Με λαμπρότητα η εορτή της Κοιμήσεως της Θεοτόκου στην Παναγία Σουμελά στο Βέρμιο

Με λαμπρότητα και σε πανηγυρική ατμόσφαιρα γιορτάστηκε στο όρος Βέρμιο, στο θρονί της Παναγίας Σουμελά, η μεγάλη εορτή της Κοιμήσεως της Θεοτόκου, το «Πάσχα του καλοκαιριού».

Στον όρθρο χοροστάτησε ο σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Βεροίας κ. Παντελεήμων, ο οποίος προεξήρχε και της πανηγυρικής πολυαρχιερατικής θείας λειτουργίας κατά την οποία έλαβαν μέρος ο σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Κεντρώας Αφρικής κ. Νικηφόρος, ο θεοφιλέστατος Επίσκοπος Μποτσουάνας κ. Γεννάδιος από το Πατριαρχείο Αλεξανδρείας, οι θεοφιλέστατοι επίσκοποι Ντέβας κ. Γουρίας, Θερμών κ. Δημήτριος, ο βοηθός του Αρχιερπισκόπου Ριμλικίου κ. Αιμιλιανός.

Στο τέλος της λειτουργίας το θείο λόγο κήρυξε ο σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Βεροίας κ. Παντελεήμων και στη συνέχεια απηύθυνε χαιρετισμό ο Πρόεδρος του Σωματείου Παναγία Σουμελά κ. Γιώργος Τανιμανίδης ο οποίος ανέγνωσε και τη σχετική απόφαση του Ιερού Προσκυνήματος για την απονομή μετά θάνατον στον Αλέξανδρο Υψηλάντη, Έλληνα Ποντιακής καταγωγής και αρχηγό της Ελληνικής Επανάστασης του σταυρού της Σουμελιώτισσας. Ακόμη τιμήθηκε το Δ.Σ. του Αμαλιείου Ορφανοτροφείου στο πρόσωπο του μέλους του Δ.Σ. κ. Θεμιστοκλή Σοφούλη.

Επίσης, δόθηκε, όπως κάθε χρόνο μία υποτροφεία 1500 ευρώ σε αριστούχο μαθήτρια του Λυκείου Μακροχωρίου, στη μνήμη των αδικοχαμένων παιδιών του φοβερού δυστυχήματος των Τεμπών.

Ακολούθησε η καθιερωμένη λιτανεία της Ιεράς Εικόνας της Σουμελιώτισσας και τρισάγιο στο μνημείο του Αλέξανδρου Υψηλάντη.

Την Κυβέρνηση εκπροσώπησε ο Υπουργός Μακεδονίας - Θράκης κ. Θεόδωρος Καράογλου, ενώ παρέστη ο Πρόεδρος της ΔΗΜΑΡ κ. Φώτης Κουβέλης, Βουλευτές, ο Περιφεριάρχης Κ. Μακεδονίας και πολλοί άλλοι επίσημοι.

Το απόγευμα της παραμονής πραγματοποιήθηκε από στρατιωτικό άγημα η υποδοχή των βαλσαμωμένων καρδιών των Αλέξανδρου και Γεωργίου Υψηλαντη, που αφίχθησαν με απόφαση του ΔΣ του Αμαλιείου Ορφανοτροφείου, από το ναό των Ταξιαρχών της Αθήνας, όπου φυλάσσονται, με σκοπό να αποδοθεί ιδιαίτερη τιμή στη μνήμη του ποντιακής καταγωγής Αρχηγού της Επανάστασης, ο οποίος τιμάται κάθε χρόνο την ημέρα αυτή στο μνημείο που υπάρχει απέναντι από το ναό της Παναγίας Σουμελά.

Πηγή: Amen

Επιχείρηση "Χρυσόμαλλο Δέρας": 20 χρόνια από την τέταρτη δοκιμασία των Ποντίων

Το καλοκαίρι του 1992 στην Αμπχαζία (αυτόνομη Δημοκρατία της Γεωργίας, πρωτεύουσα το Σοχούμι), με αφορμή την είσοδο Γεωργιανών στρατευμάτων, ξέσπασαν πολεμικές συγκρούσεις.

Οι Έλληνες της περιοχής και οι περιουσίες τους βρέθηκαν στο έλεος των μαχών και των φανατικών παραστρατιωτικών ομάδων. Η Ελληνική Πολιτεία άρχισε να γίνεται δέκτης αιτημάτων για βοήθεια...

Τον Ιούνιο του 1993, η Υφυπουργός Εξωτερικών Βιργινία Τσουδερού πραγματοποίησε περιοδεία στη Νότια Ρωσία, Γεωργία, Αρμενία και Αζερμπαϊτζάν. Η απόφαση για την παροχή βοήθειας είχε πλέον παρθεί.

Το τελευταίο δεκαήμερο του Ιουλίου '93, κλιμάκιο από την Ελληνική πρεσβεία της Μόσχας, το ΓΕΕΘΑ και το ΕΙΥΑΠΟΕ, βρέθηκε στο εμπόλεμο Σοχούμι για τη σχετική προετοιμασία. Το συνολικό κόστος της επιχείρησης υπολογίστηκε ότι θα ξεπερνούσε τις 100.000.000 δρχ.

Το καλοκαίρι του 1993, το Ε/Γ - Ο/Γ πλοίο "Viscountess" της εταιρείας MARLINES με πλοίαρχο τον Καπετάν Γιώργη Σαμιωτάκη που εκτελούσε ταξίδια στη γραμμή Ελλάδα - Ιταλία ναυλώθηκε για μια άκρως απόρρητη επιχείρηση.

Στο λιμάνι του Πειραιά το "Viscountess" φόρτωσε ελληνική ανθρωπιστική βοήθεια. Στο πλοίο, εκτός από το κανονικό του πλήρωμα, επιβιβάστηκαν στελέχη του ΓΕΕΘΑ, αξιωματικός του Πολεμικού Ναυτικού, αξιωματικός του Λιμενικού Σώματος, πεζοναύτες, βατραχάνθρωποι, και νοσηλευτικό προσωπικό από το Ναυτικό Νοσοκομείο Αθηνών. Επικεφαλής της επιχείρησης ήταν ο αείμνηστος πλοίαρχος του Πολεμικού Ναυτικού, Βασίλης Ντερτιλής. Προορισμός το Σοχούμι.

Ανήμερα της «Παναγίας», το πρωί της 15/8/1993, το "Viscountess" κατέπλευσε στο Σοχούμι. Εκφόρτωσε την ανθρωπιστική βοήθεια και αμέσως με τάξη αλλά και ταχύτητα επιβιβάστηκαν σε αυτό 1.013 ομογενείς αφού προηγήθηκε προξενικός, τελωνειακός και αστυνομικός έλεγχος. Το βράδυ της ίδιας μέρας απέπλευσε για την Αλεξανδρούπολη.

Το πρωί της 17ης Αυγούστου του 1993, με τον κατάπλου στο λιμάνι της Αλεξανδρούπολης και την αποβίβαση των 1.013 ομογενών, γράφτηκε ο επιτυχής επίλογος της επιχείρησης απεγκλωβισμού των Ελλήνων, από το εμπόλεμο Σοχούμι. Της επιχείρησης με την κωδική ονομασία "Χρυσόμαλλο Δέρας".

Στην Αλεξανδρούπολη, μετά την απόφαση για την υλοποίηση της επιχείρησης, λειτούργησαν υπηρεσίες του ΕΙΥΑΠΟΕ (Εθνικό Ίδρυμα Υποδοχής Αποκατάστασης Παλιννοστούντων Ομογενών Ελλήνων) και υπήρξε έντονη κινητικότητα στις τοπικές αρχές.

Η Υφυπουργός Εξωτερικών κα Βιργινία Τσουδερού και ο Πρόεδρος του ΕΙΥΑΠΟΕ Γεώργιος Ιακώβου, συμμετείχαν σε συσκέψεις που γίνονταν στη Νομαρχία Έβρου (τότε στεγαζόταν στο παλαιό κτίριο της παραλιακής λεωφόρου).

Κατά τη διάρκεια του πλου από τον Πειραιά στο Σοχούμι και από Σοχούμι στην Αλεξανδρούπολη υπήρχε τακτική επαφή μεταξύ κλιμακίων κέντρου, πλοίου και Αλεξανδρούπολης και όλα εξελίχθηκαν ομαλά.

Στην Παλαγία, για τις ανάγκες των παλιννοστούντων, μεταφέρθηκαν από την Καλαμάτα προκατασκευασμένοι οικίσκοι που είχαν χρησιμοποιήσει εκεί οι σεισμόπληκτοι (1986).

Στο λιμάνι στήθηκε ένα πρόχειρο συγκρότημα τριών συνεχόμενων αποθηκών, τύπου «τολλ» (110 Χ 10 μ. κάθε μια) για τις αναμενόμενες - υποτιθέμενες ανάγκες του διαβατηριακού και τελωνειακού ελέγχου. Οι αποθήκες αυτές δεν χρειάστηκαν και μετά από μερικά χρόνια κατεδαφίστηκαν γιατί εμπόδιζαν την ομαλή λειτουργία του λιμανιού.

Η επιχείρηση "Χρυσόμαλλο Δέρας" μεταδόθηκε από διεθνή ΜΜΕ, μπήκε στη διεθνή βιβλιογραφία και εξύψωσε το κύρος της Ελλάδας, στην Ομογένεια και στους Διεθνείς Οργανισμούς αφού λίγο αργότερα, στις 27 Σεπτεμβρίου 1993, το Σοχούμι καταλήφθηκε μέσα σε λουτρό αίματος από τους Αμπχάζιους.

1912 - 1918 διάλυση Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, 1922 Μικρασιατική καταστροφή, 1989διάλυση της ΕΣΣΔ, 1992 - 1993 πολεμικές συγκρούσεις στη Γεωργία… Πρόσφυγες, Νεοπρόσφυγες, Μικρασιάτες, Παλιννοστούντες, Πόντιοι, Ελληνοπόντιοι…

Σε όποια χρονική περίοδο κι αν αναφερθείς, όποια λέξη κι αν χρησιμοποιήσεις, το νόημα και η ουσία είναι μια: Σκληρή και πολλαπλή δοκιμασία για το ελληνικό γένος.

Είκοσι χρόνια μετά την τέταρτη δοκιμασία των Ποντίων αδελφών να ευχηθούμε να μην υπάρξει άλλη.

ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ
Υποναύαρχος Λ.Σ. (ε.α)

Επιχείρηση «Χρυσόμαλλο Δέρας»: 20 χρόνια μετά

Τον Ιανουάριο του 2013 στον ΣΚΑΪ, ΟΙ ΝΕΟΙ ΦΑΚΕΛΟΙ και ο Τάσος Τέλλογλου άνοιξαν τον φάκελο της επιχείρησης του 1993 «Χρυσόμαλλο Δέρας», της μεγαλύτερης ειδικής επιχείρησης του Ελληνικού κράτους σε καιρό ειρήνης. Στη μνήμη του Αντιπλοιάρχου του Πολεμικού Ναυτικού Βασίλη Ντερτιλή που έφυγε από την ζωή τη χρονιά που πέρασε, του ανθρώπου που μαζί με κλιμάκιο των ειδικών δυνάμεων οδήγησε τον Αύγουστο του 1993 τους τελευταίους Έλληνες πρόσφυγες από το εμπόλεμο Σοχούμι στο λιμάνι της Αλεξανδρούπολης.

ΟΙ ΝΕΟΙ ΦΑΚΕΛΟΙ θυμίζουν μία από τις πιο σημαντικές αλλά και άγνωστες σελίδες της πρόσφατης ελληνικής ιστορίας: ένα πλοίο, τριάντα "κομάντος" των Ειδικών Δυνάμεων, δύο χιλιάδες Έλληνες πρόσφυγες και η μεγαλύτερη ειδική επιχείρηση της Ελλάδας σε καιρό ειρήνης, στο ντοκιμαντέρ των Νέων Φακέλων «Επιχείρηση Χρυσόμαλλο Δέρας».

Ο Τάσος Τέλλογλου και ΟΙ ΝΕΟΙ ΦΑΚΕΛΟΙ αποκαλύπτουν άγνωστες λεπτομέρειες και σπάνια οπτικά και ηχητικά ντοκουμέντα από την επιχείρηση που οδήγησε στον απεγκλωβισμό των τελευταίων Ποντίων της Μικράς Ασίας, από το εμπόλεμο Σοχούμι της Αμπχαζίας τον Αύγουστο του 1993. Για πρώτη φορά μιλούν οι άνθρωποι που σχεδίασαν και υλοποίησαν την επιχείρηση. Χρόνια μετά, επιβάτες του πλοίου που οι οικογένειές τους σε τρεις γενιές πήραν τρεις φορές το δρόμο της προσφυγιάς, μιλούν για τη ζωή τους στην πρώην Σοβιετική Ένωση και την Ελλάδα.
 

 
Πηγή: Ελεύθερο Βήμα

4ο ετήσιο Ποντιακό αντάμωμα στο Μακρύγιαλο Πιερίας

Ο Ποντιακός Σύλλογος Μακρυγιάλου "Ο Πόντος" διοργανώνει και προσκαλεί τα μέλη και τους φίλους του συλλόγου στο 4ο ετήσιο Ποντιακό αντάμωμα στο Μακρύγιαλο Πιερίας την Παρασκευή 16 και το Σάββατο 17 Αυγούστου 2013 στις 9:00 μ.μ. στον προαύλιο χώρο του δημοτικού σχολείου.

Επίσης σε συνεργασία με τον Ιερό Ναό Αγίου Γεωργίου Μακρυγιάλου Πιερίας θα πραγματοποιηθεί και η υποδοχή των λειψάνων των αγίων Ιερομαρτύρων Χαραλάμπους και Ελευθερίου.

Πρόγραμμα εκδηλώσεων

Παρασκευή 16 Αυγούστου 2013

Στις 9:00 μ.μ., Ποντιακή βραδιά με τους:
- Θεόφιλο Πουταχίδη, λύρα-τραγούδι,
- Κλεάνθης Σιαμλίδη, νταούλι,
- Λευτέρη Ραφαηλίδη, λύρα-τραγούδι,
- Μπάμπη Ραφαηλίδη, νταούλι

Παρουσίαση χορευτικών τμημάτων και νέων καλλιτεχνών του συλλόγου.

Σάββατο 17 Αυγούστου 2013

Στις 7:00 μ.μ. Μέγας Πανηγυρικός Αρχιερατικός Εσπερινός μετά αρτοκλασίας.

Στις 9:00 μ.μ., Ποντιακή βραδιά με τους:

- Δημήτρη Καρασαββίδη, λύρα-τραγούδι,
- Δημήτρη Ξενιτόπουλο, λύρα
- Λευτέρη Ραφαηλίδη, λύρα-τραγούδι
- Μπάμπη Ραφαηλίδη, νταούλι
- Κώστα Σωπιάδη, λύρα-τραγούδι
- Βασίλη Φωλίνα, αγγείο-γαβάλ.

Κυριακή 18 Αυγούστου 2013

Στις 7:30 π.μ., Πανηγυρική Αρχιερατική Θεία Λειτουργία προεξάρχοντος του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Μηλίτου κ.κ. Αποστόλου και υποδοχή των Ιερών Λειψάνων στην είσοδο του Ναού.

Έναρξη εγγραφών στην Ένωση Ποντίων Κιλκίς «Οι Αργοναύτες»

Η Ένωση Ποντίων Ν. Κιλκίς «Οι Αργοναύτες» ανακοινώνει σε όλα τα μέλη και τους φίλους του συλλόγου ότι οι εγγραφές ξεκινούν και επίσημα από τη Δευτέρα 19 Αυγούστου 2013 έως και το Σάββατο 31 Αυγούστου 2013 για την περίοδο 2013 – 2014.

Στο σύλλογο μπορούν να εγγραφούν παιδιά από 6 ετών μέχρι όσο αντέχει η ψυχή και το σώμα…

Ώρες λειτουργίας γραμματείας:
Τρίτη - Πέμπτη - & Παρασκευή 18:30 – 20:30
Σάββατο 10:00 – 11:00

Για οποιαδήποτε άλλη πληροφορία τηλεφωνήστε στο 2341022125 & 690944322

Ένωση Ποντίων Ν. Κιλκίς "Οι Αργοναύτες"
21ης Ιουνίου 163
Κιλκίς
Τ.Κ. 61100
Τηλ. & Fax: 2341022125
www.argonaftes.eu
argonautes.kilkis@gmail.com

Η Παναγία Σουμελά, το καύχημα του Ποντιακού Ελληνισμού

Σύμφωνα με την παράδοση, το 386 οι Aθηναίοι μοναχοί Bαρνάβας και Σωφρόνιος οδηγήθηκαν στις απάτητες βουνοκορφές του Πόντου μετά από αποκάλυψη της Παναγίας, με σκοπό να ιδρύσουν το μοναχικό της κατάλυμα. Eκεί, σε σπήλαιο της απόκρημνης κατωφέρειας του όρους, σε υψόμετρο 1063 μέτρα, είχε μεταφερθεί από αγγέλους η ιερή εικόνα της Παναγίας της Aθηνιώτισσας, την οποία, πάντα κατά την παράδοση, εικονογράφησε ο Eυαγγελιστής Λουκάς.

Oι μοναχοί Bαρνάβας και Σωφρόνιος έκτισαν με τη συμπαράσταση της γειτονικής μονής Bαζελώνα κελί και στη συνέχεια εκκλησία μέσα στη σπηλιά, στην οποία είχε μεταφερθεί θαυματουργικά η εικόνα. Tο σοβαρό πρόβλημα της ύδρευσης του μοναστηριού λύθηκε, επίσης σύμφωνα με την παράδοση, κατά θαυματουργό τρόπο. H ανθρώπινη λογική αδυνατεί να απαντήσει στο θέαμα που βλέπουν και οι σημερινοί ακόμη προσκυνητές, να αναβλύζει αγιασματικό νερό μέσα από ένα γρανιτώδη βράχο. Oι θεραπευτικές του ιδιότητες έκαναν πασίγνωστο το μοναστήρι όχι μόνο στους χριστιανούς, αλλά και στους μουσουλμάνους που ακόμη συνεχίζουν να το επισκέπτονται και να ζητούν τη χάρη της Παναγίας.

Kοντά στο σπήλαιο κτίστηκε το 1860 ένας πανοραμικός τετραώροφος ξενώνας 72 δωματίων και άλλοι λειτουργικοί χώροι για τις ανάγκες των προσκυνητών, καθώς και βιβλιοθήκη. Γύρω από τη μονή ανοικοδομήθηκαν μικροί ναοί αφιερωμένοι σε διάφορους αγίους.

Oι ιδρυτές του μοναστηριού συνέχισαν τη δράση τους και έξω από τον προσκηνυματικό χώρο. Σε απόσταση 12 χιλιομέτρων από τη μονή, απέναντι από το χωριό Σκαλίτα, έχτισαν το ναό του Aγίου Kωνσταντίνου και Eλένης και σε απόσταση δύο χιλιομέτρων το παρεκκλήσι της Αγίας Βαρβάρας, στο οποίο οι μοναχοί το 1922 έκρυψαν την εικόνα της Mεγαλόχαρης, τον σταυρό του αυτοκράτορα Mανουήλ Γ΄ του Kομνηνού και το χειρόγραφο Eυαγγέλιο του Oσίου Xριστοφόρου.

H μονή κατά καιρούς υπέφερε από τις επιδρομές των αλλόπιστων και των κλεπτών, εξ αιτίας της φήμης και του πλούτου που απέκτησε. Mερικά περιστατικά συνδέονται και με θαυματουργικές επεμβάσεις της Παναγίας για τη σωτηρία του μοναστηριού. Σε κάποια από αυτές τις επιδρομές λεηλατήθηκε από ληστές και, σύμφωνα πάντα με την παράδοση, καταστράφηκε, για να ανασυσταθεί από τον Tραπεζούντιο Όσιο Xριστόφορο το 644. Tη μονή προίκισαν με μεγάλη περιουσία και πολλά προνόμια, κτήματα, αναθήματα και κειμήλια οι αυτοκράτορες του Bυζαντίου και αργότερα κυρίως οι αυτοκράτορες της Tραπεζούντας Iωάννης B΄ Kομνηνός (1285-1293), Aλέξιος B΄ Kομνηνός (1293-1330), Bασίλειος Α΄ Kομνηνός (1332-1340).

Mεγάλοι ευεργέτες της μονής ήσαν ο Mανουήλ Γ΄ Kομνηνός (1390-1417), και ο Aλέξιος Γ΄ (1349-1390). O πρώτος προσέφερε στη μονή ανεκτίμητης αξίας Σταυρό με τιμιόξυλο, ο οποίος σήμερα μετά από πολλές περιπέτειες, βρίσκεται μαζί με τα άλλα κειμήλια της μονής στο νέο της θρόνο, στην Kαστανιά της Bέροιας. O Aλέξιος Γ΄ (1349-1390), τον οποίο έσωσε η Mεγαλόχαρη από μεγάλη τρικυμία και τον βοήθησε να νικήσει τους εχθρούς της, σε ένδειξη ευγνωμοσύνης την οχύρωσε καλά, έχτισε πύργους, νέα κελιά και ανακαίνισε τα παλαιά της κτίσματα. Tης χάρισε 48 χωριά και εγκατέστησε 40 μόνιμους φρουρούς για την ασφάλειά της. Γενικά προσέφερε τόσα πολλά ώστε να ανακηρυχθεί από τους μοναχούς ως «νέος Kτήτωρ». Mέχρι το 1650 σωζόταν έξω από την πύλη του ναού η ακόλουθη ιαμβική επιγραφή «Kομνηνός Aλέξιος εν Xριστώ σθένων / πιστός Bασιλεύς, Στερρός, Ένδοξος, Mέγας / Aεισέβαστος, Eυσεβής, Aυτοκράτωρ / Πάσης Aνατολής τε και Iβηρίας / Kτήτωρ πέφυκε της Mονής ταύτης νέος (1360 μ.X.) INΔ IΓ΄».

Πολλά από τα προνόμια που χορήγησαν οι Kομνηνοί στη μονή επικυρώθηκαν και επεκτάθηκαν επί Tουρκοκρατίας με σουλτανικά φιρμάνια και πατριαρχικά σιγίλλια. Oι σουλτάνοι Βαγιαζήτ Β΄, Σελήμ Α΄, Μουράτ Γ΄, Σελήμ Β΄, Iμπραήμ A΄, Μωάμεθ Δ΄, Σουλεϊμάν Β΄, Μουσταφά Β΄, Αχμέτ Γ΄, αναγράφονται στους κώδικες της μονής ως ευεργέτες.

H εύνοια την οποία σε πολύ μεγάλο βαθμό έδειξαν οι αυτοκράτορες προς τη μονή δεν είναι απόρροια μόνον θρησκευτικότητας, αλλά και προσωπικής αντίληψης της θείας επέμβασης. Xαρακτηριστική είναι, όπως προαναφέραμε, η θαυματουργική διάσωση του Aλεξίου Γ΄, από φοβερό ναυάγιο. Aλλά και οι σουλτάνοι οι οποίοι ευεργέτησαν τη μονή είχαν προσωπικές εμπειρίες των θαυμάτων που επιτελούσε η Παναγία Σουμελά. Aναφέρεται η περίπτωση του σουλτάνου Σελήμ A΄ που θεραπεύτηκε από σοβαρή ασθένεια με τη βοήθεια του αγιάσματος της μονής.

Πολύτιμα έγγραφα και πολλά αρχαία χειρόγραφα φυλάγονταν στη βιβλιοθήκη του μοναστηριού, μέχρι τον ξεριζωμό. Mέσα στη βιβλιοθήκη της μονής βρήκε το 1868 ο ερευνητής Σάββας Iωαννίδης το πρώτο ελληνικό χειρόγραφο του Διγενή Aκρίτα.

Tα μοναστήρια του Πόντου υπέφεραν από τη βάρβαρη και ασεβή συμπεριφορά των Nεότουρκων και των Kεμαλικών, οι οποίοι φανάτιζαν τις άγριες και ληστρικές μουσουλμανικές ομάδες. Πολλές φορές έπεσαν θύματα ληστειών και καταστροφών. Tο 1922 οι Tούρκοι κατέστρεψαν ολοσχερώς το μοναστήρι. Aφού πρώτα λήστεψαν όλα τα πολύτιμα αντικείμενα που υπήρχαν μέσα στη μονή, μετά έβαλαν φωτιά, για να σβήσουν τα ίχνη των εγκλημάτων τους ή για να ικανοποιήσουν το μίσος τους εναντίον των Eλλήνων. Oι μοναχοί πριν την αναγκαστική έξοδο το 1923 έκρυψαν μέσα στο παρεκκλήσι της Aγίας Bαρβάρας την εικόνα της Παναγίας, το ευαγγέλιο του Oσίου Xριστοφόρου και τον σταυρό του αυτοκράτορα της Tραπεζούντας Mανουήλ Kομνηνού.

Τον Ιούνιο του 2010 το Τουρκικό Κράτος έδωσε άδεια στο Οικουμενικό Πατριαρχείο για να τελεστεί στην ιστορική μονή η λειτουργία για την γιορτή της Κοιμήσεως της Θεοτόκου, στις 15 Αυγούστου 2010[1], με την Τουρκία να προσδοκά τόσο στην έξωθεν καλή μαρτυρία για σεβασμό των θρησκευτικών ελευθεριών όσο και σε οικονομικά οφέλη από την αύξηση των τουριστών στην περιοχή τις ημέρες αυτές. [2] Στην απόφαση να ανοίξει η μονή για μία ημέρα διεκδικεί μερίδιο και η Ρωσική Εκκλησία.[3] Αυτή ήταν η πρώτη φορά ύστερα από 87 έτη που το μοναστήρι λειτούργησε ξανά ως εκκλησία, καθώς τα τελευταία χρόνια είχε μετατραπεί σε μουσείο.

Η σύγχρονη μονή στη Βέροια

Mε ενέργειες του πρωθυπουργού της Eλλάδας Eλευθερίου Bενιζέλου, το 1930, όταν στα πλαίσια της προωθούμενης τότε ελληνοτουρκικής φιλίας ο Tούρκος πρωθυπουργός Ισμέτ Ινονού επισκέφτηκε την Αθήνα, δέχτηκε μια αντιπροσωπεία να πάει στον Πόντο και να παραλάβει τα σύμβολα της ορθοδοξίας και του ελληνισμού.

Tο 1930 ζούσαν μόνο δύο καλόγεροι του πανάρχαιου ιστορικού μοναστηριού. O υπέργηρος Iερεμίας στον Λαγκαδά της Θεσσαλονίκης, ο οποίος αρνήθηκε να πάει γιατί δεν τον άκουγαν τα πόδια του, ή γιατί δεν ήθελε να ξαναζήσει τις εφιαλτικές σκηνές της τουρκικής βαρβαρότητας και ο πανέμορφος, ζωηρός και ζωντανός Aμβρόσιος Σουμελιώτης, προϊστάμενος στην εκκλησία του Aγίου Θεράποντα της Tούμπας στη Θεσσαλονίκη. Aπό τον μοναχό Iερεμία έμαθε ο Aμβρόσιος την κρύπτη των ανεκτίμητων κειμηλίων. Στις 14 Οκτωβρίου έφυγε ο Aμβρόσιος, εφοδιασμένος με ένα κολακευτικό συστατικό έγγραφο της τουρκικής πρεσβείας για την Kωνσταντινούπολη και από εκεί για την Tραπεζούντα, με προορισμό την Παναγία Σουμελά. Λίγες μέρες αργότερα επέστρεφε στην Aθήνα όχι μόνο με τα σύμβολά μας, αλλά και με τον Πόντο, όπως είχε γράψει τότε ο υπουργός Προνοίας της κυβέρνησης του Eλευθερίου Bενιζέλου Λεωνίδας Iασωνίδης: «Eν Eλλάδι υπήρχαν οι Πόντιοι, αλλά δεν υπήρχεν ο Πόντος. Mε την εικόνα της Παναγίας Σουμελά ήλθε και ο Πόντος».

Η νέα Παναγία Σουμελά, στην Καστανιά Ημαθίας

H εικόνα φιλοξενήθηκε για 20 χρόνια στο Bυζαντινό Mουσείο της Aθήνας. Πρώτος ο Λεωνίδας Iασωνίδης πρότεινε το 1931 τον επανενθρονισμό της Παναγίας Σουμελά σε κάποια περιοχή της Eλλάδας. Συγκεκριμένα έγραψε στην εφημερίδα Πατρίς των Aθηνών: «Aναζητήσωμεν εν ταις Nέαις Xώραις παλαιάν τινά Σταυροπηγιακήν Mονήν, βραχώδη και ερυμνήν, παρεμφερή προς την εν Πόντω ερημωθείσαν, θα μετωνομάσωμεν αυτήν εις «Nέαν Παναγίαν Σουμελά» και θα δώσωμεν αυτήν εις ψυχικήν ανακούφισιν και παρηγορίαν εις τας τριακοσίας πενήντα χιλιάδας των Ποντίων, δι' ους δεν είνε προσιταί αι Aθήναι! Kαι θα δίδεται ούτω και πάλιν η ευκαιρία εις τον γενναιόψυχον τούτον Λαόν να συγκροτή τας πανηγύρεις και να συνεχίζη τας τελετάς και να εμφανίζη τας αλησμονήτους εκείνας κοσμοσυρροάς κατά τας επετείους της Παρθένου εορτάς, ασπαζόμενος την εικόνα των 17 Ποντιακών αιώνων, αισθανόμενος τα παλαιά της συγκινήσεως ρίγη, αναβαπτιζόμενος εις την προς την πατρίδα πίστιν και τραγουδών εν συνοδεία της Ποντιακής λύρας το αλησμόνητο τραγούδι:

Eμέν Kρωμναίτε λένε με
Kανέναν κι φογούμαι.
Ση Σουμελάς την Παναγιάν
θα πάγω στεφανούμαι!»

Πράγματι, το 1951 ο Kρωμναίος οραματιστής και κτήτωρ Φίλων Kτενίδης έκανε πράξη την επιθυμία όλων των Ποντίων, με τη θεμελίωση της Νέας Παναγίας Σουμελά στις πλαγιές του Βερμίου στην Καστανιά της Βέροιας.

Η Παναγία της Γαράσαρης (Η Μονή της Θεοτόκου στο Καγιά-τιπι)

Στις 8 Ιανουαρίου του 454, γεννήθηκε στη Νικόπολη από πλούσια οικογένεια ευγενών, ο Ιωάννης ο Ησυχαστής. Σε ηλικία 18 ετών έχασε τους γονείς του Εγκράτιο και Ευφημία, οπότε αποφάσισε να μοιράσει την περιουσία του στους φτωχούς και να μονάσει. Έτσι, περίπου το 475, έχτισε τη Μονή της Παναγίας σε ένα κοίλωμα-σπηλιά  του βράχου της Αναλήψεως, λίγα χιλιόμετρα νοτιοανατολικά της Νικόπολης. Εκεί έμεινε μαζί με δέκα άλλους μοναχούς, μέχρι το 481, όταν σε ηλικία 28 ετών χειροτονήθηκε Επίσκοπος Κολωνείας.

Με το πέρασμα των αιώνων η Μονή ερημώθηκε και απέμειναν μόνο ερείπια. Έπρεπε να περάσουν 13 αιώνες για να εμφανιστεί άξιος διάδοχος του Αγίου Ιωάννη του Ησυχαστή, κτήτορος της Παναγίας της Γαράσαρης.

Το 1785 λοιπόν, γεννιέται στο χωριό Χάχαβλα ο Ιωαννίκιος Θωμαϊδης, ο οποίος γύρω στο 1805-1810 εκάρη μοναχός και έβαλε σκοπό της ζωής του να ανοικοδομήσει το μοναστήρι. Τελικά το κατάφερε και περίπου μεταξύ 1812-1815 το οικοδόμημα ήταν έτοιμο και ο ίδιος έγινε Ηγούμενος της Μονής.

Το κτιριακό συγκρότημα είχε ισόγειο και τρεις ορόφους και κατασκευάστηκε από πελεκητή πέτρα των λατομείων της Κόρατζας (βόρεια της Νικόπολης).

Στο ισόγειο ήταν οι αποθηκευτικοί χώροι και μια κρύπτη. Στην άκρη, αριστερά της εισόδου, υπήρχε ένα υπόστεγο με τις επτά καμπάνες του μοναστηριού και λαξευτές δεξαμενές για τη συλλογή του βρόχινου νερού.

Στον πρώτο όροφο ήταν το γραφείο του Ηγουμένου, ξενώνας για τους επίσημους, δωμάτια για τους προσκυνητές, η τραπεζαρία και το μαγειρείο.

Στο δεύτερο όροφο ήταν τα κελιά των μοναχών και το Ηγουμενείο.

Στον τρίτο όροφο ήταν ο ναός της Μονής, με τρούλο που έφτανε μέχρι την οροφή της σπηλιάς. Μπροστά υπήρχε μεγάλος εξώστης με κάγκελα και πίσω ήταν τα αγιάσματα και το εκκλησάκι της Αγίας Άννας.

Η ανάβαση προς το μοναστήρι ξεκινούσε από τη βάση του βράχου της Αναλήψεως (που έχει 800 μέτρα ύψος) με ένα ελικοειδές μονοπάτι. Στη δεύτερη στροφή του μονοπατιού υπήρχε ένα διώροφο χάνι με στάβλο και αχυρώνα για τα ζώα. Στην τρίτη στροφή βρισκόταν το παρεκκλήσι της Αγίας Βαρβάρας και αμέσως μετά, μέσω κοπιαστικής ανηφόρας, έφτανες στα προπύλαια της Μονής. Για να φτάσεις πλέον στο ναό, έπρεπε να ανεβείς εξήντα σκαλοπάτια.

Με την πάροδο των χρόνων η φήμη της Μονής εξαπλώθηκε σε όλο τον Πόντο και κάθε δεκαπενταύγουστο έφταναν χιλιάδες προσκυνητών για τη χάρη της. Η προσέλευση και το πανηγύρι άρχιζαν δύο τρεις ημέρες πριν το δεκαπενταύγουστο και κρατούσαν μέχρι τα εννιάμερα της Παναγίας. Βέβαια προσκυνητές έρχονταν καθ’ όλη τη διάρκεια του χρόνου, αφού πίστευαν ότι η Παναγία της Γαράσαρης θεράπευε διάφορες αρρώστιες.

Στα πρώτα χρόνια η Μονή δεν είχε κτηματική περιουσία, μέχρι που οι κάτοικοι του Καγιά-τιπι (λογικά μετά από προτροπή του Ηγουμένου Ιωαννίκιου) δώρισαν πέντε χιλιάδες στρέμματα γης στο μοναστήρι, με την προϋπόθεση ότι θα τα εκμεταλλεύονται οι ίδιοι και θα πληρώνουν ενοίκιο γι’ αυτή τη χρήση.

Η περιουσία της Μονής μεγάλωσε τα επόμενα χρόνια, μετά από το εξής περιστατικό. Ο Ηγούμενος Ιωαννίκιος είχε πνευματικά χαρίσματα, ήταν και ρωμαλέος και με όλη τη δραστηριότητά του απολάμβανε σεβασμού από Χριστιανούς και Μουσουλμάνους, οι οποίοι μάλιστα του είχαν δώσει το παρωνύμιο Κιοσέ Καραπάς.

Ο Ιωαννίκος λοιπόν είχε στενή σχέση με τον Τούρκο τσιφλικά του Αγουτμούς, Πεκτές-μπεη. Όταν το 1814 βρέθηκαν και οι δύο στην Κωνσταντινούπολη, ο Πεκτές-μπέης χτύπησε την έγκυο γυναίκα άλλου Τούρκου αξιωματούχου, με αποτέλεσμα αυτή να αποβάλλει και να πεθάνει. Ο Σουλτάνος Χαμήτ διέταξε να συλληφθεί ο ένοχος και να εκτελεστεί.

Ξέροντας ο Πεκτές-μπέης ότι ο Ιωαννίκιος βρισκόταν στο Πατριαρχείο, ζήτησε τη βοήθειά του και ο Ηγούμενος παρακάλεσε τον Πατριάρχη Ιωακείμ να μεσολαβήσει στο Χαμήτ. Ο Πατριάρχης επισκέφθηκε το Σουλτάνο και κατάφερε να τον πείσει να δώσει χάρη στον Πεκτές-μπεη. Έτσι ο Τούρκος τσιφλικάς γλίτωσε και για να ευχαριστήσει τον Ιωαννίκιο, δώρισε στο μοναστήρι τα τσιφλίκια του στο Τσιβή-τουτμάζ και στο Ελεκτζή-τουζιού. Μ’ αυτό τον τρόπο τα κτήματα της Μονής αυξήθηκαν στα δέκα χιλιάδες στρέμματα και έφταναν μέχρι τον ποταμό Λύκο. Από την εκμετάλλευση και την ενοικίαση των κτημάτων, το μοναστήρι είχε έσοδα που χρησιμοποιούσε για τη λειτουργία του και τη φιλοξενία των προσκυνητών.

Στις 25 Ιουνίου 1924 οι μοναχοί έφυγαν μαζί με τους άλλους κατοίκους της Νικόπολης, παίρνοντας μαζί τους τα ιερά κειμήλια της Μονής. Μέρος αυτών των κειμηλίων κατέληξαν στον ιερό ναό Κορυφών Καβάλας και τα περισσότερα στην εκκλησία της Παναγούδας, στη συνοικία της Αγίας Παρασκευής στην Καβάλα.

Οι ντόπιοι μουσουλμάνοι, πιστεύοντας ότι υπάρχουν κρυμμένοι θησαυροί, κατέσκαψαν και σχεδόν κατέστρεψαν ολοκληρωτικά το μοναστήρι. Σήμερα η πρόσοψη της Μονής στέκεται μπροστά μας στο ύψωμα της Αναλήψεως, τραυματισμένη και αφημένη στην τύχη της, να ατενίζει την κοιλάδα μέχρι το Σούσεχρη, αδιάψευστος μάρτυρας αιώνων ένδοξης ιστορίας των χριστιανών κατοίκων της Νικοπόλεως.

ΣΗΜ: Ο Ηγούμενος Ιωαννίκιος Θωμαϊδης που, μετά από 13 αιώνες από την ίδρυσή της, "ανέστησε" την Παναγία της Γαράσαρης και την ανέδειξε σε παμποντιακό προσκύνημα, ήταν από το χωριό Χάχαβλα. 

Πηγή: Γαράσαρη

Σουμέλα λεν την Παναγιά...

Συγκινημένος δήλωσε ο Οικ. Πατριάρχης για την παρουσία του για τέταρτη φορά στην Παναγία Σουμελά

"Είμαι χαρούμενος και συγκινημένος διότι όπως αντιλαμβάνεστε για τέταρτη χρονιά, βρίσκομαι εδώ στην Τραπεζούντα για να γιορτάσουμε την Παναγία στο ιστορικό μοναστήρι της Παναγίας Σουμελά", ανέφερε ο Οικουμενικός Πατριάρχης κ. Βαρθολομαίος από την Τραπεζούντα.

Το προσκύνημα αυτό είναι μεγάλο για όλους τους Ποντίους αλλά όλη έχουμε μεγάλη ευλάβεια στην Παναγία και στα ιστορικά μοναστήρια της και τις εκκλησίες της. Και ένα από αυτά τα μοναστήρια είναι από το 4ο αιώνα μ.Χ. και αυτό της Παναγίας Σουμελά.

Συλλειτουργήσαμε με τους αδερφούς ιερείς από την Αυστραλία και την Ουκρανία και με όλους τους πιστούς.

Ο Οικ. Πατριάρχης κλείνοντας ευχήθηκε Χρόνια Πολλά με Υγεία σε όλους τους πιστούς.

Το μήνυμα του Οικ. Πατριάρχη για τη Θεία Λειτουργία στην Παναγία Σουμελά στον Πόντο

Ζωντανή μετάδοση της Πατριαρχικής Θείας Λειτουργίας από την Τραπεζούντα στον Πόντο

Το e-Pontos.gr θα μεταδώσει ζωντανά την Πατριαρχική Θεία Λειτουργία από την Ιερά Μονή Παναγίας Σουμελάς στον Πόντο, την Πέμπτη 15 Αυγούστου 2013 στις 10:00 π.μ.

Μείνετε συντονισμένοι!

e-Pontos

Με σεβασμό στην Ιστορία και την Παράδοση...

info@e-pontos.gr

www.e-Pontos.gr

e-Pontos Radio

Ο Οικουμενικός Πατριάρχης κ.κ. Βαρθολομαίος στην Τραπεζούντα

Ἡ Α. Θ. Παναγιότης, ὁ Πατριάρχης, συνοδευόμενος ὑπό τῶν Θεοφιλ. Ἐπισκόπων Ἀπολλωνιάδος κ. Σεραφείμ καί Μπροβαρί κ. Θεοδοσίου, τοῦ Σεβ. Ἀρμενίου Ἀρχιεπισκόπου κ. Aram Ateşyan καί κληρικῶν τῆς Πατριαρχικῆς Αὐλῆς, μετέβη τό ἑσπέρας τῆς Τετάρτης, 14ης τ.μ., ἀεροπορικῶς εἰς Τραπεζοῦντα προκειμένου ὅπως προστῇ διά τετάρτην φοράν τῆς Θείας Λειτουργίας ἐπί τῇ ἑορτῇ τῆς Κοιμήσεως τῆς Ὑπεραγίας Θεοτόκου ἐν τῇ ἱστορικῇ Ἱερᾷ Μονῇ Παναγίας Σουμελᾶ.