«Ροδάφ’νον»: Το Ποντιακό αριστούργημα του Κώστα Διαμαντίδη στη Θεσσαλονίκη
Ένα συγκλονιστικό ταξίδι στη μνήμη και την ιστορία του Ποντιακού Ελληνισμού φιλοξενεί το Θέατρο Αθήναιον για τρεις μόνο παραστάσεις, στις 27, 28 και 29 Μαρτίου 2026. Το εμβληματικό έργο του Κώστα Διαμαντίδη «Ροδάφ’νον» ανεβαίνει σε σκηνοθεσία Θέμη Μουμουλίδη, με τον Τάκη Βαμβακίδη στον κεντρικό ρόλο.
Η Υπόθεση: Ένα ταξίδι από την Τραπεζούντα στη Μακεδονία
Μέσα από την ιστορία της Παρθένας, μιας γυναίκας που ξεριζώνεται από την Τραπεζούντα για να βρεθεί με την Ανταλλαγή σε ένα χωριό της Δυτικής Μακεδονίας, ξεδιπλώνεται η περιπέτεια ενός ολόκληρου λαού.
Το σύμβολο: Το μεγάλο όνειρο της Παρθένας είναι να φυτέψει στην αυλή της νέας της πατρίδας ένα Ροδάφ’νον (πικροδάφνη) από τα χώματα του Πόντου, ώστε να ριζώσει η μνήμη εκεί που γεννιούνται τα νέα όνειρα.
Η γλώσσα: Η παράσταση παρουσιάζεται στην ποντιακή διάλεκτο με ελληνικούς υπέρτιτλους, ενώ μέρη του κειμένου ερμηνεύονται στη νεοελληνική.
Μέριμνα Ποντίων Κυριών: Παρουσίασε το νέο βιβλίο «Τα Δάκρυα των Αγίων»
Με αφορμή τη σημερινή Παγκόσμια Ημέρα Ποίησης πραγματοποιήθηκε την Παρασκευή 20 Μαρτίου 2026 η παρουσίαση του νέου βιβλίου της συγγραφέα Αγγελικής Παμπουκίδου, «Τα Δάκρυα των Αγίων», στο ζεστό και φιλόξενο χώρο του μουσείου της Μέριμνας Ποντίων Κυριών, «Κεντώντας τη Μνήμη»—ενός ιστορικού σωματείου που με αφοσίωση και σεβασμό υφαίνει τη συνέχεια της μνήμης, διαφυλάσσοντας πολύτιμα νήματα της παράδοσης και της πολιτιστικής κληρονομιάς του ποντιακού ελληνισμού.
Η ποιητική συλλογή αναδύεται μέσα από τα βάθη της μνήμης και της παράδοσης, ακουμπώντας με τρυφερότητα τη βαθιά συγκινησιακή σχέση με την ιστορία και τις ρίζες. Η ποντιακή διάλεκτος γίνεται λυγμός και ψαλμός μαζί μέσα από τους στίχους της Αγγελικής, φέροντας τον απόηχο μιας συλλογικής ψυχής, ενώ η ίδια μεταγγίζει το έργο της και στη νέα ελληνική, χτίζοντας γέφυρες ανάμεσα στο παρελθόν και το παρόν, στο βίωμα και τη σύγχρονη έκφραση.
Για το βιβλίο μίλησε ο δικηγόρος – στιχουργός, Θανάσης Στυλίδης και αποσπάσματα του βιβλίου απήγγειλε η εικαστικός, ποιήτρια και μέλος της ΜΠΚ, Μαρίνα Προβατίδου Την εκδήλωση πλαισίωνε μουσικά με λύρα και τραγούδι ο συνθέτης και τραγουδιστής, Θεόδωρος Κοτίδης.
Την εκδήλωση τίμησαν με την παρουσία τους ο κ. Κωνσταντίνος Γκιουλέκας , Υφυπουργός Μακεδονίας - Θράκης, ο κ. Θεόδωρος Λεωνίδης εκπρόσωπος Υφυπουργού Ανάπτυξης κ. Σταύρου Καλαφάτη, η κ. Ράνια Θρασκιά, βουλευτής Ά Θεσσαλονίκης, η κ. Κωνσταντίνα Βρόϊκου από την Ηπειρωτική Εστία, ο κ. Γιώργος Λυσαρίδης, πρώην Πρόεδρος Ευξείνου Λέσχης Θεσσαλονίκης.
Το Σάββατο, η Ποντιακή Εστία πραγματοποίησε ειδική εκδήλωση προς τιμήν των οικονομικών της υποστηρικτών διαχρονικά, αναγνωρίζοντας τη συμβολή τους στη διατήρηση και προώθηση του έργου του σωματείου.
Εκ μέρους της Εστίας, η Λίτσα Αθανασιάδου τόνισε ότι το τρέχον έτος σηματοδοτεί τη συμπλήρωση πενήντα ετών από την ίδρυση του οργανισμού, μια πορεία που χαρακτηρίζεται από συνεχή παρουσία στα πολιτιστικά και κοινωνικά δρώμενα της παροικίας. Ευχαρίστησε θερμά τους παρευρισκομένους για τη διαρκή τους στήριξη, επισημαίνοντας ότι η συμβολή τους υπήρξε καθοριστική για την υλοποίηση των δράσεων και των πρωτοβουλιών της Εστίας.
Κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης, απονεμήθηκαν αναμνηστικά μετάλλια στους χορηγούς, ως ένδειξη ευγνωμοσύνης για την πολύτιμη και σταθερή τους προσφορά. Η βραδιά κύλησε σε ιδιαίτερα συγκινητικό κλίμα, υπογραμμίζοντας τον ισχυρό δεσμό μεταξύ της Ποντιακής Εστίας και των ανθρώπων που στηρίζουν το έργο της.
Κιλκίς: Φωτίστηκαν πτυχές της τραγωδίας του ξεριζωμού και της πορείας αποκατάστασης των προσφύγων
Την Τετάρτη 11 Φεβρουαρίου 2026, η Ένωση Ποντίων Ν. Κιλκίς «Οι Αργοναύτες» σε συνδιοργάνωση με τον Όμιλο για την Ιστορία και τον Πολιτισμό του Κιλκίς, πραγματοποίησαν με επιτυχία την εκδήλωση με τίτλο «Από την τραγωδία του ξεριζωμού στην εποποιία της αποκατάστασης. Οι πρόσφυγες στη Μακεδονία, με ειδικές αναφορές στην περιοχή του Κιλκίς», η οποία έλαβε χώρα στην αίθουσα του Επιμελητηρίου Κιλκίς.
Την εκδήλωση χαιρέτησαν ο Πρόεδρος του Ομίλου για την Ιστορία και τον Πολιτισμό του Κιλκίς κ. Παναγιώτης Αδάμος και ο Πρόεδρος της Ένωσης Ποντίων ν. Κιλκίς «Οι Αργοναύτες» κ. Παναγιώτης Δαμιανίδης, υπογραμμίζοντας τη σημασία της ιστορικής μνήμης και της ανάδειξης της προσφυγικής ιστορίας για την τοπική κοινωνία.
Κεντρικός ομιλητής της εκδήλωσης ήταν ο κ. Κυριάκος Χατζηκυριακίδης, Επίκουρος Καθηγητής Ιστορίας του Ελληνισμού της Ανατολής (19ος–20ός αι.) του Τμήματος Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, ο οποίος ανέπτυξε διεξοδικά το ζήτημα της προσφυγικής εγκατάστασης στη Μακεδονία, με ειδικές αναφορές στην περιοχή του Κιλκίς, φωτίζοντας πτυχές της τραγωδίας του ξεριζωμού και της πορείας αποκατάστασης των προσφύγων.
Μετά το πέρας της εισήγησης ακολούθησε εποικοδομητική συζήτηση με το κοινό, την οποία διηύθυνε ο κ. Άρης Παπαδόπουλος, μέλος του Ομίλου για την Ιστορία και τον Πολιτισμό του Κιλκίς, δίνοντας την ευκαιρία για ανταλλαγή απόψεων και ουσιαστικό διάλογο γύρω από το θέμα της εκδήλωσης.
Την εκδήλωση τίμησαν με την παρουσία τους, ως εκπρόσωπος της Ιεράς Μητροπόλεως Πολυανής και Κιλκισίου, ο πατήρ Γεώργιος Παντελίδης, καθώς και ο Αντιδήμαρχος Κιλκίς κ. Θεμιστοκλής Κοσμίδης, ως εκπρόσωπος του Δήμου Κιλκίς.
Οι συνδιοργανωτές εκφράζουν τις θερμές τους ευχαριστίες προς τον ομιλητή, τους παρευρισκόμενους και όλους όσοι συνέβαλαν στην επιτυχή διοργάνωση και υλοποίηση της εκδήλωσης, ανανεώνοντας τη δέσμευσή τους για συνέχιση δράσεων που προάγουν την ιστορική γνώση, τον πολιτισμό και τη διατήρηση της συλλογικής μνήμης.
Να κάνει βίωμα την Ποντιακή λαογραφία θέλει ο Μορφωτικός Σύλλογος Ποντίων Κομοτηνής και Περιφέρειας «Ο Εύξεινος Πόντος»
Την προσωπικότητα ενός ανθρώπου που έπραξε τα μέγιστα για την διατήρηση της Ποντιακής Λαογραφίας, μέσα από μουσικές ηχογραφήσεις και ραδιοφωνικές εκπομπές συνομιλώντας με πρόσφυγες πρώτης και δεύτερης προσφυγικής γενιάς, τον Στάθη Ευσταθιάδη, τίμησε ο Μορφωτικός Σύλλογος Ποντίων Κομοτηνής και Περιφέρειας «Ο Εύξεινος Πόντος» μέσα από την εκδήλωση που έλαβε χώρα στη Δημοτική Βιβλιοθήκη Κομοτηνής την Πέμπτη 19 Μαρτίου.
Κατά τη διάρκεια της παρουσιάστηκαν η προσωπικότητα και το έργο του, αλλά και η μεγάλη παρακαταθήκη του, από το αρχειακό υλικό, σημαντικό κομμάτι του οποίου είναι ανέκδοτο, αλλά και το βιβλίο του «Τα τραγούδια του ποντιακού λαού».
Σημαντική ήταν η συμμετοχή και της νέας γενιάς, μιας και μέλη των παιδικών και εφηβικών ομάδων του συλλόγου ανέγνωσαν κείμενα, κάνοντας βίωμα την παράδοση του Πόντου, ενώ τραγούδησε και η χορωδία του συλλόγου.
Ζωντανός οργανισμός η Λαογραφία
Η εκδήλωση γίνεται στο πλαίσιο της προσπάθειας του Συλλόγου να αναδείξει ότι η λαογραφία είναι ένας ζωντανός οργανισμός, ότι δηλαδή υπήρχε, υπάρχει και θα συνεχίσει να υπάρχει, σημείωσε ο Πρόεδρος του Συλλόγου κ. Στέλιος Νικολάου.
Για αυτό και τιμούν τη μνήμη ενός ανθρώπου ο οποίος έκανε λαογραφία σε μια εποχή που δεν υπήρχε η επιστήμη της λαογραφίας, άφησε μια τεράστια παρακαταθήκη και βραβεύτηκε για το έργο του από την Ακαδημία Αθηνών, μιας και αποτέλεσε τον φάρο της λαογραφίας του ποντιακού πολιτισμού.
Με αυτόν τον τρόπο θέλησαν τα μέλη του Συλλόγου να αναδείξουν την προσωπικότητα του και να δώσουν την ευκαιρία στα νεότερα μέλη, να γνωρίσουν αυτόν αλλά και την ποντιακή παράδοση μέσα από το έργο του. «Γιατί ουσιαστικά αυτό είναι η λαογραφία, είναι η ζωντανή συνέχεια και η μεταλαμπάδευση» τόνισε ο κ. Νικολάου για να υπογραμμίσει πως ο ενθουσιασμός με τον οποίο τα παιδιά συμμετείχαν στην εκδήλωση αυτό έδειξε.
Ο ίδιος εξήγησε πως στόχος τους ήταν και το ευρύτερο κοινό να γνωρίσει τόσο τον Στάθη Ευσταθιάδη, όσο και να εμβαθύνει στον πολιτισμό του Πόντου, ώστε να γνωρίσει τους Πόντιους όχι μόνο μέσα από τους χορούς, τα πανηγύρια ή από τις στενά ιστορικές εκδηλώσεις μνήμης, αλλά και μέσα από την λαογραφία τους και τις μορφωτικές εκδηλώσεις.
Συγκεντρώνοντας τα θραύσματα της προσφυγικής μνήμης
Για τη σημασία της διάσωσης και ανάδειξης του αρχείου του Στάθη Ευσταθιάδη μίλησε η κόρη του Μυροφόρα, που τόνισε τη δύναμη που έδωσε η παράδοση στον πατέρα της, ο οποίος στα 19 του χρόνια έχασε την όρασή του ώστε να σπουδάσει τη λαογραφία, και να ασχοληθεί με την Ποντιακή παράδοση.
Έτσι από το 1949 ξεκίνησε να κάνει ραδιοφωνική εκπομπή σε πανελλήνια βάση, και επειδή δεν υπήρχαν τότε καταγραφές, έφερνε στο στούντιο στη Θεσσαλονίκη τότε, όλους τους μουσικούς της πρώτης προσφυγικής γενιάς.
Στα 50 χρόνια της εκπομπής, συγκεντρώθηκε ένας πλούτος, μια πολιτιστική παράδοση της περιοχής του Πόντου και του Καυκάσου, με καταγραφές πρώτης και δεύτερης προσφυγικής γενιάς.
Αυτό το αρχείο ήταν εδώ και χρόνια το μεγαλύτερο ποντιακό αρχείο που υπάρχει, και μέσω προγράμματος του Υπουργείου Πολιτισμού ψηφιοποιήθηκε στο σύνολό του, με χιλιάδες ώρες πρωτογενών καταγραφών στην Ελλάδα από ανθρώπους πρώτης και δεύτερης προσφυγικής γενιάς, στο σημερινό Πόντο, από Πόντιόφωνους πληθυσμούς που έμειναν εκεί, αλλά και στην πρώην Σοβιετική Ένωση.
Οι καταγραφές περιλαμβάνουν όχι μόνο μουσικές καταγραφές, αλλά και αφηγήσεις ζωής, παραμύθια, παροιμίες και καταστάσεις που ουσιαστικά αφηγούνται οι ίδιοι οι άνθρωποι από προσωπικές τους μαρτυρίες.
Αυτό το αρχείο είναι προσβάσιμο πλέον δημόσια σχεδόν στο σύνολό του, οπότε φιλοδοξούν η ομάδα που έκανε την ψηφιοποίηση και ο Σύλλογος Φάρος Ποντίων, στον οποίο έχει δωρίσει η οικογένεια το αρχείο, να αποτελέσει έμπνευση και για νέους μουσικούς αλλά και όσους ασχολούνται με τους ποντιακούς συλλόγους, την ποντιακή ταυτότητα εν γένει.
Ο Στάθης Ευσταθιάδης, σημείωσε, ίσως και λόγω της απώλειας της όρασής του, είχε μεγαλύτερη ενσυναίσθηση και αφουγκράστηκε περισσότερο τον λαό, μεταφέροντας τις ιστορίες και τα τραύματα που κουβαλούσαν με μια ευθύνη μεταφοράς και ευθύνη διαμόρφωσης μιας ταυτότητας.
«Ουσιαστικά πήρε τα θραύσματα της συλλογικής μνήμης και τα μετέτρεψε σε κάτι όμορφο, σε ραδιοφωνικές εκπομπές που μπορούσαν πιο εύπεπτα να περάσουν στο γενικότερο ποντιακό κοινό αλλά και στον ελλαδικό χώρο την ποντιακή κουλτούρα» ανέφερε.
Μια σπουδαία πολιτιστική παρακαταθήκη
Το λαογραφικό έργο του Στάθη Ευσταθιάδη παρέθεσε η Πρόεδρος του Συλλόγου Ποντίων Θρυλορίου κ. Χρύσα Μαυρίδου, που τόνισε πως ήταν ένας άνθρωπος που μας άφησε μία σπουδαία πολιτιστική παρακαταθήκη, με απίστευτο πλούτο στο αρχείο του.
Η ίδια τον γνώρισε μία και μοναδική φορά το 2007, όταν η Ποντιακή Ομοσπονδία στο πρώτο Πανελλήνιο Συνέδριο Πολιτισμού τον είχε τιμήσει, με δέος και θαυμασμό, μιας και το βιβλίο του «Τα τραγούδια του ποντιακού λαού» το χρησιμοποιούσε συνεχώς, ενώ μέχρι σήμερα διατηρεί μια ιδιαίτερη στενή σχέση με τη κόρη του, Μυροφόρα.
Το λαογραφικό του έργο, τόνισε, διαρθρώνεται σε τρεις άξονες. Ο ένας είναι οι ραδιοφωνικές εκπομπές και οι καταγραφές που έκανε σε όλη την Ελλάδα με ανθρώπους πρώτης γενιάς, διασώζοντας πολύτιμο υλικό. Ο δεύτερος άξονας αφορά τις καταγραφές του στον Πόντο, και ο τρίτος τις καταγραφές του στην πρώην Σοβιετική Ένωση, με το σύνολο να δείχνει την ανεκτίμητη λαογραφική του προσφορά.
