 |
| Το ακοίμητο καντήλι του Πόντου παραμένει αναμμένο |
Με συγκλονιστικές μαρτυρίες για την πίστη, την ανθρώπινη αντοχή και τη δύναμη της ιστορικής μνήμης έπεσε η αυλαία του Φεστιβάλ Ποντιακών Εκδηλώσεων «Από τον Πόντο στο Ωραιόκαστρο – Άμον τ’ ακοίμετον καντήλαν», που διοργάνωσε ο Δήμος Ωραιοκάστρου από τον Μάιο έως τον Οκτώβριο του 2026.
Η προβολή του ντοκιμαντέρ «Κρυπτοχριστιανοί» του δημοσιογράφου Νίκου Ασλανίδη, χθες το απόγευμα στον ιερό ναό Κοιμήσεως της Θεοτόκου Ωραιοκάστρου, αποτέλεσε το επίκεντρο μιας εκδήλωσης αφιερωμένης στην ιστορία, την πίστη και την πολιτιστική κληρονομιά του Ποντιακού Ελληνισμού.
Το Φεστιβάλ, που τελούσε υπό την αιγίδα του υπουργείου Πολιτισμού, ανέδειξε μέσα από τις δράσεις του τις ιστορικές ρίζες, τις παραδόσεις και την πολιτιστική ταυτότητα των Ποντίων που εγκαταστάθηκαν στον Δήμο Ωραιόκαστρο, τιμώντας τη μνήμη των προγόνων και μεταφέροντας την παρακαταθήκη τους στις νεότερες γενιές.
Η ιστορία των «Κλωστών» και η δύναμη της πίστης
Για το ντοκιμαντέρ «Κρυπτοχριστιανοί» μίλησε ο δημιουργός του, Νίκος Ασλανίδης, ο οποίος καταγράφει μια από τις λιγότερο γνωστές, αλλά συγκλονιστικές σελίδες της ιστορίας του Πόντου: την ιστορία των ανθρώπων που αναγκάστηκαν να κρύψουν τη χριστιανική τους πίστη, διατηρώντας την ζωντανή μέσα από τελετές σε κρυφούς χώρους και πρακτικές, από γενιά σε γενιά.
Οι λεγόμενοι «Κλωστοί», οι άνθρωποι που κράτησαν κρυφή τη θρησκευτική τους ταυτότητα σε συνθήκες διωγμών και καταπίεσης, αποτελούν ένα ισχυρό σύμβολο ανθρώπινης αντοχής και υπεράσπισης της ελευθερίας της συνείδησης. Η ιστορία τους, που συνδέεται άρρηκτα με την ιστορική διαδρομή του Πόντου και τις ανατροπές του ξεριζωμού, φωτίζει τη δύναμη της πίστης και της μνήμης ακόμη και στις πιο δύσκολες συνθήκες.
Η σύνδεση του Αγίου Αθανασίου Αρχιεπισκόπου Τραπεζούντας με το Ωραιόκαστρο
Η προβολή πραγματοποιήθηκε σε μια ημέρα με ιδιαίτερο συμβολισμό για την τοπική κοινωνία, καθώς το πρωί τελέστηκαν στον Ιερό Ναό Κοιμήσεως της Θεοτόκου οι λατρευτικές εκδηλώσεις για τον εορτασμό του Αγίου Αθανασίου του Δαιμονοκαταλύτου, Αρχιεπισκόπου Τραπεζούντος.
Για τον Άγιο και τη σύνδεσή του με το Ωραιόκαστρο, καθώς και για την επιλογή να φιλοξενηθεί η προβολή στον χώρο συναθροίσεων του ναού, μίλησε ο προϊστάμενος του ναού, π. Νικόλαος Μοναστηρίδης.
Η ιστορία του Αγίου συνδέεται με τον παπα-Ευστάθιο Γραμματικόπουλο, ο οποίος γεννήθηκε στην Τραπεζούντα το 1872 και, κατά τον ξεριζωμό, μετέφερε μαζί του στο Ωραιόκαστρο μια μικρή ασημένια λειψανοθήκη, που περιείχε τμήμα από το αρχιερατικό άμφιο του Αγίου Αθανασίου. Το κειμήλιο διασώθηκε χάρη στη φροντίδα της οικογένειάς του και παραδόθηκε αργότερα στον ιερό ναό Κοιμήσεως Θεοτόκου, όπου φυλάσσεται μέχρι σήμερα.
Η διαδρομή αυτού του κειμηλίου αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο οι πρόσφυγες μετέφεραν στο νέο τόπο εγκατάστασής τους όχι μόνο τις μνήμες της πατρίδας, αλλά και τα ιερά τους σύμβολα, διατηρώντας ζωντανή τη σύνδεση του Ωραιοκάστρου με τον Πόντο.
Χαιρετισμό απηύθυνε η πρόεδρος της Ένωσης Ποντίων Ωραιοκάστρου και Φίλων (ΕΠΩΦ), Χρυσούλα Κουρουκερέζη, η οποία ευχαρίστησε τη διοίκηση του Δήμου Ωραιοκάστρου και τον δήμαρχο, Παντελή Τσακίρη, για τη διοργάνωση του Φεστιβάλ και την πρωτοβουλία του να αναδειχθούν η ιστορία και ο πολιτισμός των Ποντίων που εγκαταστάθηκαν στην περιοχή. Παράλληλα, υπογράμμισε τη σημασία της συνεργασίας των φορέων και των ποντιακών συλλόγων για τη διατήρηση της ιστορικής μνήμης και τη συνέχιση της πολιτιστικής παράδοσης.
Τον χαιρετισμό του δημάρχου Ωραιοκάστρου, Παντελή Τσακίρη, μετέφερε η αντιδήμαρχος Σύγχρονου Πολιτισμού, Χριστίνα Ζάπρα, εκφράζοντας και τις ευχαριστίες του προς τον ιερό ναό Κοιμήσεως της Θεοτόκου και τους ιερείς για τη φιλοξενία, τον Νίκο Ασλανίδη για το έργο του, την ΕΠΩΦ και τους ποντιακούς συλλόγους, το υπουργείο Πολιτισμού για την αιγίδα, καθώς και τους χορηγούς επικοινωνίας, την ΕΡΤ3, τον 95,8 FM και τον 102FM.
Ιδιαίτερη μνεία έγινε σε όλους όσοι εργάστηκαν από τον Μάιο έως τον Οκτώβριο για την υλοποίηση του Φεστιβάλ.
Στον χαιρετισμό του, ο δήμαρχος συνέδεσε τη μνήμη του Αγίου Αθανασίου με την ιστορία των Κρυπτοχριστιανών, αναδεικνύοντας δύο διαφορετικές, αλλά εξίσου δυνατές όψεις της διατήρησης της πίστης και της ταυτότητας: το κειμήλιο που διασώθηκε χάρη σε μια προσφυγική οικογένεια και την πίστη που άνθρωποι στον Πόντο κράτησαν κρυμμένη μέσα τους επί αιώνες. Όπως χαρακτηριστικά σημείωσε, το Φεστιβάλ ολοκληρώνεται, αλλά το ακοίμητο καντήλι της μνήμης παραμένει αναμμένο.
Από τον Μάιο έως τον Οκτώβριο, το Φεστιβάλ Ποντιακών Εκδηλώσεων «Από τον Πόντο στο Ωραιόκαστρο – Άμον τ’ ακοίμετον καντήλαν» έφερε την ιστορία και τον πολιτισμό του Πόντου στους δρόμους, στους δημόσιους χώρους και στους πολιτιστικούς πυρήνες της πόλης, αναδεικνύοντας τη βαθιά σχέση του Δήμου Ωραιοκάστρου με την προσφυγική του κληρονομιά.
Η τελική εκδήλωση έδωσε έναν ιδιαίτερο συμβολισμό στην ολοκλήρωση αυτής της διαδρομής: το φως που διασώθηκε μέσα από τον ξεριζωμό, την πίστη και τις δοκιμασίες παραμένει ζωντανό μέσα από τις ιστορίες των ανθρώπων και τη συλλογική μνήμη. Το Φεστιβάλ έριξε αυλαία. Το ακοίμητο καντήλι του Πόντου, όμως, συνεχίζει να φωτίζει την ιστορία, την ταυτότητα και τον πολιτισμό του Δήμου Ωραιοκάστρου.
