Το Μνημείο της Γενοκτονίας και η πρόταση για την δημιουργία Ποντιακού πολιτισμικού τοπόσημου στην Πτολεμαΐδα

Το Μνημείο της Γενοκτονίας και η πρόταση για την δημιουργία Ποντιακού πολιτισμικού τοπόσημου στην Πτολεμαΐδα

Γράφει ο Αντώνης Μαυρίδης Δημοσιογράφος - Πολιτισμολόγος

Το Μνημείο της Γενοκτονίας των Ελλήνων του Πόντου στην πρωτοπόρα πανελλαδικά Πτολεμαϊδα για την αναγνώριση της Γενοκτονίας, ήταν ένα οφειλόμενο χρέος, έστω και με καθυστέρηση δεκαετιών.

Το μνημείο τοποθετήθηκε στα τέλη του 2024 και με τα αποκαλυπτήρια του στις 11 Οκτωβρίου του 2026, μέσα στο Πάρκο Ποντιακού Ελληνισμού- απέναντι από τον Ιερό Ναό της Αγίας Σκέπης στην Πτολεμαϊδα- κλείνει ένα κεφάλαιο.

Ένα τέτοιο μνημείο όμως , δεν μπορεί σε καμία περίπτωση, να μείνει απλά ως ένα ακόμη μνημείο, ενός σπουδαίου εικαστικού καλλιτέχνη, του Θόδωρου Ζυρπιάδη.

Όπως είχα πει και προτείνει δημόσια τα προηγούμενα χρόνια, ως Πρόεδρος του Ποντιακού Συλλόγου Πτολεμαϊδας, στον τόπο μας μπορεί και πρέπει να δημιουργηθεί ένα ευρύτερο ποντιακό πολιτισμικό τοπόσημο περιοχής, το οποίο μάλιστα θα έχει τη δυνατότητα ένταξης σε χρηματοδοτικά προγράμματα, με την ανάλογη μελέτη και ετοιμότητα.

Πρόκειται για έναν ολοκληρωμένο πολιτισμικό θύλακα με ποντιακή ταυτότητα , πέριξ του εξαιρετικού κτηρίου του Ποντιακού Συλλόγου, στην 25ης Μαρτίου και Γουμεράς.

Η οριοθέτηση του ευρύτερου αυτού ποντιακού τοπόσημου, περιλαμβάνει μεταξύ άλλων, το κτήριο του Συλλόγου και το μνημείο στο πάρκο, την Εκκλησία της Αγίας Σκέπη, το πάρκο Μελανοφρύδη με την ιδιαίτερη συμβολική και ιστορική του σημασία, αλλά και τους νέους δρόμους που ονοματοδοτούνται με ονόματα- σύμβολα για τον Πόντο, όπως ο δρόμος της 19ης Μαϊου.

Με επίκεντρο του τοπόσημου στην Πτολεμαϊδα, τον χώρο μεταξύ 25ης Μαρτίου, Καραζάνου, Αδύσσης και Γουμεράς, τα κτήρια -τα πάρκα-τα μνημεία -οι δρόμοι αλλά και η Εκκλησία, θα αποτελούν μία ενιαία ενότητα, ώστε μέσα από την πρόταση μου να μπορούν να δικτυωθούν και να αναδείξουν την ποντιακή ταυτότητα μίας ευρύτερης συνοικίας.

Η δημιουργία ενός Ποντιακού πολιτισμικού τοπόσημου στην Πτολεμαΐδα, θα λειτουργήσει ως ένας επισκέψιμος πυκνωτής ιστορικής μνήμης και προϋποθέτει την δημιουργία έργων υποδομής, σε όλα τα σημεία του ευρύτερου χώρου.

Στο πλαίσιο αυτό, μπορούν να διαμορφωθούν, μεταξύ άλλων:

- «Θεματικοί περίπατοι σύνδεσης» με τα μνημεία, πάρκα και δρόμους του οριοθετημένου ποντιακού τοπόσημου.

- Αναπλάσεις, αρχιτεκτονική αναβάθμιση και κατάλληλη σήμανση στον άξονα όλων των σημείων του χώρου.

- Hχητικοί ξεναγοί για τους επισκέπτες που περπατούν σε όλα τα σημεία- χώρους της περιοχής που έχει οριοθετηθεί.

- Kέντρο τεκμηρίωσης της ιστορίας των Ποντίων και της τοπικής ιστορίας, με νέους επιστήμονες.

- Γαστρονομικά σημεία και χώροι εργαστηρίων παραδοσιακών ποντιακών γεύσεων.

- Ψηφιακή φωταποθήκη για να μπορεί ο καθένας να φέρνει παλιές φωτογραφίες και αντικείμενα ώστε να ψηφιοποιούνται και

- Διαδραστικό χάρτη υποδοχής , με οθόνη αφής σε όλη την έκταση του.

Η δημιουργία ενός τέτοιου πρωτοποριακού ποντιακού τοπόσημου περιοχής στην Πτολεμαϊδα και η σύνδεση του επίσης με την εκπαίδευση, θα δέσει αρμονικά το παρελθόν και το παρόν, με το μέλλον των νέων γενεών στον τόπο μας.

Παναγία Σουμελά: Η Τραπεζούντα ζητά επιστροφή κειμηλίων - Μεταφέρθηκαν το 1925

Παναγία Σουμελά: Η Τραπεζούντα ζητά επιστροφή κειμηλίων - Μεταφέρθηκαν το 1925

Έναν αιώνα μετά τη μεταφορά ιστορικών κειμηλίων από την Παναγία Σουμελά στην Άγκυρα, το ζήτημα της επιστροφής τους στην Τραπεζούντα επανέρχεται στο προσκήνιο, αυτή τη φορά με πρωτοβουλία Τούρκου δημοτικού συμβούλου.

Το αίτημα διατυπώθηκε σε συνεδρίαση του Δημοτικού Συμβουλίου Τραπεζούντας, με πρόταση τα κειμήλια να εκτεθούν σε νέο μουσείο της περιοχής.

Η μεταφορά στην Άγκυρα το 1925

Τα κειμήλια φέρονται να εντοπίστηκαν το 1925 στη Μονή Παναγίας Σουμελά, ιστορικό θρησκευτικό κέντρο του ποντιακού ελληνισμού, και στη συνέχεια να μεταφέρθηκαν στην Άγκυρα για συντήρηση.

Η μεταφορά τους έγινε κατόπιν εντολής του Σουκρού Σαράτσογλου, μετέπειτα πρωθυπουργού της Τουρκίας.

Αίτημα για επιστροφή και έκθεση στην Τραπεζούντα

Το ζήτημα έθεσε ο δημοτικός σύμβουλος του Νέου Κόμματος, Τουρχάν Εγιούμπογλου, ζητώντας την επιστροφή των κειμηλίων στην περιοχή από την οποία προέρχονται.

Η πρότασή του προβλέπει την παρουσίασή τους σε νέο μουσείο της Τραπεζούντας, επαναφέροντας στο δημόσιο διάλογο την τύχη αντικειμένων που συνδέονται με την ιστορική και θρησκευτική κληρονομιά της Παναγίας Σουμελά.

Μεταξύ των κειμηλίων φέρεται να είναι ένα επιχρυσωμένο στέμμα, ασημένια εκκλησιαστικά σκεύη και πολλά χειρόγραφα.

Η Άγκυρα δεν εμφανίζεται πρόθυμη

Ο δήμαρχος Τραπεζούντας, Αχμέτ Μετίν Γκεντς, αποκάλυψε ότι είχε ήδη γίνει ανεπίσημη προσέγγιση προς την Άγκυρα, χωρίς θετική ανταπόκριση.

«Έχετε θέσει και παλαιότερα το θέμα ως πρόταση. Κάναμε μια προφορική παρέμβαση. Δεν είναι διατεθειμένοι να παραδώσουν αυτά τα κειμήλια. Ας κάνουμε, όμως, μια πιο δυναμική παρέμβαση προς την Άγκυρα για το ζήτημα αυτό», δήλωσε.

Ο ίδιος γνωστοποίησε επίσης ότι έχουν ξεκινήσει ενέργειες για την επιστροφή 1.400 χειρογράφων από τη Ρωσία, τα οποία μεταφέρθηκαν εκεί μετά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Πηγή: Sigma Live

Εθελοντική αιμοδοσία από την Ένωση Ποντίων Πιερίας

Εθελοντική αιμοδοσία από την Ένωση Ποντίων Πιερίας

Η Ένωση Ποντίων Πιερίας διοργανώνει την 57η εθελοντική αιμοδοσία την Κυριακή 25 Οκτωβρίου 2026, με στόχο την ενίσχυση της προσφοράς αίματος και τη στήριξη των συνανθρώπων μας που έχουν ανάγκη.

Η αιμοδοσία θα πραγματοποιηθεί από τις 09:00 έως τις 13:00, στο Πνευματικό – Πολιτιστικό Κέντρο της Ένωσης, στην οδό Μητροπολίτου Τραπεζούντος Χρυσάνθου 13, στην Κατερίνη.

Με σύνθημα «Με το αίμα μου δίνω αυτό που είμαι και όχι αυτό που έχω», η Ένωση Ποντίων Πιερίας καλεί τους πολίτες να συμμετάσχουν στην πρωτοβουλία, αφιερώνοντας λίγα λεπτά από τον χρόνο τους για να προσφέρουν ένα πολύτιμο δώρο ζωής.

Οι «Αργοναύτες» παρουσίασαν το Ποντιακό θέατρο στην Ακρινή Κοζάνης

Οι «Αργοναύτες» παρουσίασαν το Ποντιακό θέατρο στην Ακρινή Κοζάνης

Η θεατρική ομάδα της Ένωσης Ποντίων Ν. Κιλκίς παρουσίασε το έργο «Χωρίς εσέν κι’ γίνουμαι, χωρίς εσέν κ’ ευτάγω» του Δημήτρη Νικοπολιτίδη, σε σκηνοθεσία Παναγιώτη Δαμιανίδη.

Το Σάββατο 10 Οκτωβρίου 2026, η θεατρική ομάδα της Ένωσης Ποντίων Ν. Κιλκίς «Οι Αργοναύτες» βρέθηκε στην Ακρινή Κοζάνης, όπου παρουσίασε στον Πολυχώρο Ακρινής τη θεατρική παράσταση «Χωρίς εσέν κι’ γίνουμαι, χωρίς εσέν κ’ ευτάγω» του Δημήτρη Νικοπολιτίδη, έπειτα από πρόσκληση του Συλλόγου Ακρινής.

Η παράσταση πραγματοποιήθηκε σε ένα ιδιαίτερα ζεστό και φιλόξενο κλίμα, με το κοινό να ανταποκρίνεται με ενθουσιασμό και γέλιο στις κωμικές στιγμές του έργου. Η θερμή υποδοχή κορυφώθηκε στο τέλος με ένα παρατεταμένο και εγκάρδιο χειροκρότημα προς τους συντελεστές, επιβεβαιώνοντας την όμορφη επικοινωνία που αναπτύχθηκε ανάμεσα στη θεατρική ομάδα και τους θεατές.

Τη σκηνοθεσία της παράστασης ανέλαβε ο Παναγιώτης Δαμιανίδης, ενώ επί σκηνής εμφανίστηκαν, κατά σειρά εμφάνισης, οι: Παναγιώτης Δαμιανίδης, Γιάννης Ζουγγουρίδης, Αθανάσιος Λαβασάς, Αντωνία Ζαϊκού, Σοφία Παναγιωτίδου, Μιχάλης Σουλαμίδης, Αιμίλιος Σαββίδης, Μεταμόρφη Καλεντερίδου, Αθηνά Τσαλουχίδου, Μαίρη Αντωνιάδου, Κώστας Μαστορίδης, Κώστας Παυλίδης, Δέσποινα Κουσίδου, Ρένα Μιχαηλίδου και Παρθένα Απατσίδου.

Η παρουσία των «Αργοναυτών» στην Ακρινή αποτέλεσε ακόμη μία όμορφη ευκαιρία ανάδειξης του ποντιακού θεάτρου και της πολιτιστικής μας κληρονομιάς. Τέτοιες συναντήσεις αποδεικνύουν τη δύναμη του πολιτισμού να φέρνει τους ανθρώπους κοντά, μέσα από τη γλώσσα, το γέλιο και την κοινή αγάπη για την παράδοση.

Η Ένωση Ποντίων Ν. Κιλκίς «Οι Αργοναύτες» ευχαριστεί θερμά τον Σύλλογο Ακρινής για την πρόσκληση και τη φιλοξενία, καθώς και όλους τους συντελεστές που συνέβαλαν στην πραγματοποίηση της παράστασης.

"Ανθεί και φέρει": Η τέχνη που ενώνει τον Πόντο με την Κρήτη

"Ανθεί και φέρει": Η τέχνη που ενώνει τον Πόντο με την Κρήτη

Η Ιερά Μητρόπολη Ρεθύμνης και Αυλοποτάμου, παράλληλα με το κορυφαίο εκκλησιαστικό γεγονός της έλευσης της Ιερής Εικόνας της Παναγίας Σουμελά για πρώτη φορά στο Ρέθυμνο, σας προσκαλεί στην ατομική έκθεση ζωγραφικής της Σοφίας Αμπερίδου, με τίτλο «Ανθεί και φέρει».

Η έκθεση πραγματοποιείται στο πλαίσιο των εκδηλώσεων «160 Χρόνια Αρκαδικής Εθελοθυσίας», υπό την αιγίδα του Δήμου Ρεθύμνης και της Περιφέρειας Κρήτης. Με την ευγενική υποστήριξη του Συλλόγου Ποντίων και Φίλων Π.Ε. Ρεθύμνης «Αροθυμία».

Στη νέα της έκθεση, η ζωγράφος και ιστορικός Ελληνικού Πολιτισμού Σοφία Αμπερίδου μετατρέπει τον καμβά σε ένα φωτεινό περιβόλι, όπου η ιστορική μνήμη αναγεννάται. Ιδιαίτερα γνωστή για το έργο της γύρω από την προσφυγιά και τον ελληνισμό του Πόντου και της Ιωνίας, η καλλιτέχνιδα γεφυρώνει αυτή τη φορά τον Εύξεινο Πόντο με την Κρήτη. Με πινελιές γεμάτες ένταση, κίνηση και φως -σαν τα «ψιμύθια» της αγιογραφίας που δίνουν πνοή στο σκοτάδι- η ποντιακή λύρα σμίγει με την κρητική, και οι χορευτές συναντιούνται με περήφανα βήματα και ζάλα στο ίδιο ριζιμιό*.

Μέσα από έργα που ξεκινούν από τα νεανικά της χρόνια και φτάνουν έως σήμερα, η εικαστικός αποτυπώνει ιστορικά, ηρωικά και νοσταλγικά πρόσωπα που φέρνουν ολοζώντανο το παρελθόν στο παρόν. Οδηγός σε αυτό το ταξίδι γίνεται ο γνωστός ποντιακός θρήνος, υπενθυμίζοντας ότι τίποτα δεν χάθηκε, αφού η παράδοση και η μνήμη «ανθούν και φέρουν κι άλλο».

Κάθε πίνακας αποτελεί απόδειξη της πολιτισμικής μας συνέχειας. Τα σύμβολα του ποντιακού και του κρητικού πολιτισμού δεν είναι στοιχεία του χθες, αλλά ζωντανοί καρποί ενός δέντρου που ψηλώνει. Η Σοφία Αμπερίδου μάς καλεί να αντικρίσουμε τα έργα της ως «μικρά βιβλία» ιστορίας, θυμίζοντάς μας πως όσο δημιουργούμε και θυμόμαστε, οι ρίζες μας θα παραμένουν βαθιές και οι πατρίδες μας θα ανθίζουν αιώνια.

Η Ιερά Μητρόπολη Ρεθύμνης και Αυλοποτάμου προσκαλεί το κοινό να επισκεφθεί την έκθεση, η οποία αναδεικνύει με μοναδικό τρόπο τους βαθείς ιστορικούς και πολιτιστικούς δεσμούς του Πόντου με την Κρήτη.

Εγκαίνια Παρασκευή 23 Οκτωβρίου 2026, ώρα 18.00

Διάρκεια έκθεσης: 23.10.2026 – 30.10.2023

Ώρες λειτουργίας: Πρωί 8:00 – 14:00 & Απόγευμα 18:00 – 21:00