 |
| Λ. Κυρίζογλου: «Εποίκαμε» για να πάμε μπροστά. Όχι στο διχασμό και τις ανέξοδες έριδες |
Μία συνέντευξη, για όλα όσα έγιναν σε ένα ιδιαίτερο ταξίδι στον Πόντο, παραχώρησε ο κ. Λάζαρος Κυρίζογλου, πρόεδρος της ΚΕΔΕ και Δήμαρχος Αμπελοκήπων - Μενεμένης, στο www.e-Pontos.gr.
Είναι τιμή τόσο για τον Ποντιακό, όσο και ευρύτερα για τον προσφυγικό ελληνισμό, να βρίσκεται στη θέση του προέδρου της ΚΕΔΕ, ένα δήμαρχος Ποντιακής καταγωγής, με πολύχρονη παρουσία στα αυτοδιοικητικά. Πόντιος και από τους δύο γονείς με τον ένα εκ των δύο παππούδων να είναι αντάρτης στα βουνά του Δυτικού Πόντου.
Στη συνέντευξη του ο κ. Κυρίζογλου αναφέρθηκε στα όσα ως αντιπροσωπεία αυτοδιοικητικών, είδε και έζησε στην ιδιαίτερη πατρίδα στον Πόντο, με αφορμή τη θεία λειτουργία που πραγματοποιήθηκε στην Παναγία Σουμελά, τη συνάντηση με το Δήμαρχο Ματσούκας κ. Koray Koçhan στο Δημαρχείο της Ματσούκας όπου και έθεσε ως πρωταρχικό ζήτημα το θρησκευτικό και πολιτιστικό τουρισμό ανάμεσα στους δύο λαούς αλλά και την αναγκαία συντήρηση και ανάδειξη δύο ιστορικών μονών του Πόντου, του Αγίου Γεωργίου Περιστερεώτα και του Αγίου Ιωάννη Βαζελώνα και τις αντιδράσεις "κάποιων" όπου στην αναμνηστική φωτογραφία με το δήμαρχο Ματσούκας φαίνεται πίσω ο Μουσταφά Κεμάλ.
Πρόσφατα βρεθήκατε, τόσο ως πρόεδρος της ΚΕΔΕ όσο και επικεφαλής μία ομάδας δημάρχων, οι περισσότεροι εκ των οποίων, Ποντιακής καταγωγής, σε ιστορικές πόλεις και περιοχές του Πόντου, με αφορμή τη Θεία Λειτουργία που πραγματοποιήθηκε στην Παναγία Σουμελά στον Πόντο. Ποιος ο σκοπός του ταξιδιού;
Καταγόμαστε από την Έρπαγα του Δυτικού Πόντου. Ο παππούς μου (πατέρας του πατέρα μου) Γεώργιος Κυρίζογλου μαζί με όλους τους συγχωριανούς του (χωριό Τσιμπρίλ της Έρπαγας), μετά τις σφαγές των Αρμενίων, ανέβηκαν στα βουνά για να σωθούν μαζί με τις οικογένειές τους από το 1915 έως το 1923 (περίπου 8 χρόνια) και πολέμησε στο πλευρό του Αναστάσιου Παπαδόπουλου (Κοτζά Αναστάς) του αήττητου αρχηγού τον οποίο σκότωσαν οι Τούρκοι με δόλιο τρόπο λίγο πριν την ανταλλαγή. Τρία μέλη της οικογένειας μας πέθαναν σε πορείες και εξορίες στο Ερζερούμ. Το επώνυμό μας ήταν αρχικά Χατζηγεωργιάδης. Οι πρόγονοι μου ήταν Χατζήδες, πεζοί προσκυνητές στους Αγίους Τόπους. Το επώνυμό μας δεν το αλλάζουμε για να θυμίζει ότι είμαστε τουρκόπληκτοι. Στην οθωμανική αυτοκρατορία οι Τούρκοι επέβαλαν, στο πλαίσιο της πολιτικής της ομογενοποιήσεως των πληθυσμών της, την αλλαγή επωνύμων. Αυτά για να γνωρισθούμε καλύτερα. Απαντώντας στην ερώτησή, σας γνωρίζω ότι με πρωτοβουλία του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Νεαπόλεως και Σταυρουπόλεως κ.κ. Βαρνάβα, που εκπροσωπούσε τον Παναγιώτατο Οικουμενικό Πατριάρχη κ.κ. Βαρθολομαίο, κληθήκαμε να συμμετέχουμε σε προσκύνημα στην Μονή της Παναγίας Σουμελά στην περιοχή Ματσούκας του Πόντου. Ο σκοπός μας ήταν Προσκυνηματικός.
Κατά τη διάρκεια του ταξιδιού επισκεφθήκατε πολλά μνημεία, ναούς, σχολεία και κτίρια που παραμένουν αδιάψευστοι μάρτυρες της μακραίωνης παρουσίας, εκεί, του Ποντιακού Ελληνισμού. Ποια τα συναισθήματα σας;
Επισκεφθήκαμε την Τραπεζούντα, την Ματσούκα, την Κερασούντα, τα Κοτύωρα (Ορντού). Την Αγία Σοφία, τον Άγιο Ευγένιο (πολιούχο), την Παναγία Χρυσοκέφαλο (Μητρόπολη), την Αγία Άννα, την οικία Καπαγιαννίδη, την οικία και το κτίριο της τράπεζας Θεοφυλάκτου στην Τραπεζούντα. Το Άγιον Νικόλαο στην Κερασούντα. Τον Άγιο Γεώργιο και την Πολυκάρπειο Σχολή (λειτουργεί και σήμερα ως τουρκικό εκπαιδευτήριο) στα Κοτύωρα (Ορντού). Την Παναγία Σουμελά και το ιστορικό και πολυθρύλητο γεφύρι της Τρίχας στην Ματσούκα. Στην Ματσούκα συναντηθήκαμε με ντόπιους, που ομιλούν άριστα την ποντιακή διάλεκτο. Συνομιλήσαμε και συνεννοηθήκαμε άριστα. Τα συναισθήματα: ρίγη συγκίνησης, εθνική και θρησκευτική περηφάνεια. Επιτακτική μια εσωτερική προσταγή χρέους και καθήκοντος να μην αφήσουμε να κοπεί το νήμα της κλωστής, τιμής και μνήμης των προγόνων μας που άφησαν στις αλησμόνητες πατρίδες βαθιά σημάδια πίστης και πολιτισμού. Πρέπει να ξαναπάμε. Και θα το κάνουμε.
Κορυφαία στιγμή του ταξιδιού σας, η Θεία Λειτουργία στην Ιερά Μονή Παναγίας Σουμελά. Απόντος δυστυχώς του Οικουμενικού Πατριάρχη χάρη στις προσπάθειες του οποίου ξεκίνησαν όλα το 2010, όπου λειτούργησε για πρώτη φορά το μοναστήρι μετά από 88 χρόνια. Και παρά τις επίμονες προσπάθειες των Τούρκων με την αλλαγή της ημερομηνίας και τις λιγοστές διαπιστεύσεις εισόδου.
Τελέσθηκε Θεία Λειτουργία χοροστατούντος του κ.κ. Βαρνάβα που εκπροσωπούσε τον Οικουμενικό Πατριάρχη, με τη συμμετοχή δύο ακόμη Μητροπολιτών του Οικουμενικού Πατριαρχείου και κληρικών. Κατά τη διάρκεια της Θείας Λειτουργίας, ενώ ψαλλόταν τροπάρια προς τιμή της Παναγίας, τα μάτια μου γέμισαν δάκρυα. Είναι επιτυχία του Οικουμενικού Πατριάρχη ότι μετά από 16 χρόνια (2010-2026) έγινε και πάλι Θεία Λειτουργία στην Παναγία Σουμελά. Αμέσως μετά τη Θεία Λειτουργία οι τουρκικές αρχές επέτρεψαν σε όλους τους προσκυνητές την επίσκεψη και το προσκύνημα. Οι τουρκικές αρχές εφαρμόζουν δικά τους πρωτόκολλα επισκεψιμότητας. Ο Οικουμενικός Πατριάρχης, πολύ περισσότερο εμείς, δεν είχαμε την δυνατότητα να αλλάξουμε τα πρωτόκολλα των τουρκικών αρχών. Όποιος υποστηρίζει το αντίθετο είναι εκτός τόπου και χρόνου ή εξυπηρετεί αλλότριους σκοπούς.
Πάντως μετά το πέρας της Θείας Λειτουργίας που για λόγους ασφαλείας, σύμφωνα πάντα με τα μέτρα ασφαλείας των τουρκικών αρχών, έγινε με περιορισμένο αριθμό επισκεπτών, επιτράπηκε κανονικά σε όλους η επίσκεψη. Ή ακολουθείς τα μέτρα τους και τελείς Θεία Λειτουργία ή δεν τα αποδέχεσαι, δεν πηγαίνεις στην Σουμελά και δεν τελείς Θεία Λειτουργία.
Στη Ματσούκα, συναντηθήκατε και με το Δήμαρχο Ματσούκας κ. Koray Koçhan στο Δημαρχείο της Ματσούκας και θέσατε ως πρωταρχικό ζήτημα το θρησκευτικό και πολιτιστικό τουρισμό ανάμεσα στους δύο λαούς αλλά και την αναγκαία συντήρηση και ανάδειξη δύο ιστορικών μονών του Πόντου, του Αγίου Γεωργίου Περιστερεώτα και του Αγίου Ιωάννη Βαζελώνα. Τι να περιμένουμε από δω και πέρα;
Στα διοικητικά όρια του Δήμου Ματσούκας βρίσκονται η Παναγία Σουμελά και οι επίσης ιστορικές Μονές Αγίου Ιωάννου Βαζελώνος και Αγίου Γεωργίου Περιστερεώτα. Μετά το καλωσόρισμα από τον δήμαρχο Ματσούκας, σε ένα πολύ θετικό κλίμα συζήτησης, στην αντιφώνησή μου, έθεσα ευθαρσώς το ζήτημα της συντήρησης - ανακαίνισης των ιστορικών Μονών Αγίου Ιωάννου Βαζελώνος και Αγίου Γεωργίου Περιστερεώτα, τονίζοντας την ιδιαίτερη σημασία που έχει για μας τους Χριστιανούς ποντιακής καταγωγής. Τότε δοκιμάσαμε μια ευχάριστη έκπληξη. Ο τούρκος δήμαρχος Ματσούκας Koray KOÇHAN μας έδειξε μία πρόσφατη εφημερίδα αλλά και το επίσημο βιβλίο του Δήμου του και με τις δύο Μονές και μας δήλωσε ότι θα συντηρηθούν - ανακαινισθούν και θα γίνουν επισκέψιμες, εντός της προσεχούς διετίας - τριετίας.
Δεν μπορώ να κατανοήσω γιατί ορισμένοι συμπατριώτες μας πόντιοι στην πατρίδα μας την Ελλάδα ενοχλήθηκαν από αυτήν την πρωτοβουλία μας. Δεν το κάναμε για να ιδιοποιηθούμε κάτι. Αν κάποιοι προηγήθηκαν, πριν από εμάς, καλώς έπραξαν. Αν κι εμείς ακολουθήσαμε, για τον ίδιο καλό σκοπό το κάναμε...Φυσικά δεν μπορέσαμε να «επιβάλουμε» στον τούρκο δήμαρχο Ματσούκας να αφαιρέσει από το γραφείο του την τουρκική σημαία και το πορτραίτο του Κεμάλ.... Αλήθεια πόση υποκρισία, τι λαϊκισμός, τι ανεύθυνη θεώρηση εκτός τόπου και χρόνου και προσέγγιση είναι αυτή!! Θα ξαναπάμε στον Πόντο. Θα προσκαλέσουμε τους επικριτές μας να μας βοηθήσουν, από όπου περνάμε κι όπου πηγαίνουμε στην Τουρκία να καλύπτεται το πρόσωπο του Κεμάλ... Ως εδώ!! Φτάνει!!! Έλεος!!!
Η Κεντρική Ένωση Δήμων Ελλάδας (ΚΕΔΕ) επανέφερε δυναμικά την πρωτοβουλία που ξεκίνησε το 2021 για τη δημιουργία ενός Δικτύου Πόλεων που φιλοξενούν ποντιακές κοινότητες με τη "Φλόγα της Μνήμης". Το 2025 ανακοινώσατε το "Δίκτυο των Μουσείων Προσφυγικού Ελληνισμού" στις πόλεις με προσφυγικό Ελληνισμό. Που βρισκόμαστε με αυτές τις πρωτοβουλίες και τι άλλο σκοπεύετε να αναπτύξετε;
Ήδη βρισκόμαστε σε συνεννόηση με δημάρχους προσφυγικών πόλεων για να στηθεί σωστά και να μακροημερεύσει αυτός ο θεσμός. Είμαστε κοντά στο τέλος των συνεννοήσεων.
Οι Ποντιακοί Σύλλογοι αποτελούν μικρές ενεργές κοινότητες μέσα στον ευρύτερο χώρο της τοπικής αυτοδιοίκησης. Είστε Δήμαρχος Αμπελοκήπων - Μενεμένης από το 2003 και από το 2023 και πρόεδρος της ΚΕΔΕ. Πως βλέπετε το μέλλον του Ποντιακού Ελληνισμού;
Είμαι μέλος της Ευξείνου Λέσχης Θεσσαλονίκης και μαθητής του αείμνηστου καθηγητή - ιστορικού Στάθη Πελαγίδη. Είμαι μέλος πολλών συλλόγων και ιδιαίτερα ποντιακών. Και ως συλλογικές εκφράσεις (ποντιακοί σύλλογοι) και ως πληθυσμός αυξηθήκαμε και αυξανόμαστε.
Αν επικεντρωνόμαστε όλοι στην κοινή προσπάθεια. Αν έχουμε μεταξύ μας ομόνοια, σύμπνοια κι αγάπη, τότε θα πετύχουμε πολλά. Οι Πόντιοι όμως δεν λέμε «εμείς» αλλά «εγώ». Δεν λέμε "εποίκαμε" (δηλ. εποιήσαμε, κάναμε) αλλά «εποίκα» (δηλ. εποίησα, έκανα). "Εμείς" λοιπόν και «εποίκαμε» για να πάμε μπροστά. Όχι στο διχασμό και τις ανέξοδες έριδες.