τα αυτιά μου περιμένοντας να ακούσω, καθώς η φωνή του από το κινητό του ερχόταν με θόρυβο, αφού ταξίδευε, κατά όπως φάνηκε, με το αυτοκίνητό του.

«Είμαι με τον Γιώργο τον Στεφανίδη καθ’ οδόν προς Κοζάνη. Έχει δικαστήριο τον Δεκέμβριο με την Α.Ε.Π.Ι. Παρ’ τον να στα πει!»

Όντως μίλησα με τον αγαπητό Στεφανίδη από το Ανατολικό Πτολεμαΐδος, ο οποίος τελικά κατάγεται από το Περίβλεπτο Δράμας και το θρυλικό Καρμούτ Αργυρουπόλεως. Την 8η Δεκεμβρίου 2009 επρόκειτο να καθίσει στο εδώλιο, κατηγορούμενος από την Ανώνυμη Εταιρία Πνευματικής Ιδιοκτησίας (Α.Ε.Π.Ι.), διότι τραγούδησε «άνευ αδείας» στο μαγαζί που διατηρούσε στην Πτολεμαΐδα, το «Αναλλαγάδ’», κάποια ποντιακά τραγούδια. Ήθελε να κάνει συμβιβασμό με την Α.Ε.Π.Ι., γιατί δεν άντεχε τα εδώλια. Είχε ακούσει λίγο νωρίτερα από τον Σιαμίδη για τις ενέργειες που ξεκίνησε η Παμποντιακή Ομοσπονδία Ελλάδος για την απελευθέρωση της πολιτιστικής κληρονομιάς του Ποντιακού Ελληνισμού από τους εμπόρους.

Τον έπεισα να περιμένει και να αναθεωρήσει. Πήρα το προσωπικό του θέμα πάνω μου. Το έκανα συλλογικό. Το τηλεφώνημα αυτό ήλθε λίγες μέρες μόλις μετά τη συνάντηση της Επιτροπής Μουσικής της Π.Ο.Ε. με τους Πόντιους ερμηνευτές και οργανοπαίκτες. Ήταν η χρυσή ευκαιρία, ο τέλειος συγχρονισμός.

Βασίλειος Κ. Βεηλικτσίδης: ένας άγνωστος Πόντιος συνθέτης της κλασσικής μουσικής

Ένας άγνωστος στο ευρύ κοινό ποντιακής καταγωγής μουσικός με αξιόλογες σπουδές και σημαντικό εκπαιδευτικό έργο υπήρξε ο Βασίλειος Βεηλικτσίδης από την Αμισό. Κατά πάσα πιθανότητα δεν θα γνωρίζαμε τίποτε για αυτόν, αν δεν υπήρχε ο ακούραστος ερευνητής της μουσικής ιστορίας του νομού Σερρών, Γιώργος Αγγειοπλάστης, ο οποίος είχε την καλοσύνη να επικοινωνήσει μαζί μας και να θέσει στη διάθεσή μας πλήθος στοιχείων και ντοκουμέντων για τη ζωή και το έργο του. Ο Βασίλειος Βεηλικτσίδης λοιπόν γεννήθηκε στην πόλη της Σαμψούντας το 1885. Σπούδασε μουσική στην Κωνσταντινούπολη και μέχρι το 1922 διέπρεψε ως μουσικοδιδάσκαλος και διευθυντής ορχήστρας στη γενέτειρά του και άλλες πόλεις του Δυτικού Πόντου. Με τον ξεριζωμό κατέφυγε στην Ελλάδα και συνέχισε τη διδασκαλία της μουσικής αρχικά στη Φιλαρμονική της Λευκάδας και κατόπιν στα Ορφανοτροφεία της Κόνιτσας και το Αγροτικό Αρρένων Σερρών (1924-33)...

Οι ανθελληνικοί διωγμοί στον Πόντο μέσα από τα γερμανικά και αυστριακά έγγραφα.
του Κωνσταντίνου Φωτιάδη
καθηγητή Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο Δυτ. Μακεδονίας

Είναι γεγονός ότι ορισμένοι Γερμανοί διπλωμάτες μη συμφωνώντας με την πολιτική της εθνοκάθαρσης που εφάρμοζε η στρατιωτική ηγεσία της χώρας τους, προσπάθησαν με αλλεπάλληλες ενέργειες προς την πολιτική τους ηγεσία, να διαχωρίσουν τουλάχιστον τη θέση και τις ευθύνες τους από τα γενοκτονικά μέτρα των Νεοτούρκων, ιδιαίτερα μετά την παγκόσμια κατακραυγή για το αρμενικό ολοκαύτωμα. Στις 16 Ιουλίου 1916 ο Γερμανός πρόξενος της Aμισού Kückhoff επισήμανε στο υπουργείο Εσωτερικών, στο Βερολίνο: «Από αξιόπιστες πηγές ολόκληρος ο ελληνικός πληθυσμός της Σινώπης και της παραλιακής περιοχής της επαρχίας Κασταμονής έχει εξοριστεί. Εξορία και εξολόθρευση είναι στα τουρκικά η ίδια έννοια, γιατί όποιος δε δολοφονείται, πεθαίνει ως επί το πλείστον από τις αρρώστιες και την πείνα»...

Η διατροφή ως μέσο διπλωματίας, προσέγγισης και καλλιέργειας σχέσεων
του Θεοδόσιου Κυριακίδη
υποψ. διδάκτορα Νεότερης Ιστορίας

Στη σύντομη αυτή μελέτη μας δημοσιεύουμε δυο έγγραφα που καταδεικνύουν τη συμβολή της διατροφής στην οικοδόμηση κοινωνικών σχέσεων και στην προσέγγιση της εύνοιας υψηλών προσώπων. Μια από τις πολλαπλές λειτουργίες που έχει η προσφορά τροφίμων είναι η σύσφιξη των σχέσεων. Συγκεκριμένα θα καταδείξουμε μέσα από δυο ανέκδοτα έγγραφα τη συνήθεια των μοναστηριών του Πόντου να χρησιμοποιούν ως δώρα σε υψηλά πρόσωπα διατροφικά αγαθά υψηλής ποιότητας και στη συγκεκριμένη περίπτωση το φημισμένο βούτυρο που παρήγαγαν τα παρχάρια της Ματσούκας...

Οι Μωμόεροι του Πόντου
του Δημοσθένους Οικονομίδη

από το "Ημερολόγιον της Μεγάλης Ελλάδος" (1927)

Τη νύχτα της παραμονής του νέου χρόνου μετά το δείπνο, ενώ από την μία παιδιά από διάφορες συνοικίες των πόλεων, των κωμοπόλεων ή και από τα χωριά, γυρίζοντας με φανάρια επισκέπτονταν συγγενικές ή γνωστές οικογένειες και χτυπώντας τις πόρτες των σπιτιών ψάλλανε μπροστά στην πόρτα τα συνηθισμένα πρωτοχρονιάτικα κάλαντα: «Αρχή κάλαντα κι αρχή του χρόνου κλπ.», από την άλλη νεαροί και άνδρες μεταμφιεσμένοι και με μάσκες στα πρόσωπά τους, έρχονταν κατά ομάδες στα σπίτια συγγενών, γειτόνων ή και στενών φίλων και εκεί προξενούσαν ευθυμία και ασυγκράτητα γέλια στους παρισταμένους με κάθε είδους κωμικές παραστάσεις, με φράσεις, με αστείους ή και κοροϊδευτικούς διαλόγους, με μιμητικές ή αλλόκοτες κινήσεις του σώματος. Ακόμα και με χορό που συνοδευόταν από το τραγούδι του Κιόρογλου και με λύρα και νταούλι ή ζουρνά. Και όταν έλειπαν τα μουσικά αυτά όργανα, με τον κρότο ξύλινων κουταλιών, τα οποία καθώς ακουμπούσαν μεταξύ τους από το κυρτό μέρος, κρατημένα όρθια από την λαβή τους με το αριστερό χέρι του παίκτη, έκαναν ρυθμικό κρότο, κάθε φορά που η λαβή του άλλου κουταλιού που κρατιόταν στο αριστερό χέρι κατέβαινε και ανέβαινε ανάμεσά τους, σύμφωνα με τον χρόνο του τραγουδιού...

Λαογραφικά του Ακ Νταγ Ματέν: το παρακάθ' της μάνας Μαραντάβας
του Μάραντου

Όλες οι καλοσυνάτες γριούλες του χωριού με τα μαύρα τσεμπέρια και τα κλεφτοφάναρα στο χέρι ερχόντανε σπίτι μας, για «παρακάθ’», που γινότανε με μεγάλη ευχαρίστηση και αίσθημα αλληλεγγύης. Κάπου-κάπου ξεσπούσανε και σε μοιρολόγια πάνω στο σιδερένιο κρεβάτι της μάνας Μαραντάβας και κάποιοι ηλικιωμένοι, όταν παραβρισκόντανε, αναστέναζαν κι αυτοί. Διπλωμένος σε μια γωνιά του κρεβατιού, νόμιζα πως καθοδηγούσα αυτό το μαγευτικό απόμακρο όνειρο, μέχρι που σιγά-σιγά με γλυκοκοίμιζε...


Για εγγραφές συνδρομητών, ενημέρωση για τα σημεία διάθεσης του περιοδικού και οποιαδήποτε άλλη πληροφορία μπορείτε να επικοινωνείτε με το 6979743428 ή το piperdim@hotmail.com.