Η πολυθεματική Έκθεση του Κ. Φωτιάδη με τίτλο «Πόντος - Δικαίωμα στη μνήμη» έκανε τον γύρο της Ελλάδας ταξιδεύοντας τους μαθητές των σχολείων μας στον χρόνο, ενημερώνοντας με εποπτικό τρόπο για ένα παρελθόν που μας σημάδεψε ως Ποντίους και πάνω από όλα ευαισθητοποιώντας την κοινή γνώμη των πανελλήνων γύρω από τα θέματα της ποντιακής ιστορίας.
Η μεγαλύτερη επιτυχία της Έκθεσης είναι το άψογο αισθητικά σκηνοθετικό στήσιμο των δομικών της μερών. Ο συνδυασμός της μουσειακής αντίληψης του Παπανικολάου με την βιωμένη εμπειρία του χώρου του Πόντου που μετουσιώνεται στην παράθεση των ιστορικών τεκμηρίων σε ενάργεια καθιστούν τη διαχείριση της Γενοκτονίας μοναδική σε αρτιότητα.
Είναι εξάλλου γεγονός ότι η αισθητοποίηση του παρελθόντος προϋποθέτει, πέρα από την επίγνωση του και την ουσιαστική σύλληψη των συνθηκών του παρόντος. Και σε αυτό ακριβώς το σημείο έγκειται η συμβολή της Έκθεσης του Κ. Φωτιάδη: στη δυνατότητα της να αισθητοποιεί το παρελθόν, θεωρημένο μέσα από την οπτική του σύγχρονου ανθρώπου και όχι ως έναν εργαλειακό μηχανισμό που αναμασά όσα συνέβησαν για να δικαιολογήσει σύγχρονες παθογένειες. Εκείνο δηλαδή που πρέπει να ειπωθεί είναι πως βγαίνοντας από την Έκθεση ο επισκέπτης αποκομίζει την αίσθηση ότι η αντιμετώπιση των σύγχρονων συνθηκών είναι εφικτή μόνο αν γνωρίζουμε τι πραγματικά είχε συμβεί, ποιες ήταν οι διαστάσεις της γενοκτονίας, ποιοι ήταν εκείνοι που διέπραξαν τα κακουργήματα και πώς μπορεί η ιστορία να μας δικαιώσει ως πολιτισμική ομάδα.
Στο πλαίσιο της διείσδυσης του παρελθόντος στη σύγχρονη ιστορική και πολιτική συγκυρία είναι αναγκαίο να τονιστεί ότι η Έκθεση έχει χαρακτήρα δυναμικό, αφού έχει σχεδιαστεί παράλληλα με σεμινάρια Νεότερης ιστορίας και με εκπαιδευτικά προγράμματα που παρακολουθούν τα σχολεία όλων των βαθμίδων. Η προοπτική αυτή υπαγορεύεται από τις εξής διαπιστώσεις:
α) έχει παρατηρηθεί επανειλημμένα ο ελλαδοκεντρικός και όχι ο ελληνοκεντρικός χαρακτήρας της σχολικής Ιστορίας. Η πτωχή πλην τιμία Ελλάς δεν περιλαμβάνει τον Πόντο και τους εκείθεν ορμώμενους Έλληνες στις σελίδες της Ιστορίας όλων των τάξεων και επιπέδων. Πολλώ δε μάλλον δεν αναφέρεται στη Γενοκτονία που μας εκθέτει ως αντιπάλους της πάλαι ποτέ διαλαμψάσης Οθωμανικής Αυτοκρατορίας άρα και της νυν διαδόχου της Τουρκίας. Καιρός είναι λοιπόν να διδαχτούν όλοι οι μαθητές την ελληνική ιστορία, έστω στο πλαίσιο μιας Έκθεσης.
β) έχει διαπιστωθεί ότι η διδασκαλία με εποπτικά μέσα είναι πλέον αποδοτική και οδηγεί στην επίτευξη των στόχων που έχουν τεθεί. Επομένως η επίσκεψη των σχολείων μπορεί να συμβάλλει καθοριστικά στην ανάπτυξη της κριτικής σκέψης των μαθητών.
Στους τόπους στους οποίους φιλοξενήθηκε η Έκθεση το ενδιαφέρον των μαθητών ήταν ειλικρινές και ουσιαστικό, οι Καθηγητές ανέλαβαν να συνεχίσουν τη δουλειά με εργασίες των φοιτητών και με ειδικά εστιασμένα μαθήματα και η γνώση που αποκτήθηκε μετασχηματίστηκε σταδιακά σε αφομοιώσιμη και δημιουργική ενέργεια.
Σήμερα η Έκθεση, αφού επισκέφτηκε τον Βόλο, την Κοζάνη, τις Σέρρες, την Αθήνα, την Κατερίνη και πολλά άλλα μέρη βρίσκεται στα Γρεβενά στον εκθεσιακό χώρο του Νέου Διοικητηρίου της πόλης. Την Κυριακή 26 Σεπτεμβρίου 2010 έγινε η παρουσίαση της Έκθεσης. Στην κατάμεστη αίθουσα μετείχαν Πόντιοι και Μικρασιάτες της περιοχής, ο Νομάρχης κ. Κουπτσίδης, Πόντιος στην καταγωγή αλλά και φίλοι του Πόντου.
Στην τοποθέτησή της η Επ. Καθηγήτρια Ε. Τσακιρίδου αναφέρθηκε στις θεσμικές διαστάσεις της Γενοκτονίας και στην τεράστια συνεισφορά του Κώστα Φωτιάδη προς την κατεύθυνση της αναγνώρισής της. Μόνο με τον τρόπο αυτό είπε η μνήμη των νεκρών δικαιώνεται καθορίζοντας παράλληλα την απόσταση ανάμεσα στη μισαλλοδοξία και στην δικαίωση.
Στη συνέχεια η Επ. Καθηγήτρια Σ. Ηλιάδου-Τάχου παρουσίασε ως ιστορικός το 14τομο της Γενοκτονίας, το βιβλίο που εξέδωσε η Βουλή των Ελλήνων για τη Γενοκτονία και τέλος το Λεύκωμα της Γενοκτονίας. Κατά την παρουσίαση τονίστηκε α) το υψηλό επίπεδο επιστημονικής τεκμηρίωσης που χαρακτηρίζει το βιβλίο β) τον πολυπρισματικό και πολυσήμαντο χαρακτήρα των Προξενικών αναφορών που φιλοξενεί και που αποδεικνύουν τις διαστάσεις της Γενοκτονίας και γ) την διάχυση που συντελείται σε αυτό καθεαυτό το γεγονός της Γενοκτονίας με τη συμβολή του ερευνητή, ακαδημαϊκού, παιδαγωγού αλλά και λαϊκού διαφωτιστή Κ. Φωτιάδη.
Τέλος ο Κ. Φωτιάδης επέμεινε στην λανθασμένη πολιτική του ελλαδικού κράτους που εγκατέλειψε τον Πόντο και αρκέστηκε σε μια επιδερμική κριτική της τουρκικής θηριωδίας κατά τη διάπραξη της Γενοκτονίας. Επισήμανε τα λάθη του Βενιζέλου στη διαχείριση του ποντιακού ζητήματος, έδωσε έμφαση στην πολιτική του Καζαντζάκη που έσωσε τους Έλληνες του Κυβερνείου του Καρς με τις παρεμβάσεις του. Τέλος μίλησε για τις θέσεις του Ελληνικού Κοινοβουλίου για τη Γενοκτονία στο παρελθόν και σήμερα ερμηνεύοντας ταυτόχρονα την αβελτηρία και τα φοβικά σύνδρομα που προσδιόριζαν κάθε φορά την στάση του.
Η Έκθεση θα παραμείνει στα Γρεβενά ολόκληρο τον μήνα και αναμένεται να αποτελέσει ένα από τα πολιτισμικά-εκπαιδευτικά γεγονότα της περιοχής.
