Το βράδυ του Σαββάτου, η Μικρή Σάντα φόρεσε τα γιορτινά της και, παρά τις ψιχάλες που ανησύχησαν για λίγο τους διοργανωτές, ο Πολιτιστικός Μορφωτικός Σύλλογος έστησε ένα γλέντι που κύλησε σαν παλιό ποτάμι, γεμάτο μνήμη, μουσική και ψυχή.
Η έναρξη δόθηκε με τη χορευτική ομάδα του Συλλόγου Καλλιθέας, που έφερε στο χώρο τον παλμό των παραδοσιακών ποντιακών χορευτικών κινήσεων, βάζοντας τη σφραγίδα του συλλογικού βιώματος. Αμέσως μετά, η σκυτάλη πέρασε στον Σταύρο Σαββίδη. Με τη φωνή του να ξεδιπλώνει τον ποντιακό καημό και τη χαρά, πλαισιωμένος από τον Χρήστο Βαρύτιμο στη λύρα, την Αναστασία Δανιηλίδου στο νταούλι, τον Αλέξανδρο Πολυχρονίδη και τη Δέσποινα Παλαιολόγου στο τραγούδι, τον Μάκη Μαυρίδη στο αρμόνιο και τον Ευστράτιο Εμμανουηλίδη στο μπουζούκι, το γλέντι πήρε φωτιά.
Ο πρόεδρος του Μορφωτικού Συλλόγου, Σταύρος Ελευθεριάδης, υποδέχτηκε θερμά τους παρευρισκόμενους, εκφράζοντας τις ευχαριστίες του τόσο προς τους μουσικούς όσο και προς το χορευτικό της Καλλιθέας.
Κι έτσι, με τις λύρες να χορεύουν στον αέρα, τα νταούλια να σημαίνουν τον ρυθμό και τις φωνές να υψώνονται ως ψαλμωδία χαράς, η Μικρή Σάντα έζησε μια νύχτα που μύρισε αυθεντική παράδοση∙ μια νύχτα όπου οι καρδιές χόρεψαν μαζί με τα πόδια.
Με τη μορφή μιας τεράστιας Ποντιακής λύρας ένα «πεθαμένο» δέντρο «ζει» μια δεύτερη ζωή στις Σάπες
της Αγγέλας Φωτοπούλου
Δεύτερη ζωή σε ένα «πεθαμένο» δέντρο έδωσε ο 69χρονος συνταξιούχος Ηλίας Κωνσταντινίδης, μετατρέποντάς τον κορμό του σε μία τεράστια ποντιακή λύρα, η οποία μαζί με τη βάση έχει ύψος 2,5 μέτρα και σήμερα κοσμεί την αυλή του σπιτιού του, στον οικισμό παλιννοστούντων, στις Σάπες Ροδόπης.
«Αυτό το δέντρο στην αυλή του σπιτιού είχε μεγαλώσει πάρα πολύ και όταν είχε αέρα κουνιόταν και φοβόμουν ότι θα πέσει πάνω στο σπίτι. Δυστυχώς σιγά σιγά άρχισε να σαπίζει και κάποια στιγμή ξεράθηκε και πέθανε. Τότε είπα να του δώσω μία δεύτερη ζωή χωρίς να το κόψω και, πριν περίπου έξι μήνες, το έκανα μία ποντιακή λύρα», εξήγησε μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο κ. Κωνσταντινίδης, ο οποίος τα τελευταία 10 χρόνια έχει ως χόμπι την κατασκευή ξύλινων αντικειμένων.
Από τραπεζικός, χειριστής χωματουργικών μηχανημάτων
Ο Ηλίας Κωνσταντινίδης γεννήθηκε στο Σοχούμι της Γεωργίας το 1956. Εκεί εργάστηκε ως τραπεζικός υπάλληλος και για 25 χρόνια έπαιζε ντραμς. «Ζούσαμε καλά στο Σοχούμι, αλλά δυστυχώς ο πόλεμος κατέστρεψε τη ζωή μας και έτσι το 1993 αποφασίσαμε με την οικογένειά μου να φύγουμε στην Ελλάδα, στη μάνα Ελλάδα. Το 1991 είχε έρθει στην Ελλάδα η αδελφή της γυναίκας μου και είχε εγκατασταθεί στις Σάπες. Γι’ αυτό είπαμε κι εμείς να πάμε στις Σάπες και μετά να δούμε τι θα κάνουμε. Εγώ ήθελα να πάμε στην Αθήνα, αλλά μπήκα σε ένα πρόγραμμα και βρήκα δουλειά στις Σάπες. Δούλεψα σε μια εταιρεία και κάναμε 150 σπίτια. Όμως η δουλειά ήταν πολύ σκληρή» αφηγείται ο κ.Κωνσταντινίδης και προθέτει:
«Όταν ζούσα στη Γεωργία, στο Σοχούμι, ποτέ δεν είχα πιάσει φτυάρι. Εκεί δούλευα στην τράπεζα, κρατούσα στυλό και έβαζα 50-60 υπογραφές την ημέρα. Κι εδώ έπιασα για πρώτη φορά τσουγκράνα, κασμά, φτυάρι. Αναγκάστηκα από τις συνθήκες και ήταν πολύ δύσκολο για μένα. Μετά είπα ότι πρέπει να μάθω να χειρίζομαι τα μηχανήματα για να διευκολύνω λίγο τη ζωή μου. Και τα κατάφερα, γιατί όταν θέλεις κάτι και βάλεις πρόγραμμα θα το κάνεις. Έγινα χειριστής χωματουργικών μηχανημάτων και έκανα αυτή τη δουλειά κάπου 30 χρόνια. Έτσι κατάφερα να μεγαλώσω τα παιδιά μου και να τα κάνω να σταθούν στα πόδια τους».
Δίνοντας ζωή στα ξύλα
Με την κατασκευή αντικειμένων από ξύλο άρχισε να ασχολείται πριν περίπου 10 χρόνια. «Αυτό είναι το χόμπι μου. Μου αρέσει πολύ να κάνω ξύλινα αντικείμενα, αλλά όταν ξεκινάω να κάνω κάτι με τα ξύλα δεν έχω πάντα όρεξη. Όταν έχω όρεξη, τότε και 24 ώρες να δουλεύω ούτε κουράζομαι, ούτε τίποτα, γιατί αγαπάω αυτό που κάνω.
Αυτό το χόμπι ξεκίνησε το 2015, αλλά τότε δούλευα ακόμη σκληρά και δεν είχα χρόνο. Έφτιαξα διάφορα αντικείμενα από ξύλο και πριν έξι μήνες σκέφτηκα να δώσω μία δεύτερη ζωή στο δέντρο που είχε ξεραθεί στην αυλή του σπιτιού μου. Μου πήρε τέσσερις μέρες να το φτιάξω. Δεν δούλευα όλη μέρα. Με τα μηχανήματα έκοβα από δω κι από κει, αυτά έγιναν γρήγορα, αλλά οι λεπτομέρειες ήθελαν χρόνο. Τώρα περνάει ο κόσμος από το δρόμο, βλέπει τη λύρα στην αυλή του σπιτιού μου και τη φωτογραφίζει», εξηγεί ο κ. Κωνσταντινίδης.
Συγκίνηση στην Σουμελά στον Πόντο στη Θεία Λειτουργία για τα “Εννιάμερα” της Παναγίας
του Θεόφιλου Κωτσίδη
Σε κλίμα συγκίνησης και στη σκιά για ακόμα μία φορά με ένα έντονο παρασκήνιο που προηγήθηκε με την έκδοση άδειας από τις τουρκικές αρχές για την τέλεση Θεία Λειτουργίας τιμήθηκαν τα “εννιάμερα” της Παναγίας στην ιστορική Μονή της Παναγίας Σουμελά στην Τραπεζούντας του Πόντου.
Για δωδέκατη χρονιά από το 2010 οι τουρκικές αρχές έδωσαν άδεια για την τέλεση Θεία Λειτουργίας, όχι όμως για την ημέρα της εορτής της Κοιμήσεως της Θεοτόκου τον Δεκαπενταύγουστο.
Φέτος για δεύτερη συνεχή χρονιά, η Θεία Λειτουργία στην ιστορική Μονή της Παναγίας Σουμελά, πραγματοποιήθηκε κατά την απόδοση της εορτής της Κοιμήσεως της Θεοτόκου, σήμερα 23 Αυγούστου.
Της λειτουργικής συνάξεως προέστη ο Σεβ. Μητροπολίτης Σαράντα Εκκλησιών κ. Ανδρέας».
Παραυρέθηκαν και εκπρόσωποι των διπλωματικών αρχών της Ελλάδας, μεταξύ των οποίων και ο επικεφαλής του προξενικού γραφείου της ελληνικής πρεσβείας στην Άγκυρα, Γιάννης Κωνσταντακόπουλος.
Μιλώντας κατά τη διάρκεια της λειτουργίας, ο Μητροπολίτης τόνισε τη σημασία της ειρηνικής συνύπαρξης μεταξύ διαφορετικών θρησκειών, λέγοντας: «Εκφράζουμε τη βαθιά μας ευγνωμοσύνη στον Πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν που κατέστησε δυνατή αυτή τη συγκέντρωση. Αυτή η χειρονομία αποτελεί έκφραση σεβασμού για την πνευματική κληρονομιά των διαφορετικών κοινοτήτων και παραδόσεων της χώρας. Είναι επίσης ένα μήνυμα ειρήνης, κατανόησης και συνεργασίας μεταξύ λαών και πολιτισμών». Ο Μητροπολίτης ευχαρίστησε επίσης το Υπουργείο Πολιτισμού και Τουρισμού και το Κυβερνείο Τραπεζούντας για το έργο συντήρησης και αποκατάστασης του μοναστηριού.
Συγκεκριμένα ανέφερε:
Είναι επίσης ένα μήνυμα ειρήνης, κατανόησης και συνεργασίας μεταξύ λαών και πολιτισμών. Ως ελληνορθόδοξη κοινότητα, είμαστε και συνεχίζουμε να είμαστε υπερασπιστές αυτού του μηνύματος. Ακολουθώντας το παράδειγμα των Σουλτάνων που ήταν προστάτες της Μονής στο παρελθόν, ο Πρόεδρός μας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν συνεχίζει αυτή την παράδοση και είναι επίσης επιμελής στην ανακαίνισης, αποκατάστασης και διατήρησης αυτού του ιερού τόπου. Γι' αυτό, του είμαστε ευγνώμονες. Εκφράζουμε την ευγνωμοσύνη μας στον Υπουργό Τουρισμού και Πολιτισμού, στον Κυβερνήτη της Τραπεζούντας και στους συναδέλφους τους, υπό την ευθύνη του, για όλη τη διευκόλυνση και την προσοχή που παρείχαν για τη σημερινή ιερή τελετή. Θα ήθελα να επαναλάβω τα λόγια που είπε ο Πατριάρχης μας πριν από πολλά χρόνια: «Διαβεβαιώνουμε τους τοπικούς διοικητές και τους ανθρώπους που ζουν εδώ ότι βρισκόμαστε σήμερα ανάμεσά σας ως πρεσβευτές και αγγελιοφόροι ειρήνης και αλληλεγγύης, γεμάτοι με αισθήματα αγάπης και φιλίας. Προσευχόμαστε στον Παντοδύναμο Θεό, με τη μεσιτεία της Παναγίας, να χαρίσει ειρήνη, υγεία και επιτυχία στον Πρόεδρο και σε όλους τους συναδέλφους του και να ενισχύσει τις προσπάθειές τους για την ευημερία της χώρας. Προσευχόμαστε με όλη μας την καρδιά στον Παντοδύναμο Θεό, με τη μεσιτεία της Παναγίας, να χαρίσει υγεία, ειρήνη και ευημερία σε όλους και να μας κάνει άξιους να ερχόμαστε εδώ κάθε χρόνο με βαθιά συγκίνηση και ευγνωμοσύνη στη Σουμελά, για να ανανεώσουμε τη σύνδεσή μας με την ιστορία και την πίστη των προγόνων μας».
Χαμηλή προσέλευση προσκυνητών
Τα όσα διαδραματίστηκαν και φέτος με την αλλαγή της ημερομηνίας και την ανακοίνωση αυτής λίγες μέρες πριν την τέλεση της Θείας Λειτουργίας οδήγησε σε χαμηλή προσέλευση από κάθε άλλη φορά από το 2010 οπότε και τελέστηκε από τον Οικουμενικό Πατριάρχη κ.κ. Βαρθολομαίο η πρώτη Θεία Λειτουργία μετά το κλείσιμο της Μονής. Σύμφωνα με τα τοπικά μέσα, δεν ξεπέρασαν τους 30 οι προσκυνητές.
Η φετινή διαμάχη γύρω από τη Θεία Λειτουργία στην Παναγία Σουμελά έφερε ξανά στην επιφάνεια με έντονο τρόπο τον υποκρυπτόμενο θρησκευτικό και εθνοτικό φανατισμό στην Τουρκία. Η πολεμική είναι έντονη και οι αντιδράσεις σφοδρές. Πολιτικοί και ακαδημαϊκοί παράγοντες στην Τραπεζούντα εκφράζουν ισχυρές ενστάσεις ακόμη και για τη λειτουργία της 23ης Αυγούστου, ζητώντας την ακύρωσή της. Το επιχείρημα όσων αντιδρούν είναι ότι δεν θα πρέπει να επισκιάζεται η νίκη των Οθωμανών προγόνων που οδήγησε στην Άλωση της Τραπεζούντας στις 15 Αυγούστου 1461.
Πατρίδας Αρωθυμία | Μνήμες Πόντου και φέτος στο Δήμο Παύλου Μελά
Ένα πλούσιο και πολυσυλλεκτικό πρόγραμμα πολιτιστικών δράσεων έχει προετοιμάσει για τον Σεπτέμβριο ο Δήμος Παύλου Μελά. Ο «Πολιτιστικός Σεπτέμβρης 2025» απευθύνεται σε κατοίκους και επισκέπτες, μικρούς και μεγάλους και περιλαμβάνει εκδηλώσεις γεμάτες μουσικές, θέατρο, παραμύθια, παραδόσεις και σύγχρονες καλλιτεχνικές ιδέες.
Από το πλούσιο πρόγραμμα των εκδηλώσεων δεν θα μπορούσε να λείπει η αναφορά στο προσφυγικό στοιχείο και ιδιαίτερα στο Ποντιακό.
Συγκεκριμένα τη Δευτέρα 15 Σεπτεμβρίου 2025 στο ανοιχτό θέατρο Κρύας Βρύσης “Τάσος Πεζιρκιανίδης” το συγκρότημα "Argatia ensemble", παρουσιάζει “Σκοπούς & Τραγούδια της Μαύρης Θάλασσας”.
Ο Φίλιππος Κεσαπίδης με την εκλεκτή του ομάδα έχοντας ως αφετηρία τις μουσικές και τα τραγούδια του Εύξεινου Πόντου, κτίζουν δεσμούς μεταξύ του χθες και του σήμερα και ενώνουν τους καημούς και τις χαρές των ανθρώπων. Από την Κωστάντζα, τη Βάρνα, το Μπουργκάς μέχρι την Κωνσταντινούπολη, αλλά και από τη Σαμψούντα, την Τραπεζούντα, τη Ριζούντα ως το Μπατούμι και το Σοχούμι, σε διαφορετικές γλώσσες και διαλέκτους, οι κάτοικοί της τραγουδούν ίδιους καημούς και χαρές.
Οι Argatia Ensemble, το οκταμελές μουσικό σχήμα, έχοντας στο ρεπερτόριό τους, σκοπούς του Πόντου αλλά και τραγούδια αρμένικα, και λάζικα, δίνουν μια δυναμική μουσική παράσταση που θα φέρει τον θεατή κοντά στην “άγρια” ομορφιά του Εύξεινου Πόντου.
Μουσικοί από διαφορετικούς μουσικούς χώρους και πολιτισμούς, συμβάλλουν με τίς εμπειρίες τους σε ένα μουσικό πολυχρωματικό αποτέλεσμα με κύριο σημείο αναφοράς τη μουσική του Πόντου και της Μαύρης Θάλασσας.
Την Τρίτη 16 Σεπτεμβρίου 2025 στο ανοιχτό θέατρο Κρύας Βρύσης “Τάσος Πεζιρκιανίδης” θα παρουσιαστεί η καλλιτεχνική εκδήλωση “Μαυροθάλασσα κυρά μου”.
Η καλλιτεχνική ομάδα «Μελωδία» παρουσιάζει το Μουσικό Αφηγηματικό Αναλόγιο, ‘’Μαυροθάλασσα, κυρά μου’’, μία εκδήλωση που μέσα από μουσική, τραγούδι, δρώμενα, κείμενα και ποιήματα προβάλει το μεγαλείο της Πόντιας Γυναίκας και τον ρόλο της στον Ποντιακό Πολιτισμό, την κοινωνία και την ιστορία.
Η Πόντια γυναίκα, ως μάνα, καλομάνα (:γιαγιά), παρχαρομάνα (:βοσκοπούλα), δασκάλα, διευθύντρια, αντάρτισσα και καπετάνισσα στα βουνά του Πόντου, τιθασεύει την τραγικότητα της ιστορίας της και προβάλλεται ως συγκολλητική ουσία, που στα όμορφα αλλά και τα δύσκολα χρόνια συγκρατεί τους ιστούς μιας κοινωνίας που πέρασε δια πυρός και σιδήρου, προκειμένου να μη λησμονήσει το «…ανθεί και φέρει κι άλλο!».
