Τα αποκαλυπτήρια του Μνημείου των Μικρασιατών και Ποντίων προσφύγων στο Τοπικό Διαμέρισμα Αγίου Κωνσταντίνου πραγματοποιήθηκαν την Κυριακή 17 Μαΐου 2009 σε ειδική εκδήλωση του Δήμου Αγρινίου, παρουσία πλήθους κόσμου, εκπροσώπων φορέων, αρχών και συλλόγων.
Το μνημείο φιλοτέχνησε ο συμπατριώτης μας γλύπτης κ. Θύμιος Πανουργιάς, του οποίου η πρόταση επιλέχθηκε μεταξύ άλλων ύστερα από τη διενέργεια πανελλήνιου καλλιτεχνικού διαγωνισμού και τοποθετήθηκε στην κεντρική πλατεία του Αγίου Κωνσταντίνου, στην οποία πρόσφατα ολοκληρώθηκαν οι εργασίες ανάπλασης από τη Δημοτική αρχή.
Σύμφωνα με τον κ. Πανουργιά:
Οι τρεις παράλληλοι κύκλοι της βάσης του Μνημείου - σύμβολο των τριών μεγάλων ιστορικών περιόδων- μας παραπέμπουν στο στρογγυλό της ορχήστρας του αρχαίου θεάτρου, όπου η κεντρική φιγούρα της γυναίκας στο μέσο, θυμίζει την κορυφαία του χορού αρχαιοελληνικού δράματος.
Με την κίνηση της, τις θέσεις των χεριών της το δέσιμο του μαντιλιού, αποτυπώνει τη θλίψη, την απελπισία, την απόγνωση όλων αυτών των ανθρώπων που εξαναγκάζονται να αποχωριστούν τον βιόκοσμό τους, την περιουσία, τα υπάρχοντά τους.
Με την απρόσμετρη δραματικότητα είναι εμποτισμένη η κύρια αυτή φιγούρα που φέρει επάνω της αποτυπωμένα σήματα-σύμβολα τοπικής και καταγωγικής ιδιαιτερότητας. Η Ζώνη π.χ. με ποντιακή εγκράφα, ενώ τα μικρασιάτικα υποδήματα, διαφορίζουν τη φιγούρα και την τοποθετούν στους τόπους του δράματος.
Μεστή και ώριμη γυναίκα επωμίζεται το βάρος της συμφοράς, συγχρόνως όμως η ηλικία της προσδίδει ελπίδα στους δυστυχείς συμπάσχοντες για το μέλλον και το δρόμο προς τη σωτηρία.
Τα αποκαλυπτήρια του μνημείου έγιναν από τον Δήμαρχο Αγρινίου κ. Παύλο Μοσχολιό και δύο γυναίκες πρόσφυγες την κυρία Μαρία Σιδηροπούλου (γεννήθηκε στη Μικρά Ασία το 1916) και την κυρία Μελπομένη Ηλιοπούλου (γεννήθηκε στη Μικρά Ασία το 1922), ως απόδοση της οφειλόμενης τιμής από το Δήμο Αγρινίου στους Μικρασιάτες και Πόντιους πρόσφυγες.
Ο κ. Μοσχολιός στην ομιλία του τόνισε ότι με τα αποκαλυπτήρια του μνημείου ο Δήμος Αγρινίου εκπληρώνει ένα μεγάλο χρέος σε όλους τους πρόσφυγες που χάθηκαν αλλά και σε όλους αυτούς που έζησαν στην περιοχή μας και ιδιαίτερα στον Άγιο Κωνσταντίνο.
«Η παρουσία μας σήμερα εδώ, μπροστά στο μνημείο του Πόντου και της Μικρασίας που εγκαινιάζουμε, είναι κατάθεση ψυχής στη μνήμη αυτών που χάθηκαν στις αλησμόνητες πατρίδες του Ελληνικού Πόντου και της Μικρασίας. Φανερώνει τη γνώση του χρέους μας απέναντι στην ιστορία και, ακόμη, την πίστη μας πως το δικαίωμα στη Μνήμη δεν πρέπει να χαθεί γιατί όποιος λησμονεί την ιστορία κινδυνεύει να επαναλάβει τα λάθη του.
Βρισκόμαστε μπροστά σε ένα μνημείο το οποίο θα πρέπει να θυμίζει στις νεότερες γενιές την ιστορία του τόπου μας, η οποία πρέπει να γραφτεί με πραγματικά στοιχεία και με αληθινές μνήμες.
Ένα μνημείο που θα μας θυμίζει τον Μικρασιάτικο και Ποντιακό πολιτισμό και θα μας δημιουργεί την υποχρέωση να τον διατηρήσουμε άσβεστο και στις επόμενες γενιές.
Ένα μνημείο το οποίο θα σηματοδοτεί τον αγώνα της κοινωνίας μας, ώστε να μην υπάρξουν στο μέλλον άλλες γενοκτονίες.
Ένα μνημείο το οποίο είναι αφιερωμένο στην ειρήνη και τη φιλία.
Αλλά η φιλία δεν κατακτάται ούτε εμπεδώνεται εάν δεν γραφτεί η πραγματική ιστορία και δεν δικαιωθεί ο Ποντιακός ελληνισμός.
Χαιρετισμό στην εκδήλωση απηύθυναν ο κ.Παναγιώτης Λεσγίδης, Αντιπρόεδρος του Συνδέσμου Ποντιακών Σωματείων Νοτίου Ελλάδος και Νήσων της Παμποντιακής Ομοσπονδίας Ελλάδος και η κυρία Κυριακή Ιωακειμίδου, Πρόεδρος του Συλλόγου Μικρασιατών Νομού Αιτωλ/νίας.
Στην εκδήλωση παραβρέθηκαν οι βουλευτές κ. Θάνος Μωραίτης, κα Σοφία Γιαννακά και κ. Ανδρέας Μακρυπίδης, ο Νομάρχης κ.Θύμιος Σώκος, ο Δήμαρχος Ινάχου κ. Αθανάσιος Τορουνίδης, Αντιδήμαρχοι και Δημοτικοί Σύμβουλοι εκπρόσωποι των Σωμάτων Ασφαλείας και του Στρατού.
Παρασκευή 29 Μαΐου 2009
Ο Σύλλογος Ποντίων Ξάνθης απαντά στη «Μιλλέτ» με ιστορικά ντοκουμέντα
Ανιστόρητες «κραυγές»!
Θ. Ρωμανίδης: « Η διεκδίκηση μας δεν υπαγορεύεται από συναισθήματα εκδίκησης. Μόνον ανάγκη απονομής Δικαιοσύνης στα θύματα»
«Η ιστορία γράφεται με τρόπο δοξαστικό για κάθε λαό», είχε υποστηρίζει η ιστορικός και πρύτανης του Πανεπιστημίου της Σορβόννης κα Ελένη Γλύκατζη - Αρβελέρ, σε μια από τις επισκέψεις της στην Ξάνθη. Όμως απ’ αυτό το σημείο έως την διαστρέβλωση της και της παραγραφής των ιστορικών γεγονότων υπάρχει μεγάλη απόσταση. Αυτή την απόσταση «καλύπτουν» ανερυθρίαστα τα δημοσιεύματα της τουρκόφωνης εφημερίδας «Μιλλέτ», αποσπάσματα των οποίων παρουσιάσαμε σε ρεπορτάζ μας με τίτλο: «Η ιστορία δεν ξαναγράφεται ούτε παραγράφεται». Προς απάντηση των δημοσιευμάτων της «Μιλλέτ» που μιλούν για «Δήθεν Γενοκτονία των Ποντίων», ο σύλλογος Ποντίων Ξάνθης παραθέτει τα ακόλουθα ιστορικά ντοκουμέντα.
Ο Σύλλογος Ποντίων Ξάνθης απαντά στη «Μιλλέτ» με ιστορικά ντοκουμέντα.
«… διέπραξαν απερίγραπτα εγκλήματα, που δεν μπορεί να συλλάβει η φαντασία του ανθρώπου. Εγκαθίδρυσαν ένα τυραννικό καθεστώς, οργάνωσαν εκτοπίσεις και σφαγές, έκαψαν με πετρέλαιο βρέφη που ακόμα θήλαζαν, βίασαν γυναίκες και μικρά κορίτσια μπροστά στα μάτια των γονιών τους, προβαίνοντας σε κάθε είδους ωμότητα. Επιβίβασαν σε πλοία χιλιάδες αθώους και τους πέταξαν στη θάλασσα. Οδήγησαν γυναίκες σε οίκους ανοχής. Γεγονότα που δεν έχουν προηγούμενο στην ιστορία οποιουδήποτε λαού». Λόγια του Μουσταφά Κεμάλ όταν έσυρε σε δίκη τους πολιτικούς του αντιπάλους οι οποίοι είχαν πρωταγωνιστήσει στο νεοτουρκικό κίνημα.»
«Το πρόσωπο μας θα είναι κηλιδωμένο εξαιτίας των εκτοπίσεων. Εάν οι εκτοπισμοί γίνονται προκειμένου να δολοφονηθούν ανθρώπινες ψυχές, τότε, κύριοι, αυτό είναι άκρως αποτρόπαιο. Μας κηλιδώνει ενώπιον του σύμπαντος κόσμου. …»
Από αγόρευση στην Τουρκική Εθνοσυνέλευση, του βουλευτή της Σινώπης , Χακί Χαμή μπεή.
« … Δεν έχουμε εκτελέσει το καθήκον μας όσον αφορά την προάσπιση της τιμής, της υπόληψης και της περιουσίας του λαού που μας αγκάλιασε όσο μπορούσε με την ιδιότητα του υπηκόου… Μήπως, η επιθυμία της Εθνοσυνέλευσης, είναι να μην απομείνει κανένας μη μουσουλμάνος, να εξορισθεί και να αφανισθεί μέχρι και ο τελευταίος; Σε μια τέτοια περίπτωση, πως θα ζήσουμε και πως θα μπορέσουμε να σταθούμε στον κόσμο;»
Από την αγόρευση του βουλευτού Μερσίνης, Σαλαχαττίν μπέη, στην ίδια συνεδρίαση.
«...(στον Πόντο) δεκάδες χιλιάδες (Ελλήνων) ανδρών, γυναικών και παιδιών απελαύνονταν και πέθαιναν. Ήταν καθαρή ηθελημένη εξολόθρευση. "Εξολόθρευση" δεν είναι δικιά μου λέξη. Είναι η λέξη που χρησιμοποιεί η Αμερικανική Αποστολή.»
Δημόσιες δηλώσεις του Βρετανού πρωθυπουργού Λόϋντ Τζώρτζ στη Βουλή των Κοινοτήτων.
«… Το ότι είκοσι αιώνες μετά Χριστόν μπόρεσε ένας μικρός λαός, να διαπράξει τέτοια εγκλήματα εναντίον του πολιτισμού και της προόδου του κόσμου, είναι ένα ζήτημα που θα έπρεπε να κάνει όλους τους ευσυνείδητους λαούς να σταθούν και να σκεφθούν… Eκωφεύσαμεν στις απελπισμένες κραυγές για βοήθεια των χριστιανών που πεθαίνανε…».
Από το βιβλίο του G. Horton, γενικού προξένου της Αμερικής, «H κατάρα της Aσίας».
Και τα ερωτήματα είναι:
Αν δεν είναι ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ η βίαιη συρρίκνωση του Ελληνισμού του Πόντου, τότε πως μπορούμε να βαπτίσουμε το ατιμώρητο αυτό έγκλημα ;
Αν δεν είναι ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ ο αφανισμός τόσων χιλιάδων Ελλήνων , βρεφών, μικρών παιδιών, γερόντων, γυναικών τότε πως να το γράψουμε στις λευκές σελίδες του Ποντιακού Ελληνισμού;
Ο πρόεδρος του συλλόγου Ποντίων Ξάνθης κ. Θεόδωρος Ρωμανίδης δήλωσε για το θέμα:
«Κάποιες φορές αναλογίζεσαι πόσο σκόπιμο μπορεί να είναι να απαντάς σε «κραυγές». «Κραυγές» που προέρχονται από ανθρώπους που δεν τολμούν να βουτήξουν την γραφίδα τους στην «θάλασσα της Ιστορίας». Ηθελημένα η κατευθυνόμενοι δεν προσφέρουν στην ειρηνική συμβίωση δύο γειτονικών λαών.
Η Γενοκτονία του Ποντιακού ελληνισμού, όπως και των άλλων χριστιανικών πληθυσμών, είναι ένα γεγονός που αποδεικνύεται και από το πλήθος του αρχειακού υλικού και των επισήμων προξενικών εγγράφων της εποχής εκείνης. Στην δημοκρατική χώρα που ζούμε ο καθένας έχει την ελευθερία της γνώμης του την οποία και μπορεί να την εκφράσει χωρίς φόβο και απαγορεύσεις. Σε αντίθεση στην γείτονα χώρα οι αρχές απαγόρευσαν τη συμμετοχή ιερέα σε αποστολή προσκύνημα στην Παναγία Σουμελά, προκειμένου να τελεσθεί μνημόσυνο για τους 353 000 συμπατριώτες μας που εξοντώθηκαν από το 1916-1923. Τι φοβούνται; Τέλος σε ότι αφορά το «1ο παιδικό και εφηβικό φεστιβάλ ποντιακών χορών», θα ήθελα να τονίσω ότι ήταν μια πολιτιστική εκδήλωση όπου τα παιδιά μας παρουσίασαν χορούς του γένους τους. Οι όποιες αναφορές για την Γενοκτονία έγιναν μέσα στα πλαίσια της διεκδίκησης μας για διεθνή αναγνώριση ενός εγκλήματος που έγινε. Η διεκδίκηση μας δεν υπαγορεύεται από συναισθήματα εκδίκησης. Μόνον ανάγκη απονομής Δικαιοσύνης στα θύματα, μα και στην ανθρωπότητα ολόκληρη, απαιτώντας από την Τουρκία να πράξει το καθήκον της, αναγνωρίζοντας την ευθύνη για την Γενοκτονία, ως ελάχιστο δείγμα σεβασμού, ειλικρινούς μεταμέλειας, φιλίας και συνεργασίας με την Ελλάδα».
Πηγή: "Εμπρός" 25-05-2009
Θ. Ρωμανίδης: « Η διεκδίκηση μας δεν υπαγορεύεται από συναισθήματα εκδίκησης. Μόνον ανάγκη απονομής Δικαιοσύνης στα θύματα»
«Η ιστορία γράφεται με τρόπο δοξαστικό για κάθε λαό», είχε υποστηρίζει η ιστορικός και πρύτανης του Πανεπιστημίου της Σορβόννης κα Ελένη Γλύκατζη - Αρβελέρ, σε μια από τις επισκέψεις της στην Ξάνθη. Όμως απ’ αυτό το σημείο έως την διαστρέβλωση της και της παραγραφής των ιστορικών γεγονότων υπάρχει μεγάλη απόσταση. Αυτή την απόσταση «καλύπτουν» ανερυθρίαστα τα δημοσιεύματα της τουρκόφωνης εφημερίδας «Μιλλέτ», αποσπάσματα των οποίων παρουσιάσαμε σε ρεπορτάζ μας με τίτλο: «Η ιστορία δεν ξαναγράφεται ούτε παραγράφεται». Προς απάντηση των δημοσιευμάτων της «Μιλλέτ» που μιλούν για «Δήθεν Γενοκτονία των Ποντίων», ο σύλλογος Ποντίων Ξάνθης παραθέτει τα ακόλουθα ιστορικά ντοκουμέντα.
Ο Σύλλογος Ποντίων Ξάνθης απαντά στη «Μιλλέτ» με ιστορικά ντοκουμέντα.
«… διέπραξαν απερίγραπτα εγκλήματα, που δεν μπορεί να συλλάβει η φαντασία του ανθρώπου. Εγκαθίδρυσαν ένα τυραννικό καθεστώς, οργάνωσαν εκτοπίσεις και σφαγές, έκαψαν με πετρέλαιο βρέφη που ακόμα θήλαζαν, βίασαν γυναίκες και μικρά κορίτσια μπροστά στα μάτια των γονιών τους, προβαίνοντας σε κάθε είδους ωμότητα. Επιβίβασαν σε πλοία χιλιάδες αθώους και τους πέταξαν στη θάλασσα. Οδήγησαν γυναίκες σε οίκους ανοχής. Γεγονότα που δεν έχουν προηγούμενο στην ιστορία οποιουδήποτε λαού». Λόγια του Μουσταφά Κεμάλ όταν έσυρε σε δίκη τους πολιτικούς του αντιπάλους οι οποίοι είχαν πρωταγωνιστήσει στο νεοτουρκικό κίνημα.»
«Το πρόσωπο μας θα είναι κηλιδωμένο εξαιτίας των εκτοπίσεων. Εάν οι εκτοπισμοί γίνονται προκειμένου να δολοφονηθούν ανθρώπινες ψυχές, τότε, κύριοι, αυτό είναι άκρως αποτρόπαιο. Μας κηλιδώνει ενώπιον του σύμπαντος κόσμου. …»
Από αγόρευση στην Τουρκική Εθνοσυνέλευση, του βουλευτή της Σινώπης , Χακί Χαμή μπεή.
« … Δεν έχουμε εκτελέσει το καθήκον μας όσον αφορά την προάσπιση της τιμής, της υπόληψης και της περιουσίας του λαού που μας αγκάλιασε όσο μπορούσε με την ιδιότητα του υπηκόου… Μήπως, η επιθυμία της Εθνοσυνέλευσης, είναι να μην απομείνει κανένας μη μουσουλμάνος, να εξορισθεί και να αφανισθεί μέχρι και ο τελευταίος; Σε μια τέτοια περίπτωση, πως θα ζήσουμε και πως θα μπορέσουμε να σταθούμε στον κόσμο;»
Από την αγόρευση του βουλευτού Μερσίνης, Σαλαχαττίν μπέη, στην ίδια συνεδρίαση.
«...(στον Πόντο) δεκάδες χιλιάδες (Ελλήνων) ανδρών, γυναικών και παιδιών απελαύνονταν και πέθαιναν. Ήταν καθαρή ηθελημένη εξολόθρευση. "Εξολόθρευση" δεν είναι δικιά μου λέξη. Είναι η λέξη που χρησιμοποιεί η Αμερικανική Αποστολή.»
Δημόσιες δηλώσεις του Βρετανού πρωθυπουργού Λόϋντ Τζώρτζ στη Βουλή των Κοινοτήτων.
«… Το ότι είκοσι αιώνες μετά Χριστόν μπόρεσε ένας μικρός λαός, να διαπράξει τέτοια εγκλήματα εναντίον του πολιτισμού και της προόδου του κόσμου, είναι ένα ζήτημα που θα έπρεπε να κάνει όλους τους ευσυνείδητους λαούς να σταθούν και να σκεφθούν… Eκωφεύσαμεν στις απελπισμένες κραυγές για βοήθεια των χριστιανών που πεθαίνανε…».
Από το βιβλίο του G. Horton, γενικού προξένου της Αμερικής, «H κατάρα της Aσίας».
Και τα ερωτήματα είναι:
Αν δεν είναι ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ η βίαιη συρρίκνωση του Ελληνισμού του Πόντου, τότε πως μπορούμε να βαπτίσουμε το ατιμώρητο αυτό έγκλημα ;
Αν δεν είναι ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ ο αφανισμός τόσων χιλιάδων Ελλήνων , βρεφών, μικρών παιδιών, γερόντων, γυναικών τότε πως να το γράψουμε στις λευκές σελίδες του Ποντιακού Ελληνισμού;
Ο πρόεδρος του συλλόγου Ποντίων Ξάνθης κ. Θεόδωρος Ρωμανίδης δήλωσε για το θέμα:
«Κάποιες φορές αναλογίζεσαι πόσο σκόπιμο μπορεί να είναι να απαντάς σε «κραυγές». «Κραυγές» που προέρχονται από ανθρώπους που δεν τολμούν να βουτήξουν την γραφίδα τους στην «θάλασσα της Ιστορίας». Ηθελημένα η κατευθυνόμενοι δεν προσφέρουν στην ειρηνική συμβίωση δύο γειτονικών λαών.
Η Γενοκτονία του Ποντιακού ελληνισμού, όπως και των άλλων χριστιανικών πληθυσμών, είναι ένα γεγονός που αποδεικνύεται και από το πλήθος του αρχειακού υλικού και των επισήμων προξενικών εγγράφων της εποχής εκείνης. Στην δημοκρατική χώρα που ζούμε ο καθένας έχει την ελευθερία της γνώμης του την οποία και μπορεί να την εκφράσει χωρίς φόβο και απαγορεύσεις. Σε αντίθεση στην γείτονα χώρα οι αρχές απαγόρευσαν τη συμμετοχή ιερέα σε αποστολή προσκύνημα στην Παναγία Σουμελά, προκειμένου να τελεσθεί μνημόσυνο για τους 353 000 συμπατριώτες μας που εξοντώθηκαν από το 1916-1923. Τι φοβούνται; Τέλος σε ότι αφορά το «1ο παιδικό και εφηβικό φεστιβάλ ποντιακών χορών», θα ήθελα να τονίσω ότι ήταν μια πολιτιστική εκδήλωση όπου τα παιδιά μας παρουσίασαν χορούς του γένους τους. Οι όποιες αναφορές για την Γενοκτονία έγιναν μέσα στα πλαίσια της διεκδίκησης μας για διεθνή αναγνώριση ενός εγκλήματος που έγινε. Η διεκδίκηση μας δεν υπαγορεύεται από συναισθήματα εκδίκησης. Μόνον ανάγκη απονομής Δικαιοσύνης στα θύματα, μα και στην ανθρωπότητα ολόκληρη, απαιτώντας από την Τουρκία να πράξει το καθήκον της, αναγνωρίζοντας την ευθύνη για την Γενοκτονία, ως ελάχιστο δείγμα σεβασμού, ειλικρινούς μεταμέλειας, φιλίας και συνεργασίας με την Ελλάδα».
Πηγή: "Εμπρός" 25-05-2009
ΜΟΡΦΩΤΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΒΑΤΟΛΑΚΚΟΥ
Με επιτυχία στέφθηκε η εκδήλωση που πραγματοποίησε ο Μορφωτικός Πολιτιστικός Σύλλογος Βατολάκκου Γρεβενών στις 03-05-2009 στο πολιτιστικό κέντρο του Δήμου Γρεβενών την οποία παρακολούθησε πλήθος κόσμου.
Ο ομιλητής Αντωνιάδης Γεώργιος, συγγραφέας μίλησε για τον Δυτικό Πόντο, όπου στο τέλος παρουσιάστηκαν από τον ίδιο και το χορευτικό τμήμα του συλλόγου οι χοροί της Πάφρας.
Παρουσιαστής της εκδήλωσης ήταν ο δημοσιογράφος της ΕΤ-3 Γεωργιάδης Γεώργιος.
ΜΟΡΦΩΤΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΒΑΤΟΛΑΚΚΟΥ
ΒΑΤΟΛΑΚΚΟΣ, ΓΡΕΒΕΝΑ
Τ.Κ. 51100
ΤΗΛ./FAX 2462061047
www.vatolakkos.gr
info@vatolakkos.gr
Ο ομιλητής Αντωνιάδης Γεώργιος, συγγραφέας μίλησε για τον Δυτικό Πόντο, όπου στο τέλος παρουσιάστηκαν από τον ίδιο και το χορευτικό τμήμα του συλλόγου οι χοροί της Πάφρας.
Παρουσιαστής της εκδήλωσης ήταν ο δημοσιογράφος της ΕΤ-3 Γεωργιάδης Γεώργιος.
ΜΟΡΦΩΤΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΒΑΤΟΛΑΚΚΟΥ
ΒΑΤΟΛΑΚΚΟΣ, ΓΡΕΒΕΝΑ
Τ.Κ. 51100
ΤΗΛ./FAX 2462061047
www.vatolakkos.gr
info@vatolakkos.gr
ΜΕΡΙΜΝΑ ΠΟΝΤΙΩΝ ΚΥΡΙΩΝ
Νέο Διοικητικό συμβούλιο, απέκτησε η Μέριμνα Ποντίων Κυριών μετά από τις αρχαιρεσίες της 30ης Μαρτίου 2009.
Πρόεδρος: Πανίδου Ιφιγένεια,
Αντιπρόεδρος: Δημητριάδου Ανατολή,
Γεν. Γραμ.: Στεφανίδου Σωτηρία,
Ταμίας: Ιωαννίδου Ευτυχία,
Μέλη: Ακριτίδου-Αλτή Κλειώ, Βασιλειάδου - Παπαδοπούλου Ελένη, Καρανίκα - Κούμα Άρτεμις, Κεφαλίδου Φρειδερίκη, Μαραγκού Παρασκευή, Μαυροβασίλη - Μαμούνη Βασιλική, Φωστηροπούλου Καίτη, Χαριτίδου Αφροδίτη.
Μέριμνα Ποντίων Κυριών
Βασ. Όλγας 107Πρόεδρος: Πανίδου Ιφιγένεια,
Αντιπρόεδρος: Δημητριάδου Ανατολή,
Γεν. Γραμ.: Στεφανίδου Σωτηρία,
Ταμίας: Ιωαννίδου Ευτυχία,
Μέλη: Ακριτίδου-Αλτή Κλειώ, Βασιλειάδου - Παπαδοπούλου Ελένη, Καρανίκα - Κούμα Άρτεμις, Κεφαλίδου Φρειδερίκη, Μαραγκού Παρασκευή, Μαυροβασίλη - Μαμούνη Βασιλική, Φωστηροπούλου Καίτη, Χαριτίδου Αφροδίτη.
Μέριμνα Ποντίων Κυριών
Θεσσαλονίκη
Τ.Κ 54643
Τηλ. 2310830665
Τηλ. & Fax 2310814403
www.merponky.gr
merponky@otenet.gr
ΕΝΩΣΗ ΠΟΝΤΙΩΝ ΝΟΜΟΥ ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ
ΠΟΝΤΟΣ – ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΣΤΗ ΜΝΗΜΗ
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΕΤΕΙΑΚΩΝ ΕΚΔΗΛΩΣΕΩΝ
Σάββατο 30/5/2009 - ώρα 19.00 μ.μ.
ΜΕΡΟΣ Α
ΠΡΟΒΟΛΕΣ - ΟΜΙΛΙΕΣ
• Προβολή ντοκουμέντων Γενοκτονίας των Ελλήνων του Πόντου και φωτογραφικού υλικού από τον αγώνα για την διεθνή αναγνώριση της Γενοκτονίας
• Χαιρετισμός Προέδρου της Ενώσεως Ποντίων Νομού Μαγνησίας κ.Ηλιάδου Κωνσταντίνας
• Ομιλία με θέμα :"Το Ποντιακό ως διεθνές ζήτημα"
Ομιλητής: κ. Φάνης Μαλκίδης
ΜΕΡΟΣ Β
ΠΟΛΥΦΩΝΙΚΗ ΧΟΡΩΔΙΑ ΣΥΛΛΟΓΟΥ ΠΟΝΤΙΩΝ ΣΤΑΥΡΟΥΠΟΛΗΣ «ΑΚΡΙΤΕΣ ΤΟΥ ΠΟΝΤΟΥ»
Απόδοση παραδοσιακών τραγουδιών υπό την διεύθυνση του αρχιμουσικού, συνθέτη και δόκτορα μουσικής κ. Τσακαλίδη Παύλου:
1. Ακρίτας - παραδοσιακό τραγούδι Πόντου
2. Ήλεμ’ ασήν Ανατολή – παραδοσιακό τραγούδι Πόντου
3. Την Πατρίδαν έχασα - παραδοσιακό Πόντου (στίχοι Χρίστου Αντωνιάδη )
4. Αιτέντ’ς - παραδοσιακό τραγούδι Πόντου
5. Για τον Βαζελώνα – παραδοσιακό τραγούδι Πόντου
6. Θύμισμαν (Εφτά ζευγάρια και το τεκ) – παραδοσιακό Πόντου
7. Αχ, αγλήγορα – μουσική Οδυσσέα Δημητριάδη, στίχοι Θόδωρου Κανονίδη
8. Μιτερίτσα – παραδοσιακό τραγούδι Πόντου
Λύρα του Πόντου: Φίλιππος Κεσαπίδης, Χριστόφορος Ναζαρίδης
ΠΑΡΑΛΛΗΛΕΣ ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ
ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΝΕΑΣ ΙΩΝΙΑΣ(Μελίνας Μερκούρη με Μανδηλαρά στη Νέα Ιωνία)
Άλσος "Ανδρέας Βαλαχής"
ΦΟΥΑΓΙΕ ΠΟΛΥΧΩΡΟΥ ΤΕΧΝΗΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ
• Έκθεση Βιβλίων
• Έκθεση έργων ζωγραφικής της συμπολίτισσας Σαμαλίδου Έλλης
Διάρκεια έκθεσης 25/05 – 30/05/2009
Καθημερινά 10.00 π.μ. - 14.00 μ.μ. & 18.00 μ.μ. - 21.00 μ.μ.
ΕΝΩΣΗ ΠΟΝΤΙΩΝ ΝΟΜΟΥ ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ
ΘΡΑΚΗΣ 126
ΝΕΑ ΙΩΝΙΑ, ΒΟΛΟΣ
Τ.Κ. 38445
Τηλ. 2421061042
ΕΥΞΕΙΝΟΣ ΛΕΣΧΗ ΠΟΝΤΙΩΝ & ΜΙΚΡΑΣΙΑΤΩΝ Ν. ΤΡΙΚΑΛΩΝ
Σάββατο 30 Μαΐου, τελευταία εκπομπή του κύκλου εκπομπών των αφιερωμένων στην γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου και η Ανέβζηγος Αροθυμία, μετατρέπεται σε θεατρική αυλαία και από τους 105,3 μεγακύκλους των ερτζιανών του ράδιο Πρωινός, σας μεταφέρει τα δρώμενα και το κλίμα της κεντρικής εκδήλωσης της Ευξείνου Λέσχης Τρικάλων για την Ήμερα Μνήμης.
Κεντρικός ομιλητής ο Λέκτορας του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης, κύριος Θεοφάνης Μαλκίδης με θέμα: "Η ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ ΣΤΟ ΔΙΕΘΝΕΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ".
Ο Τρικαλινός δημοσιογράφος Θύμος Λώλης μιλά για την προσφυγιά στα Τρίκαλα, μέσα από τον Τύπο της εποχής με παράλληλη προβολή και έκθεση αρχειακού υλικού.
Η Εύξεινος Λέσχη τιμά στο πρόσωπο του υπέργηρου Πόντιου πρόσφυγα κυρίου Στέφανου Στεφανίδη σύσσωμο τον προσφυγικό πληθυσμό των Τρικάλων.
Στην εκδήλωση συμμετέχει ο σύλλογος καλλιτεχνικής δράσης και πολιτιστικής δημιουργίας, «ΔΙΔΩ».
«Ανέβζηγος Αροθυμία»
Ένα ταξίδι ανατολικά στο χώρο και στο χρόνο μέσα από την μουσική, την ιστορία και την παράδοση. Ελάτε μαζί μας να γνωρίσουμε μιαν άλλη Ελλάδα. Την Ελλάδα του Πόντου, της Θράκης και της Μικράς Ασίας. Πατρίδες από καιρό σβησμένες από τους χάρτες αλλά τόσο ζωντανές μέσα στις καρδιές μας. Γιατί και οι πατρίδες όμοια με τους ανθρώπους, πεθαίνουν όταν αρχίζουμε να τις ξεχνάμε…
Το ταξίδι μας ξεκινά κάθε Σάββατο στις 12.00 από το Ράδιο Πρωινός στους 105,3 Fm.
Μια συνεργασία του Ράδιο Πρωινός και της Ευξείνου Λέσχης Ποντίων και Μικρασιατών ν. Τρικάλων.
Υπεύθυνοι εκπομπής: Λένα Σαββίδου-Αχιλλέας Λέρας
Ομάδα Ανέβζηγου αροθυμίας: Σαββουλίδης Λευτέρης, Παπαδοπούλου Νόπη, Τεκίδου Κατερίνα, Μπαλατσού Μαρία, Σαμαράς Βαγγέλης, Μπουκουβάλα Αθηνά
Ηχοληψία: Χρήστος Καρακικές
Ακούστε την εκπομπή στο internet: www.proinosonline.gr
Ακούστε ή κατεβάστε το αρχείο της εκπομπής: http://thalassa-karadeniz.livepage.gr/file/2166
Κεντρικός ομιλητής ο Λέκτορας του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης, κύριος Θεοφάνης Μαλκίδης με θέμα: "Η ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ ΣΤΟ ΔΙΕΘΝΕΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ".
Ο Τρικαλινός δημοσιογράφος Θύμος Λώλης μιλά για την προσφυγιά στα Τρίκαλα, μέσα από τον Τύπο της εποχής με παράλληλη προβολή και έκθεση αρχειακού υλικού.
Η Εύξεινος Λέσχη τιμά στο πρόσωπο του υπέργηρου Πόντιου πρόσφυγα κυρίου Στέφανου Στεφανίδη σύσσωμο τον προσφυγικό πληθυσμό των Τρικάλων.
Στην εκδήλωση συμμετέχει ο σύλλογος καλλιτεχνικής δράσης και πολιτιστικής δημιουργίας, «ΔΙΔΩ».
«Ανέβζηγος Αροθυμία»
Ένα ταξίδι ανατολικά στο χώρο και στο χρόνο μέσα από την μουσική, την ιστορία και την παράδοση. Ελάτε μαζί μας να γνωρίσουμε μιαν άλλη Ελλάδα. Την Ελλάδα του Πόντου, της Θράκης και της Μικράς Ασίας. Πατρίδες από καιρό σβησμένες από τους χάρτες αλλά τόσο ζωντανές μέσα στις καρδιές μας. Γιατί και οι πατρίδες όμοια με τους ανθρώπους, πεθαίνουν όταν αρχίζουμε να τις ξεχνάμε…
Το ταξίδι μας ξεκινά κάθε Σάββατο στις 12.00 από το Ράδιο Πρωινός στους 105,3 Fm.
Μια συνεργασία του Ράδιο Πρωινός και της Ευξείνου Λέσχης Ποντίων και Μικρασιατών ν. Τρικάλων.
Υπεύθυνοι εκπομπής: Λένα Σαββίδου-Αχιλλέας Λέρας
Ομάδα Ανέβζηγου αροθυμίας: Σαββουλίδης Λευτέρης, Παπαδοπούλου Νόπη, Τεκίδου Κατερίνα, Μπαλατσού Μαρία, Σαμαράς Βαγγέλης, Μπουκουβάλα Αθηνά
Ηχοληψία: Χρήστος Καρακικές
Ακούστε την εκπομπή στο internet: www.proinosonline.gr
Ακούστε ή κατεβάστε το αρχείο της εκπομπής: http://thalassa-karadeniz.livepage.gr/file/2166
Εύξεινος Λέσχη Ποντίων & Μικρασιατών Ν. Τρικάλων
Καλαμπάκας 28
Τρίκαλα
Τ.Κ. 42100
Τηλ. & Fax: 2431074588
www.efxeinostrikalon.gr
pontiakostrikalon@yahoo.gr
Πέμπτη 28 Μαΐου 2009
Εκδηλώσεις μνήμης από τα ποντιακά σωματεία της Ροδόπης
Τιμώντας τους 350.000 νεκρούς της γενοκτονίας των Ποντίων, πραγματοποιήθηκε την Κυριακή το πρωί η κατάθεση στεφάνων στο Μνημείο Ηρώων της πόλης.
«Για μας όλα τα ποντιακά σωματεία του νομού Ροδόπης, αλλά και σε όλη την Ελλάδα, είναι ένας διαρκής αγώνας. Ο στόχος που έχουμε θέσει είναι η διεθνής αναγνώριση της Γενοκτονίας του Ποντιακού Ελληνισμού και αυτό που πρέπει να καταλάβει ο κόσμος είναι ότι δεν είναι ένας αγώνας που αφορά μόνο τους Πόντιους. Τα εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας είναι γενοκτονίες, άρα και η γενοκτονία των ποντίων, η οποία έχει αποδειχθεί και με ιστορική κατάθεση των ιστορικών μας, από τα αρχεία που υπάρχουν έχει αποδειχθεί. Εκείνο που μένει είναι να καταλάβει ο κόσμος ότι σ’ αυτόν τον αγώνα πρέπει να είμαστε όλοι μαζί. Η Γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου είναι έγκλημα κατά της ανθρωπότητας, άρα αφορά όλους μας και άρα πρέπει να μας βρει κοντά σ’ αυτόν τον αγώνα, γιατί αν επιτρέψουμε, αν σιωπήσουμε απέναντι σ’ αυτά τα εγκλήματα, αν αφήσουμε τη μνήμη να ξεχάσει είναι σαν αν ξεχνάμε τα θύματα, σαν να μην υπήρξαν ποτέ και είναι σαν να επιτρέπουμε να ξαναγίνουν γενοκτονίες», τόνισε η πρόεδρος του Ποντιακού Συλλόγου «Η Κερασούντα και το Γαρς» Χρύσα Μαυρίδου.
Εκπροσωπώντας το δήμο Κομοτηναίων ο αντιδήμαρχος Κώστας Μιχελής, σημείωσε: «Σήμερα είναι μια μέρα από εκείνες τις πολλές μέρες που έχει υποφέρει ο ελληνισμός. Ο Εύξεινος Πόντος, μια περιοχή που άκμαζε ο πολιτισμός, εξολοθρεύτηκε από τα θεμέλιά της. Ο κόσμος τιμά τους ανθρώπους που έχασε, τιμά την πατρίδα του».
«Για μας όλα τα ποντιακά σωματεία του νομού Ροδόπης, αλλά και σε όλη την Ελλάδα, είναι ένας διαρκής αγώνας. Ο στόχος που έχουμε θέσει είναι η διεθνής αναγνώριση της Γενοκτονίας του Ποντιακού Ελληνισμού και αυτό που πρέπει να καταλάβει ο κόσμος είναι ότι δεν είναι ένας αγώνας που αφορά μόνο τους Πόντιους. Τα εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας είναι γενοκτονίες, άρα και η γενοκτονία των ποντίων, η οποία έχει αποδειχθεί και με ιστορική κατάθεση των ιστορικών μας, από τα αρχεία που υπάρχουν έχει αποδειχθεί. Εκείνο που μένει είναι να καταλάβει ο κόσμος ότι σ’ αυτόν τον αγώνα πρέπει να είμαστε όλοι μαζί. Η Γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου είναι έγκλημα κατά της ανθρωπότητας, άρα αφορά όλους μας και άρα πρέπει να μας βρει κοντά σ’ αυτόν τον αγώνα, γιατί αν επιτρέψουμε, αν σιωπήσουμε απέναντι σ’ αυτά τα εγκλήματα, αν αφήσουμε τη μνήμη να ξεχάσει είναι σαν αν ξεχνάμε τα θύματα, σαν να μην υπήρξαν ποτέ και είναι σαν να επιτρέπουμε να ξαναγίνουν γενοκτονίες», τόνισε η πρόεδρος του Ποντιακού Συλλόγου «Η Κερασούντα και το Γαρς» Χρύσα Μαυρίδου.
Εκπροσωπώντας το δήμο Κομοτηναίων ο αντιδήμαρχος Κώστας Μιχελής, σημείωσε: «Σήμερα είναι μια μέρα από εκείνες τις πολλές μέρες που έχει υποφέρει ο ελληνισμός. Ο Εύξεινος Πόντος, μια περιοχή που άκμαζε ο πολιτισμός, εξολοθρεύτηκε από τα θεμέλιά της. Ο κόσμος τιμά τους ανθρώπους που έχασε, τιμά την πατρίδα του».
ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΠΟΝΤΙΩΝ & ΦΙΛΩΝ ΠΟΝΤΙΩΝ ΣΑΝΤΟΡΙΝΗΣ "ΟΙ ΑΚΡΙΤΕΣ"
Με ιδιαίτερη επιτυχία πραγματοποιήθηκε σειρά εκδηλώσεων μνήμης για την γενοκτονία των Ελλήνων Ποντίων την Κυριακή 24 Μαΐου στα Φηρά της Σαντορίνης.Αποκορύφωμα υπήρξε η συγκινητική τελετή για τα αποκαλυπτήρια του Μνημείου της Γενοκτονίας σε χώρο που παρεχώρησε ο Δήμος Θήρας, με μια αξιέπαινη απόφασή του. Την πρωτοβουλία των λαμπρών εκδηλώσεων είχε ο Σύλλογος Ποντίων και Φίλων Ποντίων Σαντορίνης «ΟΙ ΑΚΡΙΤΕΣ» και ο Πρόεδρος του Συλλόγου κ. Στέλιος Κελλίδης, στους οποίους αξίζουν πολλά συγχαρητήρια για την άριστη διοργάνωση.
Ο Βουλευτής Κυκλάδων κ. Γιάννης Βρούτσης, ο οποίος παρευρέθηκε στις εκδηλώσεις, επεσήμανε στον χαιρετισμό του ότι αποτελεί ελάχιστη υποχρέωση της πολιτείας η διαφύλαξη της ιστορικής μνήμης και αλήθειας για τον τραγικό ξεριζωμό των αδελφών μας, Ελλήνων του Πόντου, αλλά και για τα αθώα θύματα της γενοκτονίας. Σήμερα, οι Έλληνες του Πόντου είναι ένα από τα δυναμικότερα τμήματα της ελληνικής κοινωνίας με τεράστια προσφορά στην Πατρίδα και την ανάπτυξη της Χώρας. Είναι όμως και δύναμη του Οικουμενικού Ελληνισμού. Με τους εκατοντάδες πολιτιστικούς συλλόγους που δημιούργησαν, διατηρούν ζωντανές τις παραδόσεις, την ποντιακή ιστορία και τον πολιτισμό μας. Παρά τις οικονομικές της δυσκολίες, η Πολιτεία στηρίζει τον ποντιακό ελληνισμό, ενισχύει έμπρακτα τον αγώνα του και νιώθει υπερήφανη που υποδέχθηκε πολλούς από τους Πόντιους αδελφούς μας στην πατρίδα.
Οι εκδηλώσεις ξεκίνησαν με δοξολογία στην Ιερά Μητρόπολη Θήρας, συνεχίστηκαν με τα αποκαλυπτήρια του Μνημείου και ολοκληρώθηκαν στο Μπελλώνιο Πολιτιστικό Κέντρο με ομιλίες με θέμα την Ποντιακή Γενοκτονία. Οι εκδηλώσεις πραγματοποιήθηκαν στο πλαίσιο της ανακήρυξης από τη Βουλή της 19ης Μαίου, ημέρα που ο Μουσταφά Κεμάλ αποβιβάστηκε στη Σαμψούντα, ως Ημέρας Μνήμης για τη Γενοκτονία των Ελλήνων στο μικρασιατικό Πόντο.
Σύλλογος Ποντίων & Φίλων Ποντίων Σαντορίνης "Οι Ακρίτες"
Τ.Κ. 84700
Φηρά Σαντορίνης
Η γιαγιά του Πόντου έκλεισε τα 100 και γιόρτασε μαζί της το ποντιακό στοιχείο
Η Σάνο Χάλο έλαβε επίσημα πριν από λίγες μέρες την ελληνική υπηκοότητα
Ειδική συνεργασία: Φώτης Παπαγερμανός
Γουέστ Μίλφορντ, Νέα Ιερσέη.
Μέσα σε μια απλή και οικογενειακή ατμόσφαιρα, η Σάνο Χάλο, η γιαγιά του Πόντου, γιόρτασε το περασμένο Σάββατο τα 100 γενέθλιά της, σε μια λιτή τελετή γενεθλίων που οργάνωσε προς τιμή της η Παμποντιακή Ομοσπονδία και το Ιερό Ίδρυμα Ποντίων Αμερικής «Παναγία Σουμελά» στο Γουέστ Μίλφορντ. Σαν δώρο γενεθλίων ήρθε πριν λίγες μέρες από την Ελλάδα η είδηση ότι χάρη στις ενέργειες πολλών παραγόντων του ποντιακού στοιχείου και με την βοήθεια της υπουργού Εξωτερικών κ. Ντόρας Μπακογιάννη η Σάνο και η κόρη της Θία Χάλο έλαβαν επιτέλους την ελληνική υπηκοότητα.
Περιστοιχιζόμενη από την οικογένειά της, τα παιδιά, τα αδέρφια, τα εγγόνια και τα δισέγγονα η Σάνο Χάλο, που συμβολίζει τον αγώνα και τις θυσίες μια ολόκληρης γενιάς, έσβησε τα κεράκια στην τούρτα αλλά μέσα της διατήρησε ζωντανή και άσβεστη την ελπίδα ότι η θυσία των ανθρώπων του Πόντου κάποια μέρα θα αναγνωριστεί και μαζί της θα δικαιωθούν οι αγώνες ενός ολόκληρου λαού. Ήταν ιδιαίτερα συγκινητικό το θέαμα να βλέπει κανείς τα παιδιά των ποντίων ντυμένα με παραδοσιακές στολές να αποδίδουν, εδώ στην ποντιακή γη του νέου κόσμου, λεβέντικους ποντιακούς χορούς και να παρασύρουν στον χορό μια αιωνόβια γυναίκα, που όμως χόρευε σαν μικρό κορίτσι και με δάκρυα στα μάτια από την συγκίνηση.
Στην τελετή αυτή δεν υπήρχαν λόγοι και επετειακές «κορώνες», παρά μόνο ευχές και λόγια χαράς και συγκίνησης για το γεγονός της συμμετοχής της Σάνο Χάλο, που δεν παρέλειψε να δώσει και η ίδια τις δικές της ευχές σε όλους: «εύχομαι στον καθένα από εσάς να γίνει 100» είπε, αποδεχόμενη την αγάπη και το ενδιαφέρον όλων όσων παρευρέθηκαν. Λίγο νωρίτερα η ίδια έδωσε επιγραμματικά το στίγμα της ημέρας: «Είμαι χαρούμενη, είμαι υγιής, είμαι μεγάλη» και συμπλήρωσε: «Σας είμαι ευγνώμων».
Κι όταν την ρώτησαν οι παρευρισκόμενοι ποιο είναι το μυστικό της μακροζωίας της;
Εκείνη ψύχραιμη και με ύφος στοργικό επεσήμανε: « δεν έχω μυστικό...» . Όμως, λίγο μετά, είπε κι ένα τραγούδι στα ελληνικά, έτσι όπως το είχε μάθει στην γή των προγόνων της. Δίπλα της η κόρη της Θία που κατέγραψε στο βιβλίο «Ούτε καν το όνομά μου», την ιστορία του ξεριζωμού του ποντιακού στοιχείου. Κοντά της και ο Χάρι Σις ο άνθρωπος που γνώρισε την Σάνο και την βοήθησε να ξαναζήσει το παρελθόν της, δίνοντας στοιχεία και χάρτες για την γη των γονιών της. «Είναι η γιαγιά που δεν είχα ποτέ», τόνισε.
Ένα - ένα τα δισέγγονα της Σάνο Χάλο έπαιρναν το μικρόφωνο για να ευχηθούν στην γιαγιά τους «Χάπι Μπέρθεντεϊ». Μαζί τους κι όλοι όσοι παρακολουθούσαμε με έντονη συναισθηματική φόρτιση την τελετή. Θέλαμε να εκφράσουμε την χαρά μας και θέλαμε να πούμε κι ένα «ευχαριστώ» γιατί η γυναίκα που είχαμε μπροστά μας κατάφερε να ενσαρκώσει μέσα της τα οράματα και τις ελπίδες του ποντιακού στοιχείου, δίνοντας ταυτόχρονα μέσα από τα δικά της βιώματα την ευκαιρία σε χιλιάδες αναγνωστών να αφουγκραστούν τις τύχες του ποντιακού ελληνισμού, που έπεσε θύμα γενοκτονίας και σήμερα κανείς από την διεθνή κοινότητα δεν τολμάει να το παραδεχτεί.
Οικοδεσπότης της ζεστή αυτή τελετή και παρουσιαστής, ήταν ο πρόεδρος του Ιερού Ιδρύματος Ποντίων Αμερικής δρ. Χαράλαμπος Βασιλειάδης, ο οποίος και υποδέχτηκε την τιμώμενη με λόγια αγάπης και ευθύνης για ότι συμβολίζει και εκφράζει η Σάνο Χάλο. Είναι το λιγότερο που μπορούμε να κάνουμε ως έκφραση χρέους και τιμής. Εκ μέρους της Παμποντιακής Ομοσπονδίας χαιρετισμό απήυθυναν ο αναπληρωτής πρόεδρος κ. Γιώργος Τσιλφίδης και ο γενικός γραμματέας κ. Δημήτρης Μολοχίδης καθώς και ο πρώην πρόεδρος κ. Ηλίας Τσεκερίδης, νυν πρόεδρος της ΔΙΣΥΠΕ και εκ μέρους του συλλόγου «Κομνηνοί» Νέας Υόρκης, ο κ. Στέφανος Αμανατίδης. Όλοι οι χαιρετισμοί εμπεριείχαν το μήνυμα αγάπης και σεβασμού για μια γυναίκα σύμβολο θάρρους και επιμονής, για μια επιζήσασα του Ποντιακού Ολοκαυτώματος, για ένα κοριτσάκι που στη πορεία θανάτου από τον Πόντο προς τη Μέση Ανατολή έχασε όλη την οικογένεια της, ακόμη και το όνομα της, για να ριζώσει στην Αμερική και μέσα από την θαυμαστή μνήμη της και την πένα της κόρης της Θία να παρουσιάσει στην ανθρωπότητα μια γενοκτονία που δεν πρέπει να ξεχαστεί. Στην Σάνο απονεμήθηκε και ειδική πλακέτα εκ μέρους των διοργανωτών της τελετής. Όπως έγινε γνωστό μήνυμα για την επέτειο των γενεθλίων της αναμένεται να αποστείλει εντός των ημερών και ο Πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών Μπαράκ Ομπάμα.
Ολοι οι παρευρισκόμενοι κλήθηκαν να χαιρετίσουν την Σάνο Χάλο, προτού εκείνη σβήσει τα κεράκια που σχημάτισαν τον αριθμό «100» με ένα δυνατό φύσημα. Και αμέσως μετά, τα μέλη του χορευτικού του Ποντιακού συλλόγου «Πόντος» του Νόργουολκ του Κονέκτικατ, στους ρυθμούς της ποντιακής λύρας με τον Νίκο Μιχαηλίδη, συνέχισαν τους χορούς που είχαν ξεκινήσει με την υποδοχή της. Και κάποια στιγμή κατάφεραν να παρασύρουν και την ίδια και να χορεύουν μαζί, νέοι και μεγαλύτεροι, όλοι σε ένα κύκλο, στο πολιτιστικό κέντρο του Ποντιακού Ελληνισμού, στο μοναστήρι της Παναγίας Σουμελά.
Μήνυμα της Γενικής Προξένου
Σε μήνυμά της προς την Σάνο Χάλο η Γενική Πρόξενος της Ελλάδας στη Νέα Υόρκη κ. Άγη Μπαλτά επεσήμανε τα εξής:
«Θα ήθελα να εκφράσω τις εγκάρδιες ευχές για τα 100στά γενέθλια της Σάνο Χάλο. Δυστυχώς δεν μπορώ να συμμετάσχω μαζί σας στον εορτασμό της ζωής αυτής της εξαιρετικής γυναίκας, αυτού του υπέροχου και μοναδικού ανθρώπου.
Η Σάνο Χάλο συγκεντρώνει όλες εκείνες τις ιδιότητες που έχουν κάνει του Έλληνες –παρά τις όποιες δοκιμασίες- να δημιουργούν ένα σπουδαίο πολιτισμό και μια μακρόχρονη ιστορία. Κατάφερε να μετατρέψει την τραγωδία σε μια γιορτή της ζωής. Μέσα από τις στάχτες της αγαπημένης της πατρίδας ξεπήδησε η ζωή στην νέα της πατρίδα. Αλλά ποτέ δεν ξέχασε και ποτέ δεν επέτρεψε και σε εμάς να ξεχάσουμε.
Ας γίνει η ίδια το παράδειγμα που θα καθοδηγεί την ζωή μας και τις πράξεις μας.
Ζήτω η Σάνο Χάλο!
Σας ευχαριστώ, σας εύχομαι να περάσατε καλά και χαιρετισμούς στην Θία».
Όχι μόνο τραγούδησε στα ελληνικά, αλλά και χόρεψε ποντιακούς χορούς η Σάνο Χάλο, η γιαγιά του Πόντου, στην εκδήλωση που διοργανώθηκε προς τιμή της με την ευκαιρία των 100στών γενεθλίων της στην Παναγία Σουμελά στο Γουέστ Μίλφορντ της Νέας Ιερσέης.
Η Σάνο Χάλο μίλησε με συγκίνηση και ευχαρίστησε όλους όσους συμμετείχαν στον εορτασμό των 100στών γενεθλίων της, «σας είμαι ευγνώμων» είπε.
Με ένα δυνατό φύσημα η Σάλο Χάνο έσβησε τα κεράκια στην τούρτα των γενεθλίων της.
Η Σάνο Χάλο αυτή η εξαιρετική γυναίκα, που σημάδεψε με την ζωή της τους αγώνες και τις θυσίες του ποντιακού ελληνισμού γιόρτασε στο πολιτιστικό κέντρο της Παναγία Σουμελά τα 100στά της γενέθλια, πλαισιωμένη από την οικογενειά της και από τα μέλη ποντιακών συλλόγων, εκπροσώπων της Παμποντιακής και μέλη χορευτικών συγκροτημάτων.
ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΠΟΝΤΙΩΝ ΕΠΤΑΜΥΛΩΝ Ν. ΣΕΡΡΩΝ "ΑΚΡΙΤΕΣ"
Η Γενοκτονία του Ποντιακού Ελληνισμού από τις στρατιωτικές και παραστρατιωτικές δυνάμεις του Τουρκικού κράτους είναι ένα γεγονός που τεκμηριώνεται μέσα από αδιαμφισβήτητες ιστορικές πηγές.
Η αποκάλυψη της αλήθειας αυτής και οι εκδηλώσεις μνήμης δεν γίνονται με στόχο την καλλιέργεια εθνικιστικού μίσους και δεν αποσκοπούν στο να υποδαυλίσουν το αίσθημα εκδίκησης.
Εμείς οι Έλληνες δεν μπορούμε να παραδώσουμε στη λήθη τον αφανισμό του Ποντιακού και Μικρασιατικού Ελληνισμού από τις πατρογονικές του εστίες. Άλλωστε λαοί που εκούσια ή ακούσια παραδίδουν στην λήθη την ιστορία είναι καταδικασμένοι να την ξαναζήσουν και εμείς δεν έχουμε τέτοιο σκοπό.
Γι' αυτό τον σκοπό ο Σύλλογος Ποντίων Επταμύλων Ν. Σερρών "Οι Ακρίτες" για 11η συνεχή χρονιά διοργάνωσε την σημερινή εκδήλωση μνήμης, προκειμένου να μάθουν οι νεότεροι και να μην ξεχάσουν οι παλιοί.
Η εκδήλωση ξεκίνησε με τον χαιρετισμό από τον Πρόεδρο του Συλλόγου κ. Θεοδωρίδη Μιχάλη, τον Εκπρόσωπο του Νομάρχη και Αντινομάρχη Τουριστικής & Πολιτιστικής Ανάπτυξης κ. Καρυπίδη Παύλο καθώς και από την Γ. Γραμματέα της Π.Ο.Π.Σ., κα Σαχινίδου Χριστίνα.
Στην συνέχεια στο βήμα ανέβηκε ο κεντρικός ομιλητής της εκδήλωσης Επίτιμος Λυκειάρχης κ. Αθανασιάδης Δημήτριος ο οποίος μέσα από την προσωπική του συλλογή ανέλυσε επιτυχώς το θέμα της Γενοκτονίας. Ακολούθησαν τραγούδια σχετικά με την Γενοκτονία με τους Ξενίδη Κώστα στο τραγούδι, τον Μάκη Γαργαϊτίδη στη λύρα και τον Στάθη Κατή στο νταούλι . Οι πυρριχιστές του Συλλόγου έδωσαν το στίγμα τους χορεύοντας τον χορό Σέρρα με συνοδεία τον έξοχο λυράρη και τραγουδιστή Παπαδόπουλο Αντώνη και συνοδεία τον Ζαραφίδη Χρήστο στο νταούλι. Η εκδήλωση έκλεισε με προβολή στιγμιότυπων της Γενοκτονίας καθώς και ανταλλαγών τιμητικών πλακετών.
Την εκδήλωση επίσης παρακολούθησαν Εκπρόσωπος του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτη Σερρών και Νιγρίτας οι βουλευτές κ. Καρυπίδης Αναστάσιος, Λεονταρίδης Θεόφιλος, Πολατίδης Ηλίας και η κα Κόλλια – Τσαρουχά.
Ευχαριστούμε τα μέλη και τους φίλους του Συλλόγου που παραβρεθήκαν στην εκδήλωση.
Η αποκάλυψη της αλήθειας αυτής και οι εκδηλώσεις μνήμης δεν γίνονται με στόχο την καλλιέργεια εθνικιστικού μίσους και δεν αποσκοπούν στο να υποδαυλίσουν το αίσθημα εκδίκησης.
Εμείς οι Έλληνες δεν μπορούμε να παραδώσουμε στη λήθη τον αφανισμό του Ποντιακού και Μικρασιατικού Ελληνισμού από τις πατρογονικές του εστίες. Άλλωστε λαοί που εκούσια ή ακούσια παραδίδουν στην λήθη την ιστορία είναι καταδικασμένοι να την ξαναζήσουν και εμείς δεν έχουμε τέτοιο σκοπό.
Γι' αυτό τον σκοπό ο Σύλλογος Ποντίων Επταμύλων Ν. Σερρών "Οι Ακρίτες" για 11η συνεχή χρονιά διοργάνωσε την σημερινή εκδήλωση μνήμης, προκειμένου να μάθουν οι νεότεροι και να μην ξεχάσουν οι παλιοί.
Η εκδήλωση ξεκίνησε με τον χαιρετισμό από τον Πρόεδρο του Συλλόγου κ. Θεοδωρίδη Μιχάλη, τον Εκπρόσωπο του Νομάρχη και Αντινομάρχη Τουριστικής & Πολιτιστικής Ανάπτυξης κ. Καρυπίδη Παύλο καθώς και από την Γ. Γραμματέα της Π.Ο.Π.Σ., κα Σαχινίδου Χριστίνα.
Στην συνέχεια στο βήμα ανέβηκε ο κεντρικός ομιλητής της εκδήλωσης Επίτιμος Λυκειάρχης κ. Αθανασιάδης Δημήτριος ο οποίος μέσα από την προσωπική του συλλογή ανέλυσε επιτυχώς το θέμα της Γενοκτονίας. Ακολούθησαν τραγούδια σχετικά με την Γενοκτονία με τους Ξενίδη Κώστα στο τραγούδι, τον Μάκη Γαργαϊτίδη στη λύρα και τον Στάθη Κατή στο νταούλι . Οι πυρριχιστές του Συλλόγου έδωσαν το στίγμα τους χορεύοντας τον χορό Σέρρα με συνοδεία τον έξοχο λυράρη και τραγουδιστή Παπαδόπουλο Αντώνη και συνοδεία τον Ζαραφίδη Χρήστο στο νταούλι. Η εκδήλωση έκλεισε με προβολή στιγμιότυπων της Γενοκτονίας καθώς και ανταλλαγών τιμητικών πλακετών.
Την εκδήλωση επίσης παρακολούθησαν Εκπρόσωπος του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτη Σερρών και Νιγρίτας οι βουλευτές κ. Καρυπίδης Αναστάσιος, Λεονταρίδης Θεόφιλος, Πολατίδης Ηλίας και η κα Κόλλια – Τσαρουχά.
Ευχαριστούμε τα μέλη και τους φίλους του Συλλόγου που παραβρεθήκαν στην εκδήλωση.
Σύλλογος Ποντίων Επταμύλων Ν. Σερρών "Ακρίτες"
Επτάμυλοι Σερρών
Τ.Κ. 62100
Τηλ. & Fax: 2321058522
www.akritesserron.gr
akritesserron@yahoo.gr
ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ: Διωγμοί και γενοκτονία του ποντιακού Ελληνισμού
Γράφει ο Καρυοφύλλης Αντωνακάκης,
υποστράτηγος ε.α. – ιατρός βιοπαθολόγος
Κατά τις πρώτες δεκαετίες του 20ού αιώνα έχουμε μαζικά προσφυγικά ρεύματα με βασικό αίτιο την εθνική ταυτότητα των λαών που διώχτηκαν. Ανάμεσα σε αυτούς τους λαούς περιλαμβάνονται οι Έλληνες και οι Αρμένιοι της πρώην οθωμανικής αυτοκρατορίας. Ένα προστάδιο και αναγκαστικό αίτιο αυτών των προσφυγικών ρευμάτων ήταν οι σχεδιασμένοι διωγμοί και η συστηματική εξόντωση των δύο αυτών εθνικών ομάδων, το έγκλημα δηλαδή της γενοκτονίας.
Ειδικότερα για τους Έλληνες, πρέπει να αναφέρει κανείς, η γενοκτονία, ο ξεριζωμός και στη συνέχεια το προσφυγικό πρόβλημα αποτελούν μία εσωτερικά δεμένη ιστορική τριλογία, από τις πιο δραματικές που έχει να παρουσιάσει η ιστορία μας. Διωγμοί και εκτουρκισμοί του ελληνικού στοιχείου είχαν πραγματοποιηθεί και παλαιότερα. Είναι γνωστοί οι μαζικοί εξισλαμισμοί και οι εξοντωτικοί διωγμοί του 17ου αιώνα.
Με την κήρυξη όμως του τουρκικού Συντάγματος του 1908, τα φαινόμενα αυτά, ιδιαίτερα οι εξοντωτικοί διωγμοί του ελληνικού στοιχείου, γίνονται μεθοδικά, συστηματικά και κυρίως, με αποφάσεις και οδηγίες της κεντρικής εξουσίας των τουρκικών κυβερνήσεων. Οι διωγμοί ήταν μελετημένοι και οργανωμένοι από «ψηλά» και είχαν καθολικό χαρακτήρα. Τίποτε δεν έγινε χωρίς σχεδιασμό.
Στην πρώτη περίοδο (1908-1912/13) οι διωγμοί γίνονται προσεγμένα και κάπως μεμονωμένα (δολοφονίες, δημεύσεις περιουσιών κλπ), για να μην αποκαλυφθεί το πρόσωπο της νέας Τουρκίας, η οποία από τότε αρχίζει την υλοποίηση του προγράμματος «Η Τουρκία για τους Τούρκους».
Κατά την περίοδο 1912-1914 αυξάνονται αισθητά οι δολοφονίες και οι καταστροφές των ελληνικών πληθυσμών, ιδιαίτερα μετά τον Μάρτιο του 1914 επιτείνονται οι αθρόοι διωγμοί και οι μαζικές απελάσεις στην Ελλάδα και ολόκληρων ελληνικών πληθυσμών από την Θράκη και τα παράλια της Μ. Ασίας, με την πρόφαση ότι έχουν καταληφθεί από την Ελλάδα τα νησιά Λέσβος και Χίος. Από το σημείο αυτό αρχίζει ξεκάθαρα το πρόγραμμα του Νεοτουρκικού Κομιτάτου, δηλαδή από τη μία, της οικονομικής εξάντλησης των Ελλήνων και, από την άλλη, της εκδίωξης ή και της αναγκαστικής καταφυγής τους στην Ελλάδα, προκειμένου να τους αντικαταστήσει με Οθωμανούς από τη Βοσνία – Ερζεγοβίνη, αλλά και από περιοχές που περιήλθαν στη Σερβία και τη Βουλγαρία.
Η κατάσταση αυτή γίνεται αφόρητη στην περίοδο του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου (1914-1918) η οποία σημαδεύεται από θηριώδεις καταστροφές των ελληνικών πληθυσμών με αθρόες σφαγές, διώξεις, πυρπολήσεις ολόκληρων πόλεων και χωριών και μαζικές εξορίες χιλιάδων ομογενών στο εσωτερικό της Τουρκίας. Η κορύφωση του δράματος του μικρασιατικού Ελληνισμού, ιδίως του ποντιακού, συμπίπτει με την Κεμαλική περίοδο (1919-1922), οπότε οι διωγμοί γίνονται περισσότερο εξοντωτικοί και θηριώδεις. Οι ελληνικοί (και οι αρμενικοί) πληθυσμοί δεν φονεύονται απλά με μαχαίρια και όπλα, αλλά πεθαίνουν ύστερα από φρικτά μαρτύρια, πρωτοφανή στην ανθρώπινη ιστορία. Και όχι μόνο άνδρες, αλλά και γυναικόπαιδα χωρίς διάκριση ηλικίας.
Στην περιοχή του Πόντου, μόνο, εξοντώθηκαν 353.000 άτομα. Συνολικά, από τον Ελληνισμό της Ανατολής (Θράκη, Μ. Ασία, Πόντο), εξοντώθηκαν γύρω στα 900.000 άτομα (1914-1924).
Για την εξόντωση του ελληνικού στοιχείου οι τουρκικές αρχές έκαναν χρήση των φοβερότερων σχεδίων: λεηλάτησαν, δίωξαν, βίασαν, πυρπόλησαν ολόκληρα χωριά, βασάνισαν, ακρωτηρίασαν, έσφαξαν, έκαψαν, ακόμη και έθαψαν ζωντανούς άνδρες, γυναίκες, παιδιά, γέρους και μετέβαλαν σε εκτεταμένα νεκροταφεία ελληνικές χριστιανικές κοινότητες που μέχρι τότε ανθούσαν.
Αξίζει να αναφερθούν οι κορυφαίες από αυτές: οι μικρασιατικές Σμύρνη, Αϊδίνι, Κυδωνίες, Προύσα, Νίκαια, οι ποντιακές Τραπεζούντα, Κερασούντα, Σαμψούντα, Οινόη, Πάφρα, Ορντού, Αμάσεια και οι επαρχίες της Αν. Θράκης Δέρκων, Μετρών, Ηράκλειας, Μυριοφύτου, Καλλίπολης, Αίνου, Τυρολόης, Σαράντα Εκκλησιών, Ανδριανούπολης.
Το μέγεθος των διωγμών και των εξοντώσεων του Ελληνισμού της Ανατολής, συγκλόνισε τόσο τους Έλληνες της κυρίως Ελλάδας, ώστε παρατηρήθηκε μία γενική κινητοποίηση και οι αντιδράσεις όλων των φορέων (εφημερίδες, σύλλογοι, σωματεία, πολιτεία), ήταν εντονότατες. Στο ελληνικό μάλιστα κοινοβούλιο, στις 5, 6 και 8 Απριλίου 1921, έγινε εκτενέστατη συζήτηση για τους ανθελληνικούς διωγμούς στην Τουρκία, από το 1908 μέχρι το 1921 και παρουσιάστηκαν αναλυτικά και συγκεκριμένα στοιχεία, ξεχωριστά για την καθεμιά περιοχή.
ΚΑΤΑΡΓΗΣΗ ΤΩΝ ΠΡΟΝΟΜΙΩΝ
Στο Οικουμενικό Πατριαρχείο της Κωνσταντινούπολης είχε την αποκλειστική ευθύνη της τα θέματα της εκπαίδευσης των Ελλήνων της Τουρκίας και των διπλωμάτων των εκπαιδευτικών. Όμως από τον Ιούλιο του 1915 καταργούνται από την τουρκική κυβέρνηση αυτά τα προνόμια. Στο εξής όλα τα ελληνικά σχολεία αποσπούνται από το πατριαρχείο και υπάγονται στην δικαιοδοσία του υπουργείου Παιδείας της Τουρκίας. Η τουρκική γλώσσα αποτελεί πια κύριο όργανο διδασκαλίας των μαθημάτων.
Οι διαθήκες, οι γάμοι, τα συμβόλαια αποσπώνται από τα αρμόδια συμβούλια του πατριαρχείου και περιέχονται στο εξής στην αρμοδιότητα του τουρκικού δημοσίου. Επίσης καταργείται το προνόμιο των κληρικών να δικάζονται από εκκλησιαστικά δικαστήρια. Το προνόμιο του να παρεμβαίνει το πατριαρχείο σε περίπτωση βιαίου εξισλαμισμού των χριστιανών καταργήθηκε με νόμο της 28ης Ιουλίου 1915. Επίσης έχουμε κατάργηση του προνομίου της κοινοτικής αυτοδιοίκησης και δήμευση των περιουσιών των κοινοτήτων των μοναστηριών, των νοσοκομείων, πτωχοκομείων, ορφανοτροφείων με νόμο της 14ης Αυγούστου 1916.
ΣΤΡΑΤΟΛΟΓΙΑ ΧΡΙΣΤΙΑΝΩΝ
Μέχρι το 1908 οι χριστιανοί απαλλάσσονταν από την στρατιωτική υποχρέωση πληρώνοντας τον αντίστοιχο απαλλακτικό φόρο. Όμως, με βάση το νεοτουρκικό σύνταγμα του 1908, όλοι ανεξαιρέτως οι χριστιανοί και όλοι οι Έλληνες (οι άρρενες) ηλικίας μέχρι του 31ου έτους, ήταν υποχρεωμένοι να στρατευτούν. Με νόμο του Νοεμβρίου του 1914 η υποχρέωση αυτή επεκτάθηκε και στους άνδρες ηλικίας μέχρι 45 ετών, χωρίς το δικαίωμα εξαγοράς (που ίσχυε για λίγο διάστημα). Στους μη συμμορφούμενους επιβαλλόταν βαρύτατες ποινές και δημεύσεις περιουσιών τους, ήταν δε σίγουρο ότι και οι οικογένειές τους θα εκτοπιζόταν και θα εξοντώνονταν στα βάθη της Ανατολής.
Εξάλλου για την ολοσχερή εξόντωση των στρατευμένων, ιδρύθηκαν τα λεγόμενα τάγματα εργασίας (αμελέ ταμπουρά) πραγματικά κολαστήρια και τάφοι χιλιάδων Ελλήνων χριστιανών… Την 15/28 Δεκεμβρίου 1916 φθάνει εκ μέρους του Εμβέρ και του Ταλαάτ η εξής διαταγή: «Άμεσος εξόντωσις μόνο των ανδρών των πόλεων από 14-60 ετών και γενικά εξορία όλων των ανδρών και γυναικοπαίδων των χωρίων εις τα ενδότερα της Ανατολής με πρόγραμμα σφαγής και εξοντώσεως»...
Την 27/9 Ιανουαρίου 1917 από πρωΐας η πόλις Άνω Αμισός (Καδήκιοϊ) περιεκυκλώθη υπό αστυνομικών οργάνων και χωροφυλάκων και Κούρδων στρατιωτών, και συνέλαβον άπαντας μικρούς και μεγάλους άνδρας και γυναικόπαιδα και τους οδήγησαν εις το Ηλιάσκιοϊ χωρίον απέχον της Αμισού 15 λεπτά της ώρας και τους περιόρισαν εις τους αυτόθι νεοδμήτους στρατώντας προς καταγραφήν. Την ιδίαν ημέραν προ μεσημβρίας συλλαμβάνουν όλους τους προύχοντας της Αμισού και τους οδηγούν εις τας φυλακάς και την επομένην προτού να εξημερώσει προετοιμάζουν αμάξας και τους αποστέλλουν εις το εσωτερικόν. Σταματούν στο Ηλιάσκοϊ, παραλαμβάνουν και τα γυναικόπαιδα και τους άνδρες του Καδήκιοϊ τους εγκλείστους των στρατώνων και ακολουθούν την πορείαν και κατόπιν πολλών βασάνων, κακουχιών και περιπετειών εν ώρα δριμυτάτου χειμώνος και μετά πεζοπορίαν 15 ημερών έφθασαν ολίγιστοι εις Τσορούμ, Μεδζίτοζουμ, Σουαουρλού, διότι οι πλείστοι, μη δυνάμενοι να ανθέξουν εις τας συνεπείας μακράς και επί πόνου πεζοπορίας, απεβίωσαν καθ’ οδόν.
Η εξόντωσις αύτη καθ’ εκάστην συνεχιζόμενη εγενικεύθη, έως ότου δεν έμεινε κανείς εκ των ανδρών μέσα εις την Αμισού. Όλαι αι οικίαι της Άνω Αμισού διηρπάγησαν και κατεστράφησαν υπό των Τούρκων. Μετά την γενικήν εξόντωσιν όλων των ανδρών της Αμισού, ήρχισαν να εφαρμόζουν το αυτό πρόγραμμα και εις όλα τα χωρία. Ολόκληρα αποσπάσματα Κούρδων στρατιωτών χωροφυλάκων και τσετέδων διεσκορπίσθησαν εις όλα τα ελληνικά χωρία και συνέλαβον άπαντας μικρούς και μεγάλους άνδρας και γυναικόπαιδα, και τους εξόρισαν εις Τσορούμ, Χαδζήκιοϊ, Μερζιφούν, Μεδζιτοζούμ, Σονκουρλού και διάφορα άλλα μέρη, ένθα οι πλείστοι εξ αυτών υπέκυψαν εις το δρέπανον του θανάτου, αι δε οικίαι αυτών διηρπάγησαν, εκάησαν και κατεστράφησαν υπό των γειτόνων Τούρκων χωρικών.
Εν τω μεταξύ όσοι επρόλαβον κατόρθωσαν να φύγουν εις τα όρη και να διασωθούν. Τα δε κατοικίδια αυτών ζώα, πρόβατα, αίγες, αγελάδες, βούβαλοι και άλογα κατεσχέθησαν υπό της κυβερνήσεως και εστάλησαν εις τον στρατόν. Την δε 18/31 Ιανουαρίου του 1917 την ιδίαν τύχη υπέστησαν και όλοι οι άνδρες της Πάφρας, πλούσιοι και φτωχοί, εξορισθέντες εις Κασταμονήν και τα περίχωρά της. Την ιδίαν καταστροφήν με τα χωρία της Αμισού υπέστησαν και όλα τα ελληνικά περίχωρα της Πάφρας. Μετά ταύτα ο Ραφέτ πασάς δίδει διαταγάς προκειμένου να εξοντώσουν με κάθε τρόπο όλους, όσοι είχον καταφύγει εις τα όρη του Αγιτεπεσί και Κοδζάδαγ της Αμισού και πέριξ του Νεπιγενδαγή εις τα χωρία Ότκαγια, Καπούκαγια και Τομούζανη της Πάφρας (Α.Ι. Γαβριηλίδης).
ΕΠΙΤΑΞΕΙΣ ΚΑΙ ΦΟΡΟΛΟΓΙΕΣ
Οι τουρκικές αρχές συχνά προέβαιναν σε ενέργειες οικονομικής εξόντωσης των Ελλήνων, όπως εμπορικούς αποκλεισμούς, επιτάξεις και δημεύσεις κινητής και ακίνητης περιουσίας. Τις επιτάξεις συμπλήρωναν βαριές φορολογίες με το πρόσχημα προσφοράς βοήθειας είτε στο Κομιτάτο, είτε στους Τούρκους πρόσφυγες, είτε στον τουρκικό στόλο. Επίσης με τον τρόπο της παρεμπόδισης των Ελλήνων για την συγκομιδή των προϊόντων οδήγησαν στην ένδεια και την πενία ευπορότατους ελληνικούς πληθυσμούς.
ΚΑΚΟΥΡΓΗΜΑΤΑ-ΑΠΕΛΑΣΕΙΣ-ΕΚΤΟΠΙΣΜΟΙ
Αναφέρονται ειδεχθέστατα περιστατικά κακουργημάτων και δολοφονιών, τα οποία διαπράττονταν κατά των Ελλήνων, άλλοτε ατομικά και άλλοτε ομαδικά. Σε αυτά πρέπει να προσθέσει κανείς και τους ξυλοδαρμούς, τις πάμπολλες φυλακίσεις των Ελλήνων και τις καθημερινές ατιμώσεις των γυναικών και των νεαρών κοριτσιών. Το μαρτύριο των μαζικώς εκτοπιζομένων ελληνικών πληθυσμών εικονίζεται σε επίσημες προξενικές εκθέσεις του 1916-1917. Η εφαρμογή αυτού του μέτρου αποφασίστηκε τον Ιούνιο του 1915 και άρχισε από την χερσόνησο της Καλλίπολης και τα παράλια του Ελλησπόντου για να επεκταθεί στα νησιά της Προποντίδας, σε ολόκληρη την Μ. Ασία και τον Πόντο.
ΚΕΡΑΣΟΥΝΤΑ-ΤΡΙΠΟΛΗ
Μετά από προσχηματική καταγραφή περιουσιακών στοιχείων των Ελλήνων και κατάσχεσή τους, ακολούθησε το δεύτερο στάδιο της εξόντωσης των Ελλήνων των περιοχών αυτών που για να περιγραφεί το δράμα των δυστυχισμένων αυτών Ελλήνων του Πόντου θα χρειαζόταν ένας Δάντης να γράψει μία δεύτερη «Κόλαση». Κάτι παρόμοιο σε μικρογραφία έγινε και με τους εκτοπισθέντες γέρους και γριές, ασθενείς και μικρά παιδιά, γυναίκες εγκυμονούσες, ή με μικρά βρέφη στην αγκαλιά τους. Υποχρεώθηκαν σε αναγκαστική πορεία το χειμώνα, να περνούν από ψηλά βουνά χιονισμένα και αδιάβατα και να οδηγηθούν σε αγνώστους τόπους, χωρίς να γνωρίζουν τον τόπο προορισμού τους, νηστικοί, γυμνοί, διανυκτερεύοντες στο ύπαιθρο και σε μέρη τελείως ακατάλληλα, εκτεθειμένοι στο αβάστακτο κρύο, επειδή οδηγούντο προγραμματισμένα από μέρη ακατοίκητα για να μη βρουν κατάλυμα.
Κάθε αποστολή απετελείτο από 100 άτομα και μόνο, για την ασφαλέστερη φρούρησή τους και συνοδευόταν από κουστωδία 10-15 φρουρών στρατιωτών επικεφαλής των οποίων ήταν ένας αξιωματούχος. Οι πρώτοι εκτοπισθέντες ήταν των χωρίων της περιφέρειας Τρίπολης του Πόντου και οι οποίοι γεύτηκαν το πικρό ποτήρι της εξορίας. Το δρομολόγιο που ακολούθησαν ήταν το βουνό Εϊρή-Πελ (υψόμετρο 3.000 μ.) πάντοτε χιονοσκεπούς και απροσπέλαστου κατά τον χειμώνα και οδηγήθηκαν προς τη Νικόπολη (Σαμπίν Καρά Χισάρ επαρχίας Κολωνίας του νομού Σεβάστειας) και εκείθεν στα ενδότερα της Μ. Ασίας. Τα πιο ορεινά χωριά της Τρίπολης (όπως η Κεπέκλησα) και τα γύρω χωριά οδηγήθηκαν προς την ίδια πόλη από το βουνό Ερμέζ. Ακολούθως οδηγήθηκαν οι εναπομείναντες προς Ασαρτζίκ και Καταχώρ και εν συνεχεία προς τη Νικόπολη. Όπως ήταν επόμενο όταν έφθασαν στη Νικόπολη ο αριθμός τους ελαττώθηκε κατά πολύ σε τόσο μικρό χρονικό διάστημα.
Ταυτόχρονα και με ελάχιστη διαφορά, έγινε και ο εκτοπισμός των Ελλήνων άλλων περιοχών του Πόντου, δηλαδή της Κερασούντας, Πουλαντζάκης και Κοτυώρων (Ορντού), με τον ίδιο απάνθρωπο τρόπο με πρώτο σταθμό τη Νικόπολη και ακολούθως οδηγήθηκαν, περνώντας την γέφυρα Γαλασάν Κιοπρουσί διεκπεραιώθηκαν στην πεδιάδα Έρπασις (Χερέκ-Οβασή) με τελικό σταθμό τη Νεοκαισάρεια (Νιξάρ). Σε συνέχεια και σε δύο αποστολές οδηγήθηκαν προς τη Ζάρα και τη Σεβάστεια (Σιβάζ) με τελικό προορισμό τις τέσσερις πόλεις Σεβάστεια, Τοκάτ, Νεοκαισάρεια και Έρπαα, όπου έφθασαν ελαττωθέντες καταπληκτικά, γιατί εν τω μεταξύ πέθαναν πολλοί, βορά του λευκού θανάτου, από το κρύο, την πείνα, τη γύμνια, τις ασθένειες. Όσοι απέμειναν μαστίζονταν από θανατηφόρες ασθένειες, τύφο, εντερικά, οιδήματα, πυρετούς κλπ, που τους θέριζαν αλύπητα.
Κατήλθαν στο επίπεδο του περιπλανώμενου ζητιάνου με την σακκούλα στον ώμο επαιτούντες για να εξασφαλίσουν ένα ξεροκόμματο για τους ιδίους και τις οικογένειές τους.
Έτσι, από την άθλια διατροφή τους, με περιβολή από κουρέλια, καθημερινά πέθαιναν πολλοί. Διασκορπισθέντες από την ανέχεια, έφθασαν οι επιζήσαντες (με ισχυρότερη κράση) μέχρι την Αμάσεια, Ζήλε, Τσορούμ και έως το νομό Ντιάρ-Μπεκήρ, Άργανα Ματέν. Κάποιοι επιχείρησαν διά των ορέων να επιστρέψουν στα χωριά τους με ανείπωτες ταλαιπωρίες αλλά τελικώς έγιναν πρόξενοι νέων εκτοπίσεων (από τις τουρκικές αρχές) και άλλων χωρίων της περιφερείας Νικόπολης, της Γαράσαρης τα οποία δεν είχαν μέχρι τότε εκτοπισθεί. Τα χωρία αυτά είναι η Κόρατσα, Λύτσασα, Εσκή Κιόϊ, Καγιά Τιπί, Καταχώρι, Ασαρτζία, Στρέφη, Καρακαβαζίτα, Τρουφή, Μπάλτζανα, Αναστός, Καμεσλή, Φέϊλερε, Αλησέρ, Ισπαχάν, Χάχαβλα, Αλήτζαρα και άλλα χωριά.
ΑΜΙΣΟΣ (ΣΑΜΨΟΥΝΤΑ)
Στην πόλη αυτή οι εκτοπίσεις και οι εξορίες έγιναν τμηματικά, ξεκίνησαν την 26 Οκτωβρίου 1920, και οργανώθηκαν εννέα αποστολές. Συνέλαβαν αιφνιδιαστικά 1140 άτομα, άνδρες μικρούς και μεγάλους από την πόλη της Αμισού και άλλους 180 από τα γειτονικά χωριά. Από τους 1320 συλληφθέντες άνδρες άνω των 18 ετών διάλεξαν 280 νέους ως στρατιώτες και τους υπολοίπους αφού τους οδήγησαν μετά από εξαντλητική πορεία 46 χιλιομέτρων στην θέση Καβάκ (Λεύκαι) την 4η Ιουνίου 1921 τους επετέθησαν, αιφνιδιαστικά ενώ αναπαυόταν, με πυροβόλα όπλα και τους αποδεκάτισαν. Εφόνευσαν 701.
Η δεύτερη αποστολή με 677 άνδρες (18-6-1921) η τρίτη (7-20 Ιουνίου) με 1085 άνδρες, η τέταρτη (12-25 Ιουνίου 1921) με 580 νέους άνδρες, η Πέμπτη αποστολή (9 Ιουλίου 1921) με 1066, η έκτη αποστολή (11-14 Αυγούστου 1921) με 262 γέροντες άνω των 60 ετών, και οι ακολουθήσασες άλλες τρεις αποστολές κάτω από τις ίδιες απάνθρωπες συνθήκες, απεδεκατίσθηκαν από το κρύο, την πείνα, την δίψα και τα κακουργήματα κυρίως των ανδρών του Τοπάλ Οσμάν. Έτσι ερημώθηκε η ελληνική κοινότητα της Αμισού, σχεδόν καθ’ ολοκληρία από τον άρρενα πληθυσμό της. Τον Οκτώβριο του 1921 εξορίστηκαν οι κάτοικοι Τσαρτσαμπά, Οινόης, Φάτσας, Κόζακ, Κερτέ, Κιοπρού (Ι.Α. Παυλίδης).
ΠΑΦΡΑ
Στο βιβλίο του «Σελίδες της Μαύρης Εθνικής Συμφοράς του Πόντου» ο Α.Ι. Γαβριηλίδης γράφει για την Πάφρα: Εκ παραλλήλου με την καταστροφή της Αμισού και των περιχώρων της αρχίζει η καταστροφή και ερήμωσις της ωραίας και εμπορικοτάτης μικράς πόλεως Πάφρας και 116 όλων χωρίων αυτής εκατέρωθεν του Άλυος ποταμού (Κιζήλ Ιρμάκ)… Η εξόντωση άρχισε την 5 Απριλίου 1921 αφού οργανώθηκε από τις επίσημες αρχές.
…Εντός δύο μηνών 116 ελληνικά χωρία της Πάφρας είχον μεταβληθεί εις σωρούς ερειπίων και πτωμάτων… Σε εννιά αλλεπάλληλες αποστολές προς Μαλάτσιαν και μέχρι του Σεπτεμβρίου 1921 απεδεκάτισαν την περιοχή της Πάφρας και των πέριξ χωρίων. Η περιγραφή των λεπτομερειών, από τον Α.Ι. Γαβριηλίδη, για τα μαρτύρια των ανθρώπων αυτών δημιουργεί αισθήματα αποτροπιασμού.
ΑΛΑΤΣΑΜ
Παραλλήλως με τις εκτοπίσεις και διωγμούς της Σαμψούντας και Πάφρας, συνετελείτο η εξαφάνιση και της τρίτης εμπορικής και ακμαίας πόλεως του Πόντου Αλάτσαμ και των περιχώρων της, με την ίδια μέθοδο και το ίδιο αποτρόπαιο σύστημα καταστροφής. Η εξόντωση έγινε κατά περιόδους και σε έξι αποστολές από 3-16 Ιουνίου 1921 και έως 12-25 Σεπτεμβρίου 1921. Οι ελάχιστοι διασωθέντες από τις κακουχίες της εξορίας, το Νοέμβριο του 1922 διατάχθηκαν να αφήσουν εντός μηνός το τουρκικό έδαφος αφού υπέγραψαν υποχρεωτικά ότι οικειοθελώς αφήνουν την Τουρκία και παύουν να είναι Οθωμανοί υπήκοοι (Ι.Α. Παυλίδης).
ΤΟΠΑΛ ΟΣΜΑΝ
Ο μεγαλύτερος δήμιος των Ελλήνων του Πόντου. Γεννήθηκε στην Κερασούντα. Η δράση του συνέβη στην περιοχή της Κερασούντος αλλά την επέκτεινε στην πορεία και σε άλλες περιοχές. Υπήρξε ο πλέον σκληρός, αδίστακτος και ανάλγητος των δημίων του ποντικού Ελληνισμού, όργανο του Κεμάλ.
ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΑ ΑΝΕΞΑΡΤΗΣΙΑΣ (ΙΣΤΙΚΛΑΛ ΜΟΥΧΑΚΕΜΕΣΙ)
Στην εξόντωση των Ελληνοποντίων συνέβαλε και η ίδρυση των δικαστηρίων ανεξαρτησίας, στην Αμάσεια. Τα μέλη των δικαστηρίων αυτών δεν είχαν καμία σχέση με το δικαστικό κλάδο. Ήταν φανατικοί και μισαλλόδοξοι Τούρκοι και καταδίκαζαν αδιακρίτως κάθε Έλληνα του Πόντου και μόνο με την υποψία ότι ίσως δρούσε παρασκηνιακά για την ανακήρυξη του Πόντου ως ανεξάρτητης δημοκρατίας. Γίνονταν αθρόες συλλήψεις πατριωτών, που δικάζονταν με συνοπτική διαδικασία και στη συνέχει καταδικάζονταν σε θάνατο. Ανάμεσα στα θύματα των δικαστηρίων ανεξαρτησίας συγκαταλέγονται άνθρωποι του πνεύματος (λόγιοι, καθηγητές, δάσκαλοι, δημοσιογράφοι, επιστήμονες κλπ), κληρικοί, έμποροι κ.ά. από την Αμάσεια, την Πάφρα, το Βεζίρ Κιοπρού, τη Μερζιφούντα, το Ακ Νταγ Ματέν, τα Κοτύωρα, την Κερασούντα, την Τραπεζούντα και άλλες ποντιακές πόλεις και κωμοπόλεις. Το δικαστήριο ανεξαρτησίας άρχισε να δικάζει στην Αμάσεια από το Σεπτέμβριο του 1921, υπό την προεδρία του Τούρκου βουλευτή της Αμισού Εμίν Μπέη.
ΠΙΝΑΚΑΣ ΕΞΟΝΤΩΘΕΝΤΩΝ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΤΟΥ ΠΟΝΤΟΥ (1914-1922)
Μητροπόλεις - Εξοντωθέντες
Αμασείας: 134.078
Χαλδίας – Κερασούντος: 64.582
Νεοκαισαρείας: 27.216
Τραπεζούντος: 38.438
Ροδοπόλεως: 17.479
Κολωνίας: 21.448
Σύνολο 303.238
Σύνολο μέχρι την άνοιξη του 1924 50.000
Γενικό σύνολο 353.238
ΠΙΝΑΚΑΣ ΕΚΤΟΠΙΣΘΕΝΤΩΝ ΚΑΤΑ ΤΟΝ Α’ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΟΛΕΜΟ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΤΟΥ ΠΟΝΤΟΥ
Σύνολο πληθυσμού (1914): 697.000 άτομα
Μητροπόλεις - Πόλεις - Χωριά Κατεστραμμένα - Πληθυσμός εκτοπισμένος
Αμάσειας - 441 - 344 - 161.715
Χαλδίας - 264 - 137 - 115.471
Νεοκαισαρείας - 179 - 124 - 80.925
Τραπεζούντος - 73 - 42 - 50.524
Ροδοπόλεως - 59 - 50 - 23.780
Κολωνίας - 95 - 86 - 51.503
Σύνολο 1111 - 783 - 483.918
ΚΑΤΑΔΙΚΑΣΘΕΝΤΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΑΝΕΞΑΡΤΗΣΙΑΣ (ΑΜΑΣΕΙΑ 1921)
Πόλεις - Απαγχονισθέντες - Ερήμην καταδικασθέντες
Σαμψούντα - 63 - 21
Πάφρα - 8 - 1
Αλάτσαμ - 1- _
Τραπεζούντα - 5 - _
Κερασούντα - 6 - 15
Ορντού - 2 - 6
Φάτσα - 11 - _
Ακ Νταγ Ματέν - 27 - _
Οινόη - 3 - _
Τσόρουμ - 5 - _
Κουμιούς Χατίκιοϊ - 4 - _
Βεζίρ Κιοπρού - 2 - _
Διάφορα μέρη του Πόντου - 80 - _
Σύνολο 217 - 43+5 Μητροπολίτες
ΠΗΓΕΣ:
-Α.Ι. Γαβριηλίδης «Σελίδες εκ της Μαύρης Εθνικής Συμφοράς του Πόντου.
-Ι.Α. Παυλίδης «Ξεριζωμένοι»
-Στάθης Πελαγίδης «Ο Ελληνισμός της Μ. Ασίας και του Πόντου».
Πηγή: "Ο Χρόνος" 20-05-2009
υποστράτηγος ε.α. – ιατρός βιοπαθολόγος
Κατά τις πρώτες δεκαετίες του 20ού αιώνα έχουμε μαζικά προσφυγικά ρεύματα με βασικό αίτιο την εθνική ταυτότητα των λαών που διώχτηκαν. Ανάμεσα σε αυτούς τους λαούς περιλαμβάνονται οι Έλληνες και οι Αρμένιοι της πρώην οθωμανικής αυτοκρατορίας. Ένα προστάδιο και αναγκαστικό αίτιο αυτών των προσφυγικών ρευμάτων ήταν οι σχεδιασμένοι διωγμοί και η συστηματική εξόντωση των δύο αυτών εθνικών ομάδων, το έγκλημα δηλαδή της γενοκτονίας.
Ειδικότερα για τους Έλληνες, πρέπει να αναφέρει κανείς, η γενοκτονία, ο ξεριζωμός και στη συνέχεια το προσφυγικό πρόβλημα αποτελούν μία εσωτερικά δεμένη ιστορική τριλογία, από τις πιο δραματικές που έχει να παρουσιάσει η ιστορία μας. Διωγμοί και εκτουρκισμοί του ελληνικού στοιχείου είχαν πραγματοποιηθεί και παλαιότερα. Είναι γνωστοί οι μαζικοί εξισλαμισμοί και οι εξοντωτικοί διωγμοί του 17ου αιώνα.
Με την κήρυξη όμως του τουρκικού Συντάγματος του 1908, τα φαινόμενα αυτά, ιδιαίτερα οι εξοντωτικοί διωγμοί του ελληνικού στοιχείου, γίνονται μεθοδικά, συστηματικά και κυρίως, με αποφάσεις και οδηγίες της κεντρικής εξουσίας των τουρκικών κυβερνήσεων. Οι διωγμοί ήταν μελετημένοι και οργανωμένοι από «ψηλά» και είχαν καθολικό χαρακτήρα. Τίποτε δεν έγινε χωρίς σχεδιασμό.
Στην πρώτη περίοδο (1908-1912/13) οι διωγμοί γίνονται προσεγμένα και κάπως μεμονωμένα (δολοφονίες, δημεύσεις περιουσιών κλπ), για να μην αποκαλυφθεί το πρόσωπο της νέας Τουρκίας, η οποία από τότε αρχίζει την υλοποίηση του προγράμματος «Η Τουρκία για τους Τούρκους».
Κατά την περίοδο 1912-1914 αυξάνονται αισθητά οι δολοφονίες και οι καταστροφές των ελληνικών πληθυσμών, ιδιαίτερα μετά τον Μάρτιο του 1914 επιτείνονται οι αθρόοι διωγμοί και οι μαζικές απελάσεις στην Ελλάδα και ολόκληρων ελληνικών πληθυσμών από την Θράκη και τα παράλια της Μ. Ασίας, με την πρόφαση ότι έχουν καταληφθεί από την Ελλάδα τα νησιά Λέσβος και Χίος. Από το σημείο αυτό αρχίζει ξεκάθαρα το πρόγραμμα του Νεοτουρκικού Κομιτάτου, δηλαδή από τη μία, της οικονομικής εξάντλησης των Ελλήνων και, από την άλλη, της εκδίωξης ή και της αναγκαστικής καταφυγής τους στην Ελλάδα, προκειμένου να τους αντικαταστήσει με Οθωμανούς από τη Βοσνία – Ερζεγοβίνη, αλλά και από περιοχές που περιήλθαν στη Σερβία και τη Βουλγαρία.
Η κατάσταση αυτή γίνεται αφόρητη στην περίοδο του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου (1914-1918) η οποία σημαδεύεται από θηριώδεις καταστροφές των ελληνικών πληθυσμών με αθρόες σφαγές, διώξεις, πυρπολήσεις ολόκληρων πόλεων και χωριών και μαζικές εξορίες χιλιάδων ομογενών στο εσωτερικό της Τουρκίας. Η κορύφωση του δράματος του μικρασιατικού Ελληνισμού, ιδίως του ποντιακού, συμπίπτει με την Κεμαλική περίοδο (1919-1922), οπότε οι διωγμοί γίνονται περισσότερο εξοντωτικοί και θηριώδεις. Οι ελληνικοί (και οι αρμενικοί) πληθυσμοί δεν φονεύονται απλά με μαχαίρια και όπλα, αλλά πεθαίνουν ύστερα από φρικτά μαρτύρια, πρωτοφανή στην ανθρώπινη ιστορία. Και όχι μόνο άνδρες, αλλά και γυναικόπαιδα χωρίς διάκριση ηλικίας.
Στην περιοχή του Πόντου, μόνο, εξοντώθηκαν 353.000 άτομα. Συνολικά, από τον Ελληνισμό της Ανατολής (Θράκη, Μ. Ασία, Πόντο), εξοντώθηκαν γύρω στα 900.000 άτομα (1914-1924).
Για την εξόντωση του ελληνικού στοιχείου οι τουρκικές αρχές έκαναν χρήση των φοβερότερων σχεδίων: λεηλάτησαν, δίωξαν, βίασαν, πυρπόλησαν ολόκληρα χωριά, βασάνισαν, ακρωτηρίασαν, έσφαξαν, έκαψαν, ακόμη και έθαψαν ζωντανούς άνδρες, γυναίκες, παιδιά, γέρους και μετέβαλαν σε εκτεταμένα νεκροταφεία ελληνικές χριστιανικές κοινότητες που μέχρι τότε ανθούσαν.
Αξίζει να αναφερθούν οι κορυφαίες από αυτές: οι μικρασιατικές Σμύρνη, Αϊδίνι, Κυδωνίες, Προύσα, Νίκαια, οι ποντιακές Τραπεζούντα, Κερασούντα, Σαμψούντα, Οινόη, Πάφρα, Ορντού, Αμάσεια και οι επαρχίες της Αν. Θράκης Δέρκων, Μετρών, Ηράκλειας, Μυριοφύτου, Καλλίπολης, Αίνου, Τυρολόης, Σαράντα Εκκλησιών, Ανδριανούπολης.
Το μέγεθος των διωγμών και των εξοντώσεων του Ελληνισμού της Ανατολής, συγκλόνισε τόσο τους Έλληνες της κυρίως Ελλάδας, ώστε παρατηρήθηκε μία γενική κινητοποίηση και οι αντιδράσεις όλων των φορέων (εφημερίδες, σύλλογοι, σωματεία, πολιτεία), ήταν εντονότατες. Στο ελληνικό μάλιστα κοινοβούλιο, στις 5, 6 και 8 Απριλίου 1921, έγινε εκτενέστατη συζήτηση για τους ανθελληνικούς διωγμούς στην Τουρκία, από το 1908 μέχρι το 1921 και παρουσιάστηκαν αναλυτικά και συγκεκριμένα στοιχεία, ξεχωριστά για την καθεμιά περιοχή.
ΚΑΤΑΡΓΗΣΗ ΤΩΝ ΠΡΟΝΟΜΙΩΝ
Στο Οικουμενικό Πατριαρχείο της Κωνσταντινούπολης είχε την αποκλειστική ευθύνη της τα θέματα της εκπαίδευσης των Ελλήνων της Τουρκίας και των διπλωμάτων των εκπαιδευτικών. Όμως από τον Ιούλιο του 1915 καταργούνται από την τουρκική κυβέρνηση αυτά τα προνόμια. Στο εξής όλα τα ελληνικά σχολεία αποσπούνται από το πατριαρχείο και υπάγονται στην δικαιοδοσία του υπουργείου Παιδείας της Τουρκίας. Η τουρκική γλώσσα αποτελεί πια κύριο όργανο διδασκαλίας των μαθημάτων.
Οι διαθήκες, οι γάμοι, τα συμβόλαια αποσπώνται από τα αρμόδια συμβούλια του πατριαρχείου και περιέχονται στο εξής στην αρμοδιότητα του τουρκικού δημοσίου. Επίσης καταργείται το προνόμιο των κληρικών να δικάζονται από εκκλησιαστικά δικαστήρια. Το προνόμιο του να παρεμβαίνει το πατριαρχείο σε περίπτωση βιαίου εξισλαμισμού των χριστιανών καταργήθηκε με νόμο της 28ης Ιουλίου 1915. Επίσης έχουμε κατάργηση του προνομίου της κοινοτικής αυτοδιοίκησης και δήμευση των περιουσιών των κοινοτήτων των μοναστηριών, των νοσοκομείων, πτωχοκομείων, ορφανοτροφείων με νόμο της 14ης Αυγούστου 1916.
ΣΤΡΑΤΟΛΟΓΙΑ ΧΡΙΣΤΙΑΝΩΝ
Μέχρι το 1908 οι χριστιανοί απαλλάσσονταν από την στρατιωτική υποχρέωση πληρώνοντας τον αντίστοιχο απαλλακτικό φόρο. Όμως, με βάση το νεοτουρκικό σύνταγμα του 1908, όλοι ανεξαιρέτως οι χριστιανοί και όλοι οι Έλληνες (οι άρρενες) ηλικίας μέχρι του 31ου έτους, ήταν υποχρεωμένοι να στρατευτούν. Με νόμο του Νοεμβρίου του 1914 η υποχρέωση αυτή επεκτάθηκε και στους άνδρες ηλικίας μέχρι 45 ετών, χωρίς το δικαίωμα εξαγοράς (που ίσχυε για λίγο διάστημα). Στους μη συμμορφούμενους επιβαλλόταν βαρύτατες ποινές και δημεύσεις περιουσιών τους, ήταν δε σίγουρο ότι και οι οικογένειές τους θα εκτοπιζόταν και θα εξοντώνονταν στα βάθη της Ανατολής.
Εξάλλου για την ολοσχερή εξόντωση των στρατευμένων, ιδρύθηκαν τα λεγόμενα τάγματα εργασίας (αμελέ ταμπουρά) πραγματικά κολαστήρια και τάφοι χιλιάδων Ελλήνων χριστιανών… Την 15/28 Δεκεμβρίου 1916 φθάνει εκ μέρους του Εμβέρ και του Ταλαάτ η εξής διαταγή: «Άμεσος εξόντωσις μόνο των ανδρών των πόλεων από 14-60 ετών και γενικά εξορία όλων των ανδρών και γυναικοπαίδων των χωρίων εις τα ενδότερα της Ανατολής με πρόγραμμα σφαγής και εξοντώσεως»...
Την 27/9 Ιανουαρίου 1917 από πρωΐας η πόλις Άνω Αμισός (Καδήκιοϊ) περιεκυκλώθη υπό αστυνομικών οργάνων και χωροφυλάκων και Κούρδων στρατιωτών, και συνέλαβον άπαντας μικρούς και μεγάλους άνδρας και γυναικόπαιδα και τους οδήγησαν εις το Ηλιάσκιοϊ χωρίον απέχον της Αμισού 15 λεπτά της ώρας και τους περιόρισαν εις τους αυτόθι νεοδμήτους στρατώντας προς καταγραφήν. Την ιδίαν ημέραν προ μεσημβρίας συλλαμβάνουν όλους τους προύχοντας της Αμισού και τους οδηγούν εις τας φυλακάς και την επομένην προτού να εξημερώσει προετοιμάζουν αμάξας και τους αποστέλλουν εις το εσωτερικόν. Σταματούν στο Ηλιάσκοϊ, παραλαμβάνουν και τα γυναικόπαιδα και τους άνδρες του Καδήκιοϊ τους εγκλείστους των στρατώνων και ακολουθούν την πορείαν και κατόπιν πολλών βασάνων, κακουχιών και περιπετειών εν ώρα δριμυτάτου χειμώνος και μετά πεζοπορίαν 15 ημερών έφθασαν ολίγιστοι εις Τσορούμ, Μεδζίτοζουμ, Σουαουρλού, διότι οι πλείστοι, μη δυνάμενοι να ανθέξουν εις τας συνεπείας μακράς και επί πόνου πεζοπορίας, απεβίωσαν καθ’ οδόν.
Η εξόντωσις αύτη καθ’ εκάστην συνεχιζόμενη εγενικεύθη, έως ότου δεν έμεινε κανείς εκ των ανδρών μέσα εις την Αμισού. Όλαι αι οικίαι της Άνω Αμισού διηρπάγησαν και κατεστράφησαν υπό των Τούρκων. Μετά την γενικήν εξόντωσιν όλων των ανδρών της Αμισού, ήρχισαν να εφαρμόζουν το αυτό πρόγραμμα και εις όλα τα χωρία. Ολόκληρα αποσπάσματα Κούρδων στρατιωτών χωροφυλάκων και τσετέδων διεσκορπίσθησαν εις όλα τα ελληνικά χωρία και συνέλαβον άπαντας μικρούς και μεγάλους άνδρας και γυναικόπαιδα, και τους εξόρισαν εις Τσορούμ, Χαδζήκιοϊ, Μερζιφούν, Μεδζιτοζούμ, Σονκουρλού και διάφορα άλλα μέρη, ένθα οι πλείστοι εξ αυτών υπέκυψαν εις το δρέπανον του θανάτου, αι δε οικίαι αυτών διηρπάγησαν, εκάησαν και κατεστράφησαν υπό των γειτόνων Τούρκων χωρικών.
Εν τω μεταξύ όσοι επρόλαβον κατόρθωσαν να φύγουν εις τα όρη και να διασωθούν. Τα δε κατοικίδια αυτών ζώα, πρόβατα, αίγες, αγελάδες, βούβαλοι και άλογα κατεσχέθησαν υπό της κυβερνήσεως και εστάλησαν εις τον στρατόν. Την δε 18/31 Ιανουαρίου του 1917 την ιδίαν τύχη υπέστησαν και όλοι οι άνδρες της Πάφρας, πλούσιοι και φτωχοί, εξορισθέντες εις Κασταμονήν και τα περίχωρά της. Την ιδίαν καταστροφήν με τα χωρία της Αμισού υπέστησαν και όλα τα ελληνικά περίχωρα της Πάφρας. Μετά ταύτα ο Ραφέτ πασάς δίδει διαταγάς προκειμένου να εξοντώσουν με κάθε τρόπο όλους, όσοι είχον καταφύγει εις τα όρη του Αγιτεπεσί και Κοδζάδαγ της Αμισού και πέριξ του Νεπιγενδαγή εις τα χωρία Ότκαγια, Καπούκαγια και Τομούζανη της Πάφρας (Α.Ι. Γαβριηλίδης).
ΕΠΙΤΑΞΕΙΣ ΚΑΙ ΦΟΡΟΛΟΓΙΕΣ
Οι τουρκικές αρχές συχνά προέβαιναν σε ενέργειες οικονομικής εξόντωσης των Ελλήνων, όπως εμπορικούς αποκλεισμούς, επιτάξεις και δημεύσεις κινητής και ακίνητης περιουσίας. Τις επιτάξεις συμπλήρωναν βαριές φορολογίες με το πρόσχημα προσφοράς βοήθειας είτε στο Κομιτάτο, είτε στους Τούρκους πρόσφυγες, είτε στον τουρκικό στόλο. Επίσης με τον τρόπο της παρεμπόδισης των Ελλήνων για την συγκομιδή των προϊόντων οδήγησαν στην ένδεια και την πενία ευπορότατους ελληνικούς πληθυσμούς.
ΚΑΚΟΥΡΓΗΜΑΤΑ-ΑΠΕΛΑΣΕΙΣ-ΕΚΤΟΠΙΣΜΟΙ
Αναφέρονται ειδεχθέστατα περιστατικά κακουργημάτων και δολοφονιών, τα οποία διαπράττονταν κατά των Ελλήνων, άλλοτε ατομικά και άλλοτε ομαδικά. Σε αυτά πρέπει να προσθέσει κανείς και τους ξυλοδαρμούς, τις πάμπολλες φυλακίσεις των Ελλήνων και τις καθημερινές ατιμώσεις των γυναικών και των νεαρών κοριτσιών. Το μαρτύριο των μαζικώς εκτοπιζομένων ελληνικών πληθυσμών εικονίζεται σε επίσημες προξενικές εκθέσεις του 1916-1917. Η εφαρμογή αυτού του μέτρου αποφασίστηκε τον Ιούνιο του 1915 και άρχισε από την χερσόνησο της Καλλίπολης και τα παράλια του Ελλησπόντου για να επεκταθεί στα νησιά της Προποντίδας, σε ολόκληρη την Μ. Ασία και τον Πόντο.
ΚΕΡΑΣΟΥΝΤΑ-ΤΡΙΠΟΛΗ
Μετά από προσχηματική καταγραφή περιουσιακών στοιχείων των Ελλήνων και κατάσχεσή τους, ακολούθησε το δεύτερο στάδιο της εξόντωσης των Ελλήνων των περιοχών αυτών που για να περιγραφεί το δράμα των δυστυχισμένων αυτών Ελλήνων του Πόντου θα χρειαζόταν ένας Δάντης να γράψει μία δεύτερη «Κόλαση». Κάτι παρόμοιο σε μικρογραφία έγινε και με τους εκτοπισθέντες γέρους και γριές, ασθενείς και μικρά παιδιά, γυναίκες εγκυμονούσες, ή με μικρά βρέφη στην αγκαλιά τους. Υποχρεώθηκαν σε αναγκαστική πορεία το χειμώνα, να περνούν από ψηλά βουνά χιονισμένα και αδιάβατα και να οδηγηθούν σε αγνώστους τόπους, χωρίς να γνωρίζουν τον τόπο προορισμού τους, νηστικοί, γυμνοί, διανυκτερεύοντες στο ύπαιθρο και σε μέρη τελείως ακατάλληλα, εκτεθειμένοι στο αβάστακτο κρύο, επειδή οδηγούντο προγραμματισμένα από μέρη ακατοίκητα για να μη βρουν κατάλυμα.
Κάθε αποστολή απετελείτο από 100 άτομα και μόνο, για την ασφαλέστερη φρούρησή τους και συνοδευόταν από κουστωδία 10-15 φρουρών στρατιωτών επικεφαλής των οποίων ήταν ένας αξιωματούχος. Οι πρώτοι εκτοπισθέντες ήταν των χωρίων της περιφέρειας Τρίπολης του Πόντου και οι οποίοι γεύτηκαν το πικρό ποτήρι της εξορίας. Το δρομολόγιο που ακολούθησαν ήταν το βουνό Εϊρή-Πελ (υψόμετρο 3.000 μ.) πάντοτε χιονοσκεπούς και απροσπέλαστου κατά τον χειμώνα και οδηγήθηκαν προς τη Νικόπολη (Σαμπίν Καρά Χισάρ επαρχίας Κολωνίας του νομού Σεβάστειας) και εκείθεν στα ενδότερα της Μ. Ασίας. Τα πιο ορεινά χωριά της Τρίπολης (όπως η Κεπέκλησα) και τα γύρω χωριά οδηγήθηκαν προς την ίδια πόλη από το βουνό Ερμέζ. Ακολούθως οδηγήθηκαν οι εναπομείναντες προς Ασαρτζίκ και Καταχώρ και εν συνεχεία προς τη Νικόπολη. Όπως ήταν επόμενο όταν έφθασαν στη Νικόπολη ο αριθμός τους ελαττώθηκε κατά πολύ σε τόσο μικρό χρονικό διάστημα.
Ταυτόχρονα και με ελάχιστη διαφορά, έγινε και ο εκτοπισμός των Ελλήνων άλλων περιοχών του Πόντου, δηλαδή της Κερασούντας, Πουλαντζάκης και Κοτυώρων (Ορντού), με τον ίδιο απάνθρωπο τρόπο με πρώτο σταθμό τη Νικόπολη και ακολούθως οδηγήθηκαν, περνώντας την γέφυρα Γαλασάν Κιοπρουσί διεκπεραιώθηκαν στην πεδιάδα Έρπασις (Χερέκ-Οβασή) με τελικό σταθμό τη Νεοκαισάρεια (Νιξάρ). Σε συνέχεια και σε δύο αποστολές οδηγήθηκαν προς τη Ζάρα και τη Σεβάστεια (Σιβάζ) με τελικό προορισμό τις τέσσερις πόλεις Σεβάστεια, Τοκάτ, Νεοκαισάρεια και Έρπαα, όπου έφθασαν ελαττωθέντες καταπληκτικά, γιατί εν τω μεταξύ πέθαναν πολλοί, βορά του λευκού θανάτου, από το κρύο, την πείνα, τη γύμνια, τις ασθένειες. Όσοι απέμειναν μαστίζονταν από θανατηφόρες ασθένειες, τύφο, εντερικά, οιδήματα, πυρετούς κλπ, που τους θέριζαν αλύπητα.
Κατήλθαν στο επίπεδο του περιπλανώμενου ζητιάνου με την σακκούλα στον ώμο επαιτούντες για να εξασφαλίσουν ένα ξεροκόμματο για τους ιδίους και τις οικογένειές τους.
Έτσι, από την άθλια διατροφή τους, με περιβολή από κουρέλια, καθημερινά πέθαιναν πολλοί. Διασκορπισθέντες από την ανέχεια, έφθασαν οι επιζήσαντες (με ισχυρότερη κράση) μέχρι την Αμάσεια, Ζήλε, Τσορούμ και έως το νομό Ντιάρ-Μπεκήρ, Άργανα Ματέν. Κάποιοι επιχείρησαν διά των ορέων να επιστρέψουν στα χωριά τους με ανείπωτες ταλαιπωρίες αλλά τελικώς έγιναν πρόξενοι νέων εκτοπίσεων (από τις τουρκικές αρχές) και άλλων χωρίων της περιφερείας Νικόπολης, της Γαράσαρης τα οποία δεν είχαν μέχρι τότε εκτοπισθεί. Τα χωρία αυτά είναι η Κόρατσα, Λύτσασα, Εσκή Κιόϊ, Καγιά Τιπί, Καταχώρι, Ασαρτζία, Στρέφη, Καρακαβαζίτα, Τρουφή, Μπάλτζανα, Αναστός, Καμεσλή, Φέϊλερε, Αλησέρ, Ισπαχάν, Χάχαβλα, Αλήτζαρα και άλλα χωριά.
ΑΜΙΣΟΣ (ΣΑΜΨΟΥΝΤΑ)
Στην πόλη αυτή οι εκτοπίσεις και οι εξορίες έγιναν τμηματικά, ξεκίνησαν την 26 Οκτωβρίου 1920, και οργανώθηκαν εννέα αποστολές. Συνέλαβαν αιφνιδιαστικά 1140 άτομα, άνδρες μικρούς και μεγάλους από την πόλη της Αμισού και άλλους 180 από τα γειτονικά χωριά. Από τους 1320 συλληφθέντες άνδρες άνω των 18 ετών διάλεξαν 280 νέους ως στρατιώτες και τους υπολοίπους αφού τους οδήγησαν μετά από εξαντλητική πορεία 46 χιλιομέτρων στην θέση Καβάκ (Λεύκαι) την 4η Ιουνίου 1921 τους επετέθησαν, αιφνιδιαστικά ενώ αναπαυόταν, με πυροβόλα όπλα και τους αποδεκάτισαν. Εφόνευσαν 701.
Η δεύτερη αποστολή με 677 άνδρες (18-6-1921) η τρίτη (7-20 Ιουνίου) με 1085 άνδρες, η τέταρτη (12-25 Ιουνίου 1921) με 580 νέους άνδρες, η Πέμπτη αποστολή (9 Ιουλίου 1921) με 1066, η έκτη αποστολή (11-14 Αυγούστου 1921) με 262 γέροντες άνω των 60 ετών, και οι ακολουθήσασες άλλες τρεις αποστολές κάτω από τις ίδιες απάνθρωπες συνθήκες, απεδεκατίσθηκαν από το κρύο, την πείνα, την δίψα και τα κακουργήματα κυρίως των ανδρών του Τοπάλ Οσμάν. Έτσι ερημώθηκε η ελληνική κοινότητα της Αμισού, σχεδόν καθ’ ολοκληρία από τον άρρενα πληθυσμό της. Τον Οκτώβριο του 1921 εξορίστηκαν οι κάτοικοι Τσαρτσαμπά, Οινόης, Φάτσας, Κόζακ, Κερτέ, Κιοπρού (Ι.Α. Παυλίδης).
ΠΑΦΡΑ
Στο βιβλίο του «Σελίδες της Μαύρης Εθνικής Συμφοράς του Πόντου» ο Α.Ι. Γαβριηλίδης γράφει για την Πάφρα: Εκ παραλλήλου με την καταστροφή της Αμισού και των περιχώρων της αρχίζει η καταστροφή και ερήμωσις της ωραίας και εμπορικοτάτης μικράς πόλεως Πάφρας και 116 όλων χωρίων αυτής εκατέρωθεν του Άλυος ποταμού (Κιζήλ Ιρμάκ)… Η εξόντωση άρχισε την 5 Απριλίου 1921 αφού οργανώθηκε από τις επίσημες αρχές.
…Εντός δύο μηνών 116 ελληνικά χωρία της Πάφρας είχον μεταβληθεί εις σωρούς ερειπίων και πτωμάτων… Σε εννιά αλλεπάλληλες αποστολές προς Μαλάτσιαν και μέχρι του Σεπτεμβρίου 1921 απεδεκάτισαν την περιοχή της Πάφρας και των πέριξ χωρίων. Η περιγραφή των λεπτομερειών, από τον Α.Ι. Γαβριηλίδη, για τα μαρτύρια των ανθρώπων αυτών δημιουργεί αισθήματα αποτροπιασμού.
ΑΛΑΤΣΑΜ
Παραλλήλως με τις εκτοπίσεις και διωγμούς της Σαμψούντας και Πάφρας, συνετελείτο η εξαφάνιση και της τρίτης εμπορικής και ακμαίας πόλεως του Πόντου Αλάτσαμ και των περιχώρων της, με την ίδια μέθοδο και το ίδιο αποτρόπαιο σύστημα καταστροφής. Η εξόντωση έγινε κατά περιόδους και σε έξι αποστολές από 3-16 Ιουνίου 1921 και έως 12-25 Σεπτεμβρίου 1921. Οι ελάχιστοι διασωθέντες από τις κακουχίες της εξορίας, το Νοέμβριο του 1922 διατάχθηκαν να αφήσουν εντός μηνός το τουρκικό έδαφος αφού υπέγραψαν υποχρεωτικά ότι οικειοθελώς αφήνουν την Τουρκία και παύουν να είναι Οθωμανοί υπήκοοι (Ι.Α. Παυλίδης).
ΤΟΠΑΛ ΟΣΜΑΝ
Ο μεγαλύτερος δήμιος των Ελλήνων του Πόντου. Γεννήθηκε στην Κερασούντα. Η δράση του συνέβη στην περιοχή της Κερασούντος αλλά την επέκτεινε στην πορεία και σε άλλες περιοχές. Υπήρξε ο πλέον σκληρός, αδίστακτος και ανάλγητος των δημίων του ποντικού Ελληνισμού, όργανο του Κεμάλ.
ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΑ ΑΝΕΞΑΡΤΗΣΙΑΣ (ΙΣΤΙΚΛΑΛ ΜΟΥΧΑΚΕΜΕΣΙ)
Στην εξόντωση των Ελληνοποντίων συνέβαλε και η ίδρυση των δικαστηρίων ανεξαρτησίας, στην Αμάσεια. Τα μέλη των δικαστηρίων αυτών δεν είχαν καμία σχέση με το δικαστικό κλάδο. Ήταν φανατικοί και μισαλλόδοξοι Τούρκοι και καταδίκαζαν αδιακρίτως κάθε Έλληνα του Πόντου και μόνο με την υποψία ότι ίσως δρούσε παρασκηνιακά για την ανακήρυξη του Πόντου ως ανεξάρτητης δημοκρατίας. Γίνονταν αθρόες συλλήψεις πατριωτών, που δικάζονταν με συνοπτική διαδικασία και στη συνέχει καταδικάζονταν σε θάνατο. Ανάμεσα στα θύματα των δικαστηρίων ανεξαρτησίας συγκαταλέγονται άνθρωποι του πνεύματος (λόγιοι, καθηγητές, δάσκαλοι, δημοσιογράφοι, επιστήμονες κλπ), κληρικοί, έμποροι κ.ά. από την Αμάσεια, την Πάφρα, το Βεζίρ Κιοπρού, τη Μερζιφούντα, το Ακ Νταγ Ματέν, τα Κοτύωρα, την Κερασούντα, την Τραπεζούντα και άλλες ποντιακές πόλεις και κωμοπόλεις. Το δικαστήριο ανεξαρτησίας άρχισε να δικάζει στην Αμάσεια από το Σεπτέμβριο του 1921, υπό την προεδρία του Τούρκου βουλευτή της Αμισού Εμίν Μπέη.
ΠΙΝΑΚΑΣ ΕΞΟΝΤΩΘΕΝΤΩΝ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΤΟΥ ΠΟΝΤΟΥ (1914-1922)
Μητροπόλεις - Εξοντωθέντες
Αμασείας: 134.078
Χαλδίας – Κερασούντος: 64.582
Νεοκαισαρείας: 27.216
Τραπεζούντος: 38.438
Ροδοπόλεως: 17.479
Κολωνίας: 21.448
Σύνολο 303.238
Σύνολο μέχρι την άνοιξη του 1924 50.000
Γενικό σύνολο 353.238
ΠΙΝΑΚΑΣ ΕΚΤΟΠΙΣΘΕΝΤΩΝ ΚΑΤΑ ΤΟΝ Α’ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΟΛΕΜΟ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΤΟΥ ΠΟΝΤΟΥ
Σύνολο πληθυσμού (1914): 697.000 άτομα
Μητροπόλεις - Πόλεις - Χωριά Κατεστραμμένα - Πληθυσμός εκτοπισμένος
Αμάσειας - 441 - 344 - 161.715
Χαλδίας - 264 - 137 - 115.471
Νεοκαισαρείας - 179 - 124 - 80.925
Τραπεζούντος - 73 - 42 - 50.524
Ροδοπόλεως - 59 - 50 - 23.780
Κολωνίας - 95 - 86 - 51.503
Σύνολο 1111 - 783 - 483.918
ΚΑΤΑΔΙΚΑΣΘΕΝΤΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΑΝΕΞΑΡΤΗΣΙΑΣ (ΑΜΑΣΕΙΑ 1921)
Πόλεις - Απαγχονισθέντες - Ερήμην καταδικασθέντες
Σαμψούντα - 63 - 21
Πάφρα - 8 - 1
Αλάτσαμ - 1- _
Τραπεζούντα - 5 - _
Κερασούντα - 6 - 15
Ορντού - 2 - 6
Φάτσα - 11 - _
Ακ Νταγ Ματέν - 27 - _
Οινόη - 3 - _
Τσόρουμ - 5 - _
Κουμιούς Χατίκιοϊ - 4 - _
Βεζίρ Κιοπρού - 2 - _
Διάφορα μέρη του Πόντου - 80 - _
Σύνολο 217 - 43+5 Μητροπολίτες
ΠΗΓΕΣ:
-Α.Ι. Γαβριηλίδης «Σελίδες εκ της Μαύρης Εθνικής Συμφοράς του Πόντου.
-Ι.Α. Παυλίδης «Ξεριζωμένοι»
-Στάθης Πελαγίδης «Ο Ελληνισμός της Μ. Ασίας και του Πόντου».
Πηγή: "Ο Χρόνος" 20-05-2009
Χ. Αλεξανδρίδης : «Απαιτούμε την αναγνώριση της Γενοκτονίας των Ελλήνων του Πόντου»
Με μία σειρά εκδηλώσεων οι Ποντιακοί Σύλλογοι και οι Ποντιακές Λέσχες σε όλη τη χώρα τιμούν τις ημέρες αυτές τη μνήμη των νεκρών από την Ποντιακή Γενοκτονία. «Πρόκειται για μία από τις μαύρες σελίδες της ιστορίας του Έθνους μας, καθώς αρχικά οι Νεότουρκοι και αργότερα ο Κεμάλ προέβησαν σε σφαγές και σε βασανιστήρια με αποτέλεσμα 333.000 Έλληνες του Πόντου να χαθούν» τονίσει ο Πρόεδρος της Λέσχης Ποντίων Καβάλας Χαράλαμπος Αλεξανδρίδης, ενώ δεν παραλείπει να αναφερθεί και στα όσα τράβηξαν οι πρόσφυγες του Πόντου που μετά τους διωγμούς ήρθαν στην Ελλάδα υπογραμμίζοντας ότι «αυτοί που ήρθαν εδώ και επέζησαν που ήταν περίπου το 50% και πήραν το δρόμο της προσφυγιάς και έφτασαν στην Ελλάδα κατακρεουργημένοι και ρακένδυτοι και μετά από πολλές ταλαιπωρίες όχι μόνο επέζησαν αλλά προόδευσαν κιόλας.
Προσέφεραν μάλιστα τα μέγιστα στον πολιτισμό, στην τέχνη και γενικά σε όλους τους τομείς της κοινωνίας. Είμαστε υποχρεωμένοι σε καθημερινή βάση να δίνουμε τον αγώνα μας. Δεν μπορώ να κρύψω ότι αισθανόμαστε πολύ ευχαριστημένοι το τελευταίο διάστημα καθότι βλέπουμε κάπως, δειλά δειλά μεν, να ξεκινάει η δικαίωση για τον αγώνα τόσο των πρωτοβάθμιων συλλόγων, όσο όμως και η ηγεσία της Πανποντιακής Ομοσπονδίας Ελλάδας». Ιδιαίτερη αναφορά κάνει ο κ. Αλεξανδρίδης στο θέμα της μνήμης σημειώνοντας «Δεν ξεχνάμε. Απαιτούμε την αναγνώριση της γενοκτονίας από τους «φίλους» μας και γείτονες μας τους Τούρκους. Θα το αποδεχθούν. Είτε το θέλουν είτε όχι. Τα πρώτα σημάδια όπως έχω πει έχουν φανεί από την αναγνώριση της γενοκτονίας του Ποντιακού Ελληνισμού από τη Βουλή της Νότιας Αυστραλίας. Είμαστε πεπεισμένοι και σίγουροι ότι θα δικαιωθούν οι ψυχές των αδικοχαμένων Ελλήνων του Πόντου».
Προσέφεραν μάλιστα τα μέγιστα στον πολιτισμό, στην τέχνη και γενικά σε όλους τους τομείς της κοινωνίας. Είμαστε υποχρεωμένοι σε καθημερινή βάση να δίνουμε τον αγώνα μας. Δεν μπορώ να κρύψω ότι αισθανόμαστε πολύ ευχαριστημένοι το τελευταίο διάστημα καθότι βλέπουμε κάπως, δειλά δειλά μεν, να ξεκινάει η δικαίωση για τον αγώνα τόσο των πρωτοβάθμιων συλλόγων, όσο όμως και η ηγεσία της Πανποντιακής Ομοσπονδίας Ελλάδας». Ιδιαίτερη αναφορά κάνει ο κ. Αλεξανδρίδης στο θέμα της μνήμης σημειώνοντας «Δεν ξεχνάμε. Απαιτούμε την αναγνώριση της γενοκτονίας από τους «φίλους» μας και γείτονες μας τους Τούρκους. Θα το αποδεχθούν. Είτε το θέλουν είτε όχι. Τα πρώτα σημάδια όπως έχω πει έχουν φανεί από την αναγνώριση της γενοκτονίας του Ποντιακού Ελληνισμού από τη Βουλή της Νότιας Αυστραλίας. Είμαστε πεπεισμένοι και σίγουροι ότι θα δικαιωθούν οι ψυχές των αδικοχαμένων Ελλήνων του Πόντου».
Τετάρτη 27 Μαΐου 2009
Εκδήλωση προς τιμήν των Σάνο και Τέα Χάλο κατά την Ημέρα Μνήμης της Γενοκτονίας των Ποντίων
Η μνήμη της Γενοκτονίας των Ποντίων τιμήθηκε σήμερα από τη Βουλή των Ελλήνων σε ειδική εκδήλωση στο Εντευκτήριο των Βουλευτών στο πλαίσιο του καθιερωμένου εορτασμού που πραγματοποιείται κάθε χρόνο στις 19 Μαΐου, ύστερα από την καθιέρωση της ημέρας αυτής ως Ημέρας Μνήμης για τη Γενοκτονία του Ποντιακού Ελληνισμού, με ομόφωνη απόφαση της Εθνικής Αντιπροσωπείας στις 24 Φεβρουαρίου 1994.Η φετινή εκδήλωση ήταν αφιερωμένη σε δυο γυναίκες σύμβολα του Ποντιακού Ελληνισμού, τη Σάνο Χάλο που επέζησε της σφαγής και αφηγήθηκε τα τραγικά γεγονότα και την κόρη της Τέα Χάλο που κατέγραψε στο συγγραφικό έργο της τη συγκλονιστική ιστορία της γενοκτονίας. Στις γυναίκες αυτές, ύστερα από αίτημά τους, δόθηκε πρόσφατα η ελληνική υπηκοότητα.
Την εκδήλωση άνοιξε με ομιλία του ο Πρόεδρος της Βουλής κ. Δημήτρης Σιούφας. Μίλησαν, επίσης, ο Υπουργός Εσωτερικών κ. Προκόπης Παυλόπουλος, ο Υφυπουργός Εσωτερικών κ. Θανάσης Νάκος και ο κ. Απόστολος Αποστολίδης εκ μέρους του διοικητικού συμβουλίου της Διεθνούς Συνομοσπονδίας Ποντίων Ελλήνων. Δήλωση έκανε και ο πρώην Πρόεδρος της Βουλής κ. Απόστολος Κακλαμάνης.
Παρόντες ήταν, επίσης, ο Α΄ Αντιπρόεδρος της Βουλής κ. Γιώργος Σούρλας, ο Κοινοβουλευτικός Εκπρόσωπος του ΠΑΣΟΚ κ. Ευάγγελος Βενιζέλος, ο Γραμματέας της Κοινοβουλευτικής Ομάδας του ΣΥΡΙΖΑ κ. Δημήτρης Χατζησωκράτης, οι Υφυπουργοί Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων κ. Μιχάλης Παπαδόπουλος και κ. Κωνσταντίνος Κιλτίδης, οι βουλευτές κ.κ. Παρθένα Φουντουκίδου, Γιώργος Τρυφωνίδης από τη ΝΔ, Γιάννης Αμοιρίδης, Φίλιππος Σαχινίδης από το ΠΑΣΟΚ και Δήμητρα Αράπογλου από το ΛΑΟΣ, ο Γενικός Γραμματέας της Βουλής κ. Νίκος Στεφάνου, ο Ειδικός Γραμματέας της Βουλής κ. Δημήτρης Παπαγιάννης, ο Γενικός Γραμματέας του Ιδρύματος της Βουλής κ. Ευάγγελος Χρυσός, ο επικεφαλής του τηλεοπτικού σταθμού της Βουλής κ. Νίκος Σίμος, το διοικητικό συμβούλιο του Συλλόγου των Υπαλλήλων και στελέχη της Βουλής. Την εκδήλωση τίμησαν με την παρουσία τους εκπρόσωποι των ποντιακών σωματείων και οργανώσεων.
Ο Πρόεδρος της Βουλής κ. Δημήτρης Σιούφας, στην ομιλία του, είπε τα ακόλουθα:
«Υπάρχουν λαοί, σύμβολα για την ανθρωπότητα. Γιατί τα πάθη που υπέστησαν αλλάζουν την άποψη και τη συμπεριφορά της ανθρωπότητας για τις ανθρώπινες σχέσεις και τη συνύπαρξη των λαών. Αλλάζουν τη συλλογική συνείδηση της ανθρωπότητας.
Οι λαοί-σύμβολα οφείλουν πολλά στους δικούς τους ανθρώπους που με λόγια και με έργα κάνουν γνωστά στην ανθρωπότητα τα πάθη, τις διώξεις, τις ταλαιπωρίες, τη γενοκτονία. Και γίνονται οι άνθρωποι αυτοί σύμβολα των συμβόλων, ουσιαστικά στοιχεία της πανανθρώπινης συνείδησης.
Τέτοιοι άνθρωποι είναι και οι δύο ποντιακής καταγωγής γυναίκες, η Sano και η Thea Halo. Η μητέρα επέζησε για να διηγηθεί και η κόρη έγραψε για να μεταδώσει σε όλη την ανθρωπότητα τη γενοκτονία ενός λαού. Του Ποντιακού Ελληνισμού. Ήσαν και είναι πάντα δύο Ελληνίδες από τον Πόντο.
Η Ελληνική Πολιτεία, η Ελληνική Δημοκρατία αναγνωρίζει αυτή την αλήθεια και πραγματικότητα. Και έδωσε την Ελληνική ιθαγένεια, την Ελληνική υπηκοότητα στη μητέρα και την κόρη. Πράξη τυπική γιατί ηθικά και ουσιαστικά την είχαν πάντα.
Η Thea Halo στις 18 Μαΐου 2008 μπροστά σε μεγάλη εκδήλωση στη Θεσσαλονίκη ζήτησε την απόδοση της Ελληνικής ιθαγένειας. Πέντε ημέρες αργότερα η ίδια στην Κομοτηνή επανέλαβε το αίτημα σε Διεθνή Ημερίδα.
Εκεί ο πρώην Πρόεδρος της Βουλής Απόστολος Κακλαμάνης είπε ότι «χαιρετίζει ιδιαίτερα την καταξιωμένη συγγραφέα Thea Halo» και την ευχαριστεί δημόσια γιατί «μέσα από το σπουδαίο έργο της διέσωσε στο πρόσωπο της μητέρας της μια εμβληματική φυσιογνωμία της σύγχρονης ιστορίας, όχι μόνο της Ελλάδας, αλλά ολόκληρης της ανθρωπότητας»,ενώ στη συνέχεια τοποθέτησε τη Sano Halo «δίπλα στην Άννα Φρανκ ως ισοδύναμο σύμβολο αντίστασης απέναντι στη βαρβαρότητα, ως διαχρονικό σύμβολο του θριάμβου της ζωής και της ελευθερίας απέναντι στο ρατσισμό και τη βία».
Αμέσως μετά, η Διεθνής Συνομοσπονδία Ποντίων Ελλάδος ζήτησε να ηγηθεί η Βουλή της προσπάθειας και απέστειλε επιστολή προς τον Υπουργό Εσωτερικών ζητώντας τη χορήγηση ελληνικής υπηκοότητας στην Thea Halo και στη μητέρα της Sano Halo.
Η Βουλή των Ελλήνων μπήκε στην πρωτοπορία, καλώντας τον υπουργό Εσωτερικών Προκόπη Παυλόπουλο και τον υφυπουργό Εσωτερικών Αθανάσιο Νάκο να ανταποκριθούν. Και ανταποκρίθηκαν άμεσα. Εκδόθηκε το Προεδρικό Διάταγμα που θα σας επιδοθεί από τους Υπουργούς. Γι’ αυτό είμαστε σήμερα εδώ.
19 Μαΐου, Ημέρα Μνήμης για τη Γενοκτονία του Ποντιακού Ελληνισμού. Γιατί δεν ξεχνάμε. Γιατί η ανθρωπότητα δεν πρέπει να ξεχάσει. Γιατί ο Ελληνισμός όπου γης δεν ξεχνά. Η ιστορική μνήμη είναι το οξυγόνο των Εθνών».
Ακολούθως, ο Υπουργός Εσωτερικών κ. Προκόπης Παυλόπουλος ανέφερε:
«Σπάνια, και το εννοώ, η εφαρμογή των διατάξεων του Κώδικα Ιθαγένειας για την τιμητική πολιτογράφηση βρίσκει μια τέτοια έκφραση όπως η σημερινή. Σπάνια, γιατί αποδίδεται αυτό που ανήκει σε δύο γυναίκες που είναι Ελληνίδες. Η πολιτεία τις τιμά και δεν τους αναγνωρίζει απλώς αυτό που ήδη τους ανήκει. Τύχη αγαθή, αυτό γίνεται σήμερα, Ημέρα Μνήμης για τη Γενοκτονία των Ποντίων, γενοκτονία που μας θυμίζει δύο πράγματα: πρώτον, ότι η βαρβαρότητα δεν έχει καμία θέση στην ανθρωπότητα και το σύγχρονο πολιτισμό. Και αν κάποιοι θέλουν πραγματικά να αποσείσουν την ευθύνη που φέρουν, το λιγότερο που θα είχαν να κάνουν είναι να πουν έστω και τώρα την αλήθεια και να ζητήσουν συγνώμη. Θα ήθελα, επίσης, να πω ότι καμιά γενοκτονία δεν μπορεί να διαγράψει την ιστορία. Απλώς εκείνο που συμβαίνει είναι ότι οι μνήμες και το αίμα που έχει χυθεί δίνουν μεγαλύτερη διάσταση στην ίδια την ιστορία, την προσφορά των ανθρώπων, αυτό που τους οφείλει ο Ελληνισμός αλλά και η ανθρωπότητα.
Δίνοντας την πολιτογράφηση αυτή σ’ αυτές τις δύο γυναίκες, τη μία που έζησε την γενοκτονία και τον ξεριζωμό και την άλλη που έγραψε γι’ αυτό το μεγάλο συμβάν που είναι μια στιγμή ιστορική και τραγική για τον Ελληνισμό, η Ελληνική Πολιτεία, το τονίζω για μια ακόμη φορά, απλώς κάνει το αυτονόητο χρέος της. Και το κάνει κάπως αργά, είναι η αλήθεια. Αλλά και σ’ αυτές τις περιπτώσεις ισχύει το ‘‘κάλλιο αργά παρά ποτέ’’.
Εγώ θέλω να ευχαριστήσω τη Βουλή των Ελλήνων για την πρωτοβουλία την οποία πήρε να θυμίσει σ’ εμένα και τον υφυπουργό Θανάση Νάκο ότι οφείλαμε να πράξουμε εκείνο που ανήκει σ’ αυτές τις δύο γυναίκες. Και στο όνομα αυτών των γυναικών αποτίουμε φόρο τιμής και αποδίδουμε τα ίσα ακριβώς σε όλους εκείνους που έπεσαν, σε όλους εκείνους που ξεριζώθηκαν, σε όλους εκείνους που δεν μπόρεσαν εν ζωή να δουν την Ελληνική Πολιτεία από τη μία πλευρά να τους αναγνωρίζει τον αγώνα και τη θυσία και από την άλλη πλευρά, στο όνομα και στη μνήμη τους, να τιμά τα σύμβολα τα οποία γράφουν την ιστορία μας».
Στη συνέχεια, πήρε το λόγο ο Υφυπουργός Εσωτερικών κ. Θανάσης Νάκος:
«Θέλω μόνο να πω ότι με μεγάλη συγκίνηση υπέγραψα το Προεδρικό Διάταγμα από την πλευρά της Κυβέρνησης κι εκείνη την ώρα ανακάλεσα στη μνήμη μου τη μεγάλη τύχη που είχα ως Πρόεδρος της Κοινοβουλευτικής Συνέλευσης του Οργανισμού Συνεργασίας του Ευξείνου Πόντου, να πάω στην Παναγία Σουμελά, στους εκεί τόπους, να δω κτίσματα που χρησιμοποιούσαν ως δομικό υλικό κομμάτια από εκκλησίες και να διαπιστώσω ότι ακόμα υπάρχουν ρίζες εκεί από την παρουσία των αδελφών Ποντίων.
Εμείς, στο Βόλο, έχουμε εκλεκτό κομμάτι της κοινωνίας μας την Ένωση των Ποντίων, δραστήριο και εκλεκτό κομμάτι. Η Νέα Ιωνία του Βόλου έχει πολλούς Ποντίους με τους οποίους είμαστε σε στενή και εποικοδομητική συνεργασία. Μάλιστα, αυτές τις μέρες, ολοκληρώθηκε η ανέγερση του Μνημείου της Πόντιας Μάνας, τα εγκαίνια του οποίου θα γίνουν πολύ σύντομα».
Ο πρώην Πρόεδρος της Βουλής κ. Απόστολος Κακλαμάνης δήλωσε τα εξής:
«Η Βουλή συνεχίζει πάνω από 15 χρόνια τώρα να συμμετέχει στις εκδηλώσεις και στη γενικότερη προσπάθεια όχι μόνο των Ποντίων, αλλά ολόκληρου του ελληνισμού, για την αναγνώριση της Γενοκτονίας των χριστιανικών πληθυσμών της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, των Ποντίων, των Αρμενίων, των Ασσυρίων. Μια γενοκτονία η οποία αποτέλεσε το προοίμιο της γενοκτονίας των Εβραίων από τους Ναζιστές. Άλλωστε οι Γερμανοί ήταν που καθοδήγησαν την πρώτη γενοκτονία στον 20ο αιώνα σε βάρος των χριστιανικών πληθυσμών, από τις ορδές του Κεμάλ Ατατούρκ και των άλλων γνωστών φανατικών αντιχριστιανών ηγετών τους.
Είχα την τιμή στους πρώτους μήνες της προεδρίας μου, το 1994, η Βουλή ομοφώνως να αναγνωρίσει τη γενοκτονία των Ποντίων και των Αρμενίων. Η Βουλή έχει εκδώσει με συγκεκριμένα ντοκουμέντα μια λεπτομερή ιστορική καταγραφή της Γενοκτονίας των Ποντίων, η οποία μεταφράζεται σε πολλές γλώσσες προκειμένου να ενημερωθούν οι λαοί και η διεθνής κοινότητα για αυτό το έγκλημα. Δυστυχώς η Τουρκία επιμένει να μην το αναγνωρίζει. Αν το έκανε θα τη βοηθούσε να κόψει τον ομφάλιο λώρο της με ένα παρελθόν που κάθε άλλο παρά βοηθάει την πορεία της, όπως ισχυρίζεται ότι επιθυμεί, προς την Ευρώπη.
Σήμερα, ο Πρόεδρος της Βουλής, κ. Δ. Σιούφας, που συνεχίζει την προσπάθεια και ανακοίνωσε την απόκτηση της ελληνικής ιθαγένειας από τις Shano και Thea Hallo, τη γερόντισσα πια μητέρα και την εξαιρετική αγωνίστρια κόρη για την αναγνώριση του εγκλήματος αυτού της Γενοκτονίας. Με την κίνηση αυτή, νομίζω ότι η Βουλή προσέθεσε ένα ακόμα τίτλο σ΄ αυτήν την πολυετή προσπάθεια.
Προσπαθούμε να κάνουμε το καθήκον μας απέναντι στον Ποντιακό Ελληνισμό και τους άλλους λαούς που υπέστησαν τις αγριότητες της τουρκικής γενοκτονίας, με το « Ίδρυμα για τον Κοινοβουλευτισμό και τη Δημοκρατία » της Βουλή των Ελλήνων και με όσα άλλα μέσα διαθέτουμε».
Τέλος, το λόγο πήρε ο κ. Απόστολος Αποστολίδης, από το Δ.Σ. της Διεθνούς Συνομοσπονδίας Ποντίων Ελλήνων:
«Όταν προ μικρού χρονικού διαστήματος είχαμε επισκεφθεί τον Πρόεδρο της Βουλής, του είχαμε θέσει το θέμα ότι υπάρχει μια εκκρεμότητα σ’ εμάς τους Ποντίους και δεν θα μπορούσαμε να την αφήσουμε έτσι. Την ίδια μέρα ο Πρόεδρος της Βουλής μίλησε με τον Υφυπουργό Εσωτερικών κ. Νάκο και μέσα σε πέντε ημέρες είχαν αρχίσει οι δραστηριότητες. Δεν φανταστήκαμε ότι τόσο γρήγορα θα είχε γίνει αυτό. Βεβαίως, η μητέρα Χάλο είναι τώρα 98 ετών, το περασμένο Σάββατο γιορτάσαμε τα γενέθλιά της στη Νέα Υόρκη. Η ίδια δήλωσε στους εκπροσώπους μας των ΗΠΑ και του Καναδά «εγώ δεν πρόκειται να πεθάνω άμα δεν γίνω Ελληνίδα».
Αυτό το μεταφέραμε και είμαστε ευτυχείς που την περασμένη εβδομάδα βγήκε το Προεδρικό Διάταγμα, ολοκληρώθηκαν όλες οι διαδικασίες και εντός των προσεχών ημερών θα ορκιστούν στο προξενείο της Νέας Υόρκης. Ήδη η κόρη Χάλο την άλλη εβδομάδα θα μιλήσει για τη Γενοκτονία στον Καναδά και αμέσως μετά έχουμε προγραμματίσει να τις φέρουμε στην Ελλάδα όπου με επιλογή δική τους θα πολιτογραφηθούν δημότες εκεί όπου επιθυμούν.
Εμείς θα προτείνουμε το Δήμο Αθηναίων, εκτός αν έχουν κάποια άλλη επιθυμία. Πιστεύω ότι επιθυμία και της μητέρας, παρά τη μεγάλη ηλικία της, είναι να έρθει στην Ελλάδα για να πάρει το πιστοποιητικό του δήμου, που θα είναι η συνέχεια της πολιτογράφησής της ως Ελληνίδας υπηκόου, αφού πλέον θα έχει και ελληνική ταυτότητα.
Ήθελα εκ μέρους της Διεθνούς Συνομοσπονδίας Ποντίων Ελλάδας και των 12 ομοσπονδιών όλου του κόσμου, να ευχαριστήσω όλη την πολιτική ηγεσία, τον Πρόεδρο της Βουλής, τον Υπουργό και τον Υφυπουργό Εσωτερικών και όλους εσάς οι οποίοι σήμερα τιμάτε τη μνήμη των 355.000 Ποντίων που θυσιάστηκαν για να είμαστε σήμερα ελεύθεροι και να έχουμε σταθεροποιηθεί στην Ελλάδα ύστερα από 90 χρόνια. Σας ευχαριστώ πολύ για την τιμή που μας κάνετε».
353.000 ψυχές ζητούν δικαίωση
Η ημέρα μνήμης της Γενοκτονίας των Ελλήνων του Πόντου (1916-1923) φέρνει στο νου μας τραγικά και φοβερά γεγονότα. Αμέτρητα θύματα και νεκροί. Ανείπωτα αίσχη και βανδαλισμοί. Εξορίες, κακουχίες, εκτοπισμοί, θάνατοι. Κρίμα και πικρία στην αχαριστία της λήθης των μαζικών σφαγών και αδικημάτων σε βάρος του Ποντιακού Ελληνισμού.
Μνήμη και σεβασμός και τιμή στα αμέτρητα θύματα μας.
Τριακόσιες πενήντα τρεις χιλιάδες εξοντώθηκαν από το επεξεργασμένο σχέδιο γενοκτονίας. Το μεγαλύτερο μέρος γυναίκες και παιδιά. «Ρίζα μ’ Κωστή, ας απόθανα εγώ κι ας εζήνες εσύ, πουλί μ’».
Ο τόπος του Πόντου που γέννησε πολιτισμό, μεταβλήθηκε σε τόπο εγκλημάτων και τόπο γέννησης προσφύγων.
Η Κρώμ’ τη χαράς το πουλίν, τη τραγωδί η μάνα, μωρού κασέλαν έχτισεν, ας ση λύρας το ξύλον, εποίκεν φορτωδέματα τη κεμεντζές τα κόρδας, εφορτώθεν, η άκλερος, το λείμψανον τη ψής ατς… κι ερχίνεσεν το κλάψιμον και την μοιρολογίαν…
( από το έπος «Η καμπάνα του Πόντου»)
Αποδεκατισμένες οικογένειες φορτώθηκαν τους μπόγους της θυσίας και μετέτρεψαν τον πόνο τους σε μια καινούργια δημιουργία στην μητροπολιτική Ελλάδα. Οι ξεριζωμένοι πήραν μαζί τους από τις εστίες τους και τις παραδόσεις τους, όλο το παρελθόν με τις άσβηστες μνήμες. Στην προσφυγιά τα περασμένα δεν έγιναν ξεχασμένα.
Ε! ρίζαμ’, ντο να λέγω σας, εμείς όντες εχπάσταμε σ’ ‘σην πατρίδαν να φέβομε για την Ελλάδαν, α τόσον και εσιασίρεψαμ’ τιδέν να παίρω κι’ εγροίξα. Την εικόναν είπα ας παίρω και τα ‘ άγια λείψανα και προστατεύνε μας σα δρόμους. Και με τα ‘εκείνα έρθαμε αδά σην Ελλάδαν και ντο εσύραμε, τα καριπίας, τα εφτωχίας, τα βάσανα!. Ο Θεός μονάχον εξέρει ατά. (τα λόγια μιας χαροκαμένης ποντίας, που έζησε τον ξεριζωμό).
Πως κατόρθωσε , αλήθεια , αυτός ο χριστιανικός λαός, με αντίσταση ψυχής, με πείνα και νηστεία, να μείνει ζωντανός και να μεταφέρει όλα τα στοιχεία του πολιτισμού του στην σύγχρονη Ελληνική κοινωνία;
Τον αφανισμό και την γενοκτονία των αδελφών μας τιμούμαι σήμερα. Και έχουμε ιερό χρέος και καθήκον να στρέψουμε τον νου και την καρδιά μας, να διαβούμε όλα τα εμπόδια και πατώντας νοερά στα άγια χώματα του Πόντου, να αποτίσουμε τον οφειλόμενο φόρο τιμής σε όλους αυτούς που έμειναν εκεί άταφοι και αδιάβαστοι.
Ο Ήλεν να άφτ, το κερίν, κι ο Φέγγον τα καντήλας, και τ’ άστρα κι ο Αυγερινόν, ν’ άφνε τα μανουάλια… να λειτουργίουνταν οι Νέοι, οι Γέρ’ που επεστάθαν και οι Γυναίκ’ και τα Μωρά, π’ επέμναν και ‘κ’ ετάφαν… και ούλ’ εκείν’, ‘ς ση χαμονής ‘ς σην στράταν που εχάθαν
( από το έπος «Η καμπάνα του Πόντου»)
Η γενοκτονία κατά των Ελλήνων του Πόντου υπήρξε μέρος της ευρύτερης γενοκτονίας κατά των άλλων χριστιανικών ομάδων της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Η πολιτική για εξόντωση των χριστιανών είχε αποφασιστεί σε συνέδριο των νεότουρκων εθνικιστών τον Οκτώβριο του 1911 και εκτελέσθηκε σε δύο φάσεις.
Αδιάψευστος μάρτυρας της πολιτικής που ακολουθήθηκε , τα προξενικά αρχεία και οι αναφορές ξένων.
Σε έγγραφο του αυστριακού υπουργού Εξωτερικών προς το Βερολίνο το 1916 αναφέρονται τα εξής:
"Η πολιτική των Τούρκων είναι, μέσω μιας γενικευμένης καταδίωξης του ελληνικού στοιχείου, να εξοντώσει τους Έλληνες ως εχθρούς του Κράτους, όπως πριν τους Αρμένιους. Οι Τούρκοι εφαρμόζουν τακτική εκτόπισης των πληθυσμών, δίχως διάκριση και δυνατότητα επιβίωσης, απ' τις ακτές στο εσωτερικό της χώρας, ώστε οι εκτοπιζόμενοι να είναι εκτεθειμένοι στην αθλιότητα και τον θάνατο από πείνα. Τα εγκαταλειπόμενα σπίτια των εξοριζομένων λεηλατούνται από τα τούρκικα τάγματα τιμωρίας ή καίονται και καταστρέφονται. Και όλα τα άλλα μέτρα τα οποία εις τους διωγμούς των Αρμενίων ευρίσκοντο εις ημερήσια διάταξιν, επαναλαμβάνονται τώρα εναντίον των Ελλήνων."
Ο Αυστριακός πρόξενος στην Αμισό Κβιατόφσκι σε έγγραφο του 1918 αναφέρει: "Όπως επανειλημμένως ετόνισα, θεωρώ τον εκτοπισμόν των Ελλήνων της ποντιακής παραλίας εν τω πλαισίω της εκτελέσεως του προγράμματος των Νεοτούρκων, το οποίον επιδιώκει την εξασθένησιν του Χριστιανικού στοιχείου ως μίαν καταστροφήν μεγίστης απηχήσεως, ήτις θα έχη εις την Ευρώπην ζωηρότερον αντίκτυπον από τας αγριότητας εναντίον των Αρμενίων".
Η δεύτερη φάση της γενοκτονίας ξεκινά με τη συγκρότηση του κεμαλικού στρατού μετά την απόβαση του ιδίου του Κεμάλ στη Σαμψούντα στις 19 Μαΐου του 1919.
O Ρώσος αρχιστράτηγος Φρούνζε , την περίοδο αυτή οι καλύτεροι σύμμαχοι του τουρκικού εθνικισμού αναδεικνύονται οι σοβιετικοί, ενημερώνοντας τον πρεσβευτή του στη Άγκυρα Αράλοφ δεν κρύβει τον αποτροπιασμό του για τα εγκλήματα των συμμάχων τους., δίνοντας μερικές συγκλονιστικές εικόνες από την ποντιακή τραγωδία:
"Συναντήσαμε μια μικρή ομάδα από Έλληνες. Όλοι τους είχαν εξαντληθεί στο έπακρο. Άλλοι έμοιαζαν κυριολεκτικά με σκελετούς. Αντί για ρούχα κρέμονταν από τους ώμους τους κάτι απίθανα κουρέλια. Στο κέντρο της ομάδας βρίσκονταν ένας ψηλός κι' αδύνατος παπάς, φορώντας το καλυμμαύχι του... Φυσούσε κρύος αέρας και όλη η ομάδα κάτω από τα σπρωξίματα των συνοδών-στρατιωτών, κατευθυνόταν προς τη Χάβζα. Μερικοί όταν μας αντίκρισαν, άρχισαν να κλαίνε δυνατά ή μάλλον να ουρλιάζουν, μια και ο ήχος που ξέφευγε από τα στήθη τους, έμοιαζε περισσότερο με ουρλιαχτό κυνηγημένου ζώου".
Στο βιβλίο του G. Horton «H κατάρα της Aσίας» διαβάζουμε:
«… Tο ότι είκοσι αιώνες μετά Xριστόν μπόρεσε ένας μικρός και οπισθοδρομικός λαός, να διαπράξει τέτοια εγκλήματα εναντίον του πολιτισμού και της προόδου του κόσμου, είναι ένα ζήτημα που θα έπρεπε να κάνει όλους τους ευσυνείδητους λαούς να σταθούν και να σκεφθούν… Eκωφεύσαμεν στις απελπισμένες κραυγές για βοήθεια των χριστιανών που πεθαίνανε, αν και ξέραμε καλά πως η Aμερική ήταν η μοναδική ελπίδα τους και τώρα είναι φανερό πως υπάρχει στη χώρα μας μια τάση που ολοένα μεγαλώνει, να συγκαλύψουμε τα εγκλήματα των Tούρκων και να τους δώσουμε συγχωροχάρτι γι’ αυτά, για να επιτύχουμε υλικά οφέλη απ’ αυτούς».
Αμέτρητα τα στοιχεία που καταδεικνύουν τα εγκλήματα σε βάρος των Ελλήνων του Πόντου. Αμέτρητες και οι αφηγήσεις όσων επέζησαν. Όπως αυτή του Δημητριάδη Χατζηγιώργη..
"Το χιόνι τύφλωνε τα μάτια. Τα πόδια δε λέγανε να πάνε πια μπροστά. Η ανάσα πάγωνε μέσα στο στόμα. Σαν τα χαμένα αγρίμια φωνάζαμε μέσα στην καταιγίδα τους δικούς μας
Κι ερχόταν η ηχώ: Ω...μανίτσα. μ’.
Έμπαινε ο Μάρτης του ΄17 κι από τον Νοέμβριο του 1916 που 13.000 άνθρωποι είχαμε ξεκινήσει από την Κερασούντα, δεν είχαμε μείνει παρά 800..."
Στο βιβλίο του Χ. Τσιρκινίδη, αφηγείται ο θείος του συγγραφέα Ευριπίδης:
«Με πολλά βάσανα επιτέλους φτάσαμε στην Κερασούντα . Η πόλη ήταν γεμάτη από ρακένδυτους πρόσφυγες που έφυγαν από την τρομοκρατία των Τούρκων της υπαίθρου και συγκεντρώνονταν στις πόλεις. Εκεί, στην Κερασούντα, μας προειδοποίησαν οι συμπατριώτες μας ότι μαζεύουν όλους τους Έλληνες και τους μεν μεγάλους τους κλείνουν στην εκκλησία του Αγίου Γεωργίου για να τους εξορίσουν κάθε φορά που συμπλήρωνε ο αριθμός των 250 ατόμων, τους δε μικρούς τους οδηγούν με μικρά καΐκια σ΄ άγνωστα μέρη.
Στην εκκλησία δεν συμπληρώθηκε ποτέ ο αριθμός 250, γιατί εκεί χωρίς φαγητά , χωρίς νερό, μέσα στις ίδιες τους τις ακαθαρσίες, σε λίγες μέρες πέθαιναν οι περισσότεροι. Με τα ίδια μας τα μάτια είδαμε εγώ και ο αδελφός μου να μεταφέρουν τα παιδιά λίγο παρά έξω από την Κερασούντα κι εκεί να τα παραδίδουν στους άγριους Τσέτες αντάρτες. Αυτοί τα άρπαζαν από τα πόδια και χτυπούσαν τα κεφάλια τους πάνω στα μεγάλα βράχια της ακτής , μέχρι να πεθάνουν.»
Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι το έγκλημα που έγινε σε βάρος των Ποντίων από το 1914 ως το 1923 έχει όλα τα στοιχεία της Γενοκτονίας.
Στην σύμβαση του ΟΗΕ, «περί γενοκτονίας» επακριβώς περιγράφηκε ότι «γενοκτονία» είναι: «οποιαδήποτε πράξη ενεργούμενη με την πρόθεση της ολικής ή μερικής καταστροφής ομάδας εθνικής, εθνολογικής, φυλετικής ή θρησκευτικής».
Αυτό που διαχωρίζει την γενοκτονία από τα κοινά ποινικά εγκλήματα του κοινού ποινικού δικαίου είναι η ιδιαίτερη εγκληματική πρόθεση , το ιδιαίτερο αντικείμενο του εγκλήματος, η ιδιαίτερη τεχνική διάπραξης του και οι ιδιαίτερες συνέπειες του.
Ο γενοκτόνος δεν εξοντώνει μια ομάδα για κάτι που έκανε, αλλά για κάτι που είναι. Στην περίπτωση των Ελλήνων του Πόντου, επειδή ήταν Έλληνες και Χριστιανοί. Ο δράστης δεν ενδιαφέρεται για το άτομο αυτό καθ' εαυτό αλλά μόνο για την ιδιότητα του ως μέλους της ομάδας.
Η γενοκτονία δεν συνεπάγεται απαραίτητα και την άμεση εξόντωση της ομάδας, του έθνους. Ως γενοκτονία, υποδηλώνει ένα συντονισμένο σχέδιο ενεργειών που αποσκοπούν στην καταστροφή θεμελιωδών στοιχείων διαβίωσης εθνικών, θρησκευτικών , φυλετικών η άλλων ομάδων, η οποία επιφέρει τελικά και την καταστροφή τους.
»Οι ζωντανοί, π’ εφήκανε τον τόπον ντ’ εγεννέθαν
»κι εφορτώθανε τα στενά τα νεκρικά κασέλας
»κι εφόρεσαν τα σάβανα, κι εσέβανε ‘ ς σην στράταν,
»‘ς σην στράταν την αγύριστον, ‘ς ση χαμονής τον δρόμον.
( από το έπος «Η καμπάνα του Πόντου»)
Ούτε χρειάζεται να είναι περίοδος πολέμου. Την περίοδο που ο Ποντιακός Ελληνισμός υπέστη τις διώξεις και τη γενοκτονία, δηλαδή πριν το 1922 και σε όλη τη δεκαετία, δεν πάτησε ποτέ εκεί στρατός.
353 000 ψυχές υπολογίζεται ότι χάθηκαν κατά την διάρκεια αυτών των χρόνων.
Όταν η γενοκτονία πλέον συντελέσθηκε, ο φόβος να αφανισθεί ο Ποντιακός Ελληνισμός προκάλεσε την αναγκαστική μετακίνηση των ποντιακών χριστιανικών πληθυσμών προς την Ελλάδα, Σοβιετική Ένωση και αλλού, αφήνοντας πίσω πάνω από 200 000 Ποντίους που δεν μπόρεσαν να μετακινηθούν.
Δύσκολος ο αποχωρισμός. Σπαράζει η καρδιά. Ικετεύει η ψυχή. Γονατίζουν στην γη τους σαν να θέλουν να καρφωθούν εκεί.
»Θεέ μ’! Δείξον τη δύναμη Σ’! Χριστέ μ’ ποίσον το θάμα Σ’!
»Ποίσον με ποταμόπετραν βαρύν τη καταράχτε,
»Ποίσον με σπέλιας κατωθύρ’, ‘ς σην γην καταχωμένον,
»Ποίσον με, αν θέλτς, μικρόν λιθάρ’, αν θέλτς, ποίσο με χώμαν.
»Θεέ μ’… ποίσον με ήνταν θέλτς… Μόνον ‘ς σον τόπο μ’, άφς με.
»Άφς με αδά να θάφκουμαι, ‘ς σον τόπον ντ’ εγεννέθα,
»‘ς σο μνήμαν όμπου έθαψα την μάνα μ’ και τον κύρη μ’…»
(από το έπος «Η καμπάνα του Πόντου»)
Παίρνουν μαζί τους ιερά κειμήλια και λίγο χώμα από τη γη του Πόντου.
Αφήνουν πίσω τη Μαύρη Θάλασσα και μπαίνουν στην Άσπρη Θάλασσα.
Γράφει ο Καζαντζάκης στο βιβλίο του «Αναφορά στον Γκρέκο»
«Η Μαύρη Θάλασσα κυμάτιζε αλαφρά, σκούρα λουλακιά, και μύριζε σαν καρπούζι. Ζερβά μας τ’ ακρόγιαλο και τα βουνά του Πόντου, μια φορά κ’ έναν καιρό δικά μας, Δεξά αστραφτερό, απέραντο το πέλαγο. Ο Καύκασος είχε σβήσει μέσα στο φως, μα οι γέροι, με τη ράχη γυρισμένη, κάθουνταν στην πρύμνα και δε μπορούσαν να ξεκολλήσουν τα μάτια τους από το αγαπημένο ουρανοθάλασσο. Ο Καύκασος είχε χαθεί, φάντασμα ήταν και σκόρπισε, μα απόμεινε ασάλευτος, αβασίλευτος βαθιά στις λαμπυρήθρες των ματιών τους. Δύσκολο, δύσκολο πολύ η ψυχή να ξεκολλήσει από την πατρίδα. Βουνά, θάλασσες, αγαπημένοι άνθρωποι, φτωχό αγαπημένο σπιτάκι, ένα χταπόδι είναι η ψυχή και όλα τούτα οι πλόκαμοί της.»
Φτάνουν στην Ελλάδα. Πάμφτωχοι, ταλαιπωρημένοι από τις διώξεις, με το φόβο ακόμη ζωντανό μέσα τους, κι εγκαταστάθηκαν δίχως να χάσουν το θάρρος τους, εδώ κι εκεί στη νέα ελληνική πατρίδα.
Σκόρπισαν σε χωριά και πόλεις της Μακεδονίας και της Θράκης, στους συνοικισμούς της πρωτεύουσας και σε άλλες περιοχές, με μοναδικό εφόδιο την αυτοπεποίθηση, την αισιοδοξία, την αγάπη στη γη και τα γράμματα ή τις τέχνες.
Μοναδική αλλά και μεγάλη παρηγοριά ότι οι ξεριζωμένοι πρόσφυγες, οι αιώνιοι Ακρίτες, θωράκισαν τη Μακεδονία και τη Θράκη. Οι Ίωνες, με μια πλούσια πολιτισμική και εθνική παράδοση, συνέβαλαν στην επιβεβαίωση της εθνικής ταυτότητας.
Μέσα από αντιξοότητες και εμπόδια, που συνάντησαν, ειδικά στα χωριά, κατόρθωσαν τόσο αυτοί όσο και αργότερα τα παιδιά τους, με την επιμονή και την υπομονή που τους διακρίνει, όχι μόνο να επιβιώσουν, αλλά και να διεισδύσουν στους χώρους των επιστημών και των τεχνών, της πολιτικής και του συνδικαλισμού, και να διακριθούν, συντελώντας καίρια την ανύψωση του βιοτικού επιπέδου των συμπολιτών τους, στην πρόοδο της επιστήμης και στην πολιτική ανάπτυξη του τόπου.
Άφαντη η ιστορία των Ποντίων.
Άγνωστος σχεδόν ο αγώνας του Πόντου, που αγωνίστηκε για λευτεριά και ανεξαρτησία πληρώνοντας την περήφανη αντίσταση του με αμέτρητες θυσίες.
Άγνωστοι οι απαγχονισμοί, οι σφαγές, οι εκτοπίσεις. Οι λεηλασίες, οι βιασμοί. Τα αίσχη , οι βανδαλισμοί.
Άγνωστη η δεινή θέση των παιδιών και γυναικών. Οι γυναίκες χτυπούσαν τα στήθια τους και τραβούσαν τα μαλλιά τους στις τραγικές εικόνες που ζούσαν. Οι Παναγίες του Πόντου με την τυράννια και τον πόνο της ρίζας. «Ντο θα είνουμε σ’, θα καίγουμες», λες και δεν ήταν καμένες από την τραγική δυστυχία και τα νεκρά μωρά τους.
Η ιστορία της καταστροφής, το χρονικό της συγκλονιστικής γενοκτονίας, έχει φτάσει στις μέρες μας μόνο με τον λυγμό των ξεριζωμένων.
Διάσπαρτες αφηγήσεις, όσα κρατάει ο νους, όσα μπορεί και θέλει να συγκρατήσει.
Η πολιτεία καθιέρωσε την 19η Μαΐου ως ημέρα μνήμης για τα θύματα της Γενοκτονίας. Με τον νόμο όμως δεν αναγνωρίστηκε η Γενοκτονία των 353 000 χριστιανών του Δυτικού κυρίως Πόντου από το 1914-1922.
Η διεθνής αναγνώριση της γενοκτονίας του Μικρασιατικού Ελληνισμού έχει βραδύνει.
Δεν είναι συναισθήματα εκδίκησης που υπαγορεύουν την πρόταση αυτή.
Μόνον ανάγκη απονομής Δικαιοσύνης στα θύματα, μα και στην ανθρωπότητα ολόκληρη. Και πριν απ’ όλα, η προστασία του γένους των Ανθρώπων.
Ανάγκη να πάψει πια το φρικτό έγκλημα της γενοκτονίας να αποτελεί εύκολη λύση των διεθνών προβλημάτων.
Ο Ποντιακός Ελληνισμός είναι ένα μεγάλο τμήμα του έθνους και δεν είναι δυνατό να αγνοηθεί από την Πολιτεία και την πολιτική της.
Η διεθνοποίηση του εγκλήματος, αποτελεί κυρίαρχο συστατικό στοιχείο των πολιτικών θεσμών που σέβονται την ιστορία και την αλήθεια, δηλαδή τη μνήμη τους. Και όπως έγραψε ο μεγαλύτερος ίσως Πόντιος συγγραφέας, ο Δημήτρης Ψαθάς «ούτε επιτρέπεται να θυσιάζουμε την ιστορική αλήθεια σε καμία σκοπιμότητα, όπως δυστυχώς, καθιερώθηκε να γίνεται από τον καιρό που χαράχτηκε η λεγόμενη ελληνοτουρκική φιλία. Η άστοχη κριτική αποσιώπησης των γεγονότων της Ιστορίας, ήταν ίσως κι ένας από τους λόγους που τόσο άσχημα πορεύτηκε η φιλία με τους Τούρκους. Να ρίξουμε το πέπλο της λήθης στο παρελθόν, αλλά να ξέρουμε, όχι να κρύβουμε. Να ξέρουν κι ίδιοι οι Τούρκοι το τι φτιάξαν οι πατεράδες τους, για να αποφύγουν τα όσα στιγμάτισαν εκείνους εφ΄ όσον θέλουν να πάρουν τη θέση που φιλοδοξούν ανάμεσα στα πολιτισμένα έθνη. Μόνο έτσι ξέροντας εμείς τους Τούρκους και ξέροντας εκείνοι εμάς και το στιγματισμένο παρελθόν τους, μπορεί κάποτε να χαράξουμε μία ελληνοτουρκική φιλία επάνω σε στέρεες βάσεις».
Κάθε λαός έχει δικαίωμα να απαιτεί με επιμονή την επίσημη αναγνώριση από τις αρμόδιες αρχές των εγκλημάτων και αδικιών που διαπράχτηκαν σε βάρος του. Όσο μεγαλύτερη είναι η αδικία, όσο περισσότερο χρόνο αποκρύφτηκαν τα γεγονότα, τόσο πιο έντονη είναι η επιθυμία για μια τέτοια αναγνώριση.
Στις 19 Μαΐου κάθε χρόνο τιμάται η Γενοκτονία του Ποντιακού Ελληνισμού. Το γένος των Ποντίων θυμάται και λυπάται. Θυμάται και λυπάται, Γι αυτούς που χρόνια πριν, αποθαμένοι εκεί στου Πόντου τη γη φωνάζουν.
«Σ' αυτήν τη γη μια Ελλάδα είναι θαμμένη.»
Ρωμανίδης Ν. Θεόδωρος
Πρόεδρος ΣΥΛΛΟΓΟΥ ΠΟΝΤΙΩΝ Ν. ΞΑΝΘΗΣ
Μνήμη και σεβασμός και τιμή στα αμέτρητα θύματα μας.
Τριακόσιες πενήντα τρεις χιλιάδες εξοντώθηκαν από το επεξεργασμένο σχέδιο γενοκτονίας. Το μεγαλύτερο μέρος γυναίκες και παιδιά. «Ρίζα μ’ Κωστή, ας απόθανα εγώ κι ας εζήνες εσύ, πουλί μ’».
Ο τόπος του Πόντου που γέννησε πολιτισμό, μεταβλήθηκε σε τόπο εγκλημάτων και τόπο γέννησης προσφύγων.
Η Κρώμ’ τη χαράς το πουλίν, τη τραγωδί η μάνα, μωρού κασέλαν έχτισεν, ας ση λύρας το ξύλον, εποίκεν φορτωδέματα τη κεμεντζές τα κόρδας, εφορτώθεν, η άκλερος, το λείμψανον τη ψής ατς… κι ερχίνεσεν το κλάψιμον και την μοιρολογίαν…
( από το έπος «Η καμπάνα του Πόντου»)
Αποδεκατισμένες οικογένειες φορτώθηκαν τους μπόγους της θυσίας και μετέτρεψαν τον πόνο τους σε μια καινούργια δημιουργία στην μητροπολιτική Ελλάδα. Οι ξεριζωμένοι πήραν μαζί τους από τις εστίες τους και τις παραδόσεις τους, όλο το παρελθόν με τις άσβηστες μνήμες. Στην προσφυγιά τα περασμένα δεν έγιναν ξεχασμένα.
Ε! ρίζαμ’, ντο να λέγω σας, εμείς όντες εχπάσταμε σ’ ‘σην πατρίδαν να φέβομε για την Ελλάδαν, α τόσον και εσιασίρεψαμ’ τιδέν να παίρω κι’ εγροίξα. Την εικόναν είπα ας παίρω και τα ‘ άγια λείψανα και προστατεύνε μας σα δρόμους. Και με τα ‘εκείνα έρθαμε αδά σην Ελλάδαν και ντο εσύραμε, τα καριπίας, τα εφτωχίας, τα βάσανα!. Ο Θεός μονάχον εξέρει ατά. (τα λόγια μιας χαροκαμένης ποντίας, που έζησε τον ξεριζωμό).
Πως κατόρθωσε , αλήθεια , αυτός ο χριστιανικός λαός, με αντίσταση ψυχής, με πείνα και νηστεία, να μείνει ζωντανός και να μεταφέρει όλα τα στοιχεία του πολιτισμού του στην σύγχρονη Ελληνική κοινωνία;
Τον αφανισμό και την γενοκτονία των αδελφών μας τιμούμαι σήμερα. Και έχουμε ιερό χρέος και καθήκον να στρέψουμε τον νου και την καρδιά μας, να διαβούμε όλα τα εμπόδια και πατώντας νοερά στα άγια χώματα του Πόντου, να αποτίσουμε τον οφειλόμενο φόρο τιμής σε όλους αυτούς που έμειναν εκεί άταφοι και αδιάβαστοι.
Ο Ήλεν να άφτ, το κερίν, κι ο Φέγγον τα καντήλας, και τ’ άστρα κι ο Αυγερινόν, ν’ άφνε τα μανουάλια… να λειτουργίουνταν οι Νέοι, οι Γέρ’ που επεστάθαν και οι Γυναίκ’ και τα Μωρά, π’ επέμναν και ‘κ’ ετάφαν… και ούλ’ εκείν’, ‘ς ση χαμονής ‘ς σην στράταν που εχάθαν
( από το έπος «Η καμπάνα του Πόντου»)
Η γενοκτονία κατά των Ελλήνων του Πόντου υπήρξε μέρος της ευρύτερης γενοκτονίας κατά των άλλων χριστιανικών ομάδων της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Η πολιτική για εξόντωση των χριστιανών είχε αποφασιστεί σε συνέδριο των νεότουρκων εθνικιστών τον Οκτώβριο του 1911 και εκτελέσθηκε σε δύο φάσεις.
Αδιάψευστος μάρτυρας της πολιτικής που ακολουθήθηκε , τα προξενικά αρχεία και οι αναφορές ξένων.
Σε έγγραφο του αυστριακού υπουργού Εξωτερικών προς το Βερολίνο το 1916 αναφέρονται τα εξής:
"Η πολιτική των Τούρκων είναι, μέσω μιας γενικευμένης καταδίωξης του ελληνικού στοιχείου, να εξοντώσει τους Έλληνες ως εχθρούς του Κράτους, όπως πριν τους Αρμένιους. Οι Τούρκοι εφαρμόζουν τακτική εκτόπισης των πληθυσμών, δίχως διάκριση και δυνατότητα επιβίωσης, απ' τις ακτές στο εσωτερικό της χώρας, ώστε οι εκτοπιζόμενοι να είναι εκτεθειμένοι στην αθλιότητα και τον θάνατο από πείνα. Τα εγκαταλειπόμενα σπίτια των εξοριζομένων λεηλατούνται από τα τούρκικα τάγματα τιμωρίας ή καίονται και καταστρέφονται. Και όλα τα άλλα μέτρα τα οποία εις τους διωγμούς των Αρμενίων ευρίσκοντο εις ημερήσια διάταξιν, επαναλαμβάνονται τώρα εναντίον των Ελλήνων."
Ο Αυστριακός πρόξενος στην Αμισό Κβιατόφσκι σε έγγραφο του 1918 αναφέρει: "Όπως επανειλημμένως ετόνισα, θεωρώ τον εκτοπισμόν των Ελλήνων της ποντιακής παραλίας εν τω πλαισίω της εκτελέσεως του προγράμματος των Νεοτούρκων, το οποίον επιδιώκει την εξασθένησιν του Χριστιανικού στοιχείου ως μίαν καταστροφήν μεγίστης απηχήσεως, ήτις θα έχη εις την Ευρώπην ζωηρότερον αντίκτυπον από τας αγριότητας εναντίον των Αρμενίων".
Η δεύτερη φάση της γενοκτονίας ξεκινά με τη συγκρότηση του κεμαλικού στρατού μετά την απόβαση του ιδίου του Κεμάλ στη Σαμψούντα στις 19 Μαΐου του 1919.
O Ρώσος αρχιστράτηγος Φρούνζε , την περίοδο αυτή οι καλύτεροι σύμμαχοι του τουρκικού εθνικισμού αναδεικνύονται οι σοβιετικοί, ενημερώνοντας τον πρεσβευτή του στη Άγκυρα Αράλοφ δεν κρύβει τον αποτροπιασμό του για τα εγκλήματα των συμμάχων τους., δίνοντας μερικές συγκλονιστικές εικόνες από την ποντιακή τραγωδία:
"Συναντήσαμε μια μικρή ομάδα από Έλληνες. Όλοι τους είχαν εξαντληθεί στο έπακρο. Άλλοι έμοιαζαν κυριολεκτικά με σκελετούς. Αντί για ρούχα κρέμονταν από τους ώμους τους κάτι απίθανα κουρέλια. Στο κέντρο της ομάδας βρίσκονταν ένας ψηλός κι' αδύνατος παπάς, φορώντας το καλυμμαύχι του... Φυσούσε κρύος αέρας και όλη η ομάδα κάτω από τα σπρωξίματα των συνοδών-στρατιωτών, κατευθυνόταν προς τη Χάβζα. Μερικοί όταν μας αντίκρισαν, άρχισαν να κλαίνε δυνατά ή μάλλον να ουρλιάζουν, μια και ο ήχος που ξέφευγε από τα στήθη τους, έμοιαζε περισσότερο με ουρλιαχτό κυνηγημένου ζώου".
Στο βιβλίο του G. Horton «H κατάρα της Aσίας» διαβάζουμε:
«… Tο ότι είκοσι αιώνες μετά Xριστόν μπόρεσε ένας μικρός και οπισθοδρομικός λαός, να διαπράξει τέτοια εγκλήματα εναντίον του πολιτισμού και της προόδου του κόσμου, είναι ένα ζήτημα που θα έπρεπε να κάνει όλους τους ευσυνείδητους λαούς να σταθούν και να σκεφθούν… Eκωφεύσαμεν στις απελπισμένες κραυγές για βοήθεια των χριστιανών που πεθαίνανε, αν και ξέραμε καλά πως η Aμερική ήταν η μοναδική ελπίδα τους και τώρα είναι φανερό πως υπάρχει στη χώρα μας μια τάση που ολοένα μεγαλώνει, να συγκαλύψουμε τα εγκλήματα των Tούρκων και να τους δώσουμε συγχωροχάρτι γι’ αυτά, για να επιτύχουμε υλικά οφέλη απ’ αυτούς».
Αμέτρητα τα στοιχεία που καταδεικνύουν τα εγκλήματα σε βάρος των Ελλήνων του Πόντου. Αμέτρητες και οι αφηγήσεις όσων επέζησαν. Όπως αυτή του Δημητριάδη Χατζηγιώργη..
"Το χιόνι τύφλωνε τα μάτια. Τα πόδια δε λέγανε να πάνε πια μπροστά. Η ανάσα πάγωνε μέσα στο στόμα. Σαν τα χαμένα αγρίμια φωνάζαμε μέσα στην καταιγίδα τους δικούς μας
Κι ερχόταν η ηχώ: Ω...μανίτσα. μ’.
Έμπαινε ο Μάρτης του ΄17 κι από τον Νοέμβριο του 1916 που 13.000 άνθρωποι είχαμε ξεκινήσει από την Κερασούντα, δεν είχαμε μείνει παρά 800..."
Στο βιβλίο του Χ. Τσιρκινίδη, αφηγείται ο θείος του συγγραφέα Ευριπίδης:
«Με πολλά βάσανα επιτέλους φτάσαμε στην Κερασούντα . Η πόλη ήταν γεμάτη από ρακένδυτους πρόσφυγες που έφυγαν από την τρομοκρατία των Τούρκων της υπαίθρου και συγκεντρώνονταν στις πόλεις. Εκεί, στην Κερασούντα, μας προειδοποίησαν οι συμπατριώτες μας ότι μαζεύουν όλους τους Έλληνες και τους μεν μεγάλους τους κλείνουν στην εκκλησία του Αγίου Γεωργίου για να τους εξορίσουν κάθε φορά που συμπλήρωνε ο αριθμός των 250 ατόμων, τους δε μικρούς τους οδηγούν με μικρά καΐκια σ΄ άγνωστα μέρη.
Στην εκκλησία δεν συμπληρώθηκε ποτέ ο αριθμός 250, γιατί εκεί χωρίς φαγητά , χωρίς νερό, μέσα στις ίδιες τους τις ακαθαρσίες, σε λίγες μέρες πέθαιναν οι περισσότεροι. Με τα ίδια μας τα μάτια είδαμε εγώ και ο αδελφός μου να μεταφέρουν τα παιδιά λίγο παρά έξω από την Κερασούντα κι εκεί να τα παραδίδουν στους άγριους Τσέτες αντάρτες. Αυτοί τα άρπαζαν από τα πόδια και χτυπούσαν τα κεφάλια τους πάνω στα μεγάλα βράχια της ακτής , μέχρι να πεθάνουν.»
Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι το έγκλημα που έγινε σε βάρος των Ποντίων από το 1914 ως το 1923 έχει όλα τα στοιχεία της Γενοκτονίας.
Στην σύμβαση του ΟΗΕ, «περί γενοκτονίας» επακριβώς περιγράφηκε ότι «γενοκτονία» είναι: «οποιαδήποτε πράξη ενεργούμενη με την πρόθεση της ολικής ή μερικής καταστροφής ομάδας εθνικής, εθνολογικής, φυλετικής ή θρησκευτικής».
Αυτό που διαχωρίζει την γενοκτονία από τα κοινά ποινικά εγκλήματα του κοινού ποινικού δικαίου είναι η ιδιαίτερη εγκληματική πρόθεση , το ιδιαίτερο αντικείμενο του εγκλήματος, η ιδιαίτερη τεχνική διάπραξης του και οι ιδιαίτερες συνέπειες του.
Ο γενοκτόνος δεν εξοντώνει μια ομάδα για κάτι που έκανε, αλλά για κάτι που είναι. Στην περίπτωση των Ελλήνων του Πόντου, επειδή ήταν Έλληνες και Χριστιανοί. Ο δράστης δεν ενδιαφέρεται για το άτομο αυτό καθ' εαυτό αλλά μόνο για την ιδιότητα του ως μέλους της ομάδας.
Η γενοκτονία δεν συνεπάγεται απαραίτητα και την άμεση εξόντωση της ομάδας, του έθνους. Ως γενοκτονία, υποδηλώνει ένα συντονισμένο σχέδιο ενεργειών που αποσκοπούν στην καταστροφή θεμελιωδών στοιχείων διαβίωσης εθνικών, θρησκευτικών , φυλετικών η άλλων ομάδων, η οποία επιφέρει τελικά και την καταστροφή τους.
»Οι ζωντανοί, π’ εφήκανε τον τόπον ντ’ εγεννέθαν
»κι εφορτώθανε τα στενά τα νεκρικά κασέλας
»κι εφόρεσαν τα σάβανα, κι εσέβανε ‘ ς σην στράταν,
»‘ς σην στράταν την αγύριστον, ‘ς ση χαμονής τον δρόμον.
( από το έπος «Η καμπάνα του Πόντου»)
Ούτε χρειάζεται να είναι περίοδος πολέμου. Την περίοδο που ο Ποντιακός Ελληνισμός υπέστη τις διώξεις και τη γενοκτονία, δηλαδή πριν το 1922 και σε όλη τη δεκαετία, δεν πάτησε ποτέ εκεί στρατός.
353 000 ψυχές υπολογίζεται ότι χάθηκαν κατά την διάρκεια αυτών των χρόνων.
Όταν η γενοκτονία πλέον συντελέσθηκε, ο φόβος να αφανισθεί ο Ποντιακός Ελληνισμός προκάλεσε την αναγκαστική μετακίνηση των ποντιακών χριστιανικών πληθυσμών προς την Ελλάδα, Σοβιετική Ένωση και αλλού, αφήνοντας πίσω πάνω από 200 000 Ποντίους που δεν μπόρεσαν να μετακινηθούν.
Δύσκολος ο αποχωρισμός. Σπαράζει η καρδιά. Ικετεύει η ψυχή. Γονατίζουν στην γη τους σαν να θέλουν να καρφωθούν εκεί.
»Θεέ μ’! Δείξον τη δύναμη Σ’! Χριστέ μ’ ποίσον το θάμα Σ’!
»Ποίσον με ποταμόπετραν βαρύν τη καταράχτε,
»Ποίσον με σπέλιας κατωθύρ’, ‘ς σην γην καταχωμένον,
»Ποίσον με, αν θέλτς, μικρόν λιθάρ’, αν θέλτς, ποίσο με χώμαν.
»Θεέ μ’… ποίσον με ήνταν θέλτς… Μόνον ‘ς σον τόπο μ’, άφς με.
»Άφς με αδά να θάφκουμαι, ‘ς σον τόπον ντ’ εγεννέθα,
»‘ς σο μνήμαν όμπου έθαψα την μάνα μ’ και τον κύρη μ’…»
(από το έπος «Η καμπάνα του Πόντου»)
Παίρνουν μαζί τους ιερά κειμήλια και λίγο χώμα από τη γη του Πόντου.
Αφήνουν πίσω τη Μαύρη Θάλασσα και μπαίνουν στην Άσπρη Θάλασσα.
Γράφει ο Καζαντζάκης στο βιβλίο του «Αναφορά στον Γκρέκο»
«Η Μαύρη Θάλασσα κυμάτιζε αλαφρά, σκούρα λουλακιά, και μύριζε σαν καρπούζι. Ζερβά μας τ’ ακρόγιαλο και τα βουνά του Πόντου, μια φορά κ’ έναν καιρό δικά μας, Δεξά αστραφτερό, απέραντο το πέλαγο. Ο Καύκασος είχε σβήσει μέσα στο φως, μα οι γέροι, με τη ράχη γυρισμένη, κάθουνταν στην πρύμνα και δε μπορούσαν να ξεκολλήσουν τα μάτια τους από το αγαπημένο ουρανοθάλασσο. Ο Καύκασος είχε χαθεί, φάντασμα ήταν και σκόρπισε, μα απόμεινε ασάλευτος, αβασίλευτος βαθιά στις λαμπυρήθρες των ματιών τους. Δύσκολο, δύσκολο πολύ η ψυχή να ξεκολλήσει από την πατρίδα. Βουνά, θάλασσες, αγαπημένοι άνθρωποι, φτωχό αγαπημένο σπιτάκι, ένα χταπόδι είναι η ψυχή και όλα τούτα οι πλόκαμοί της.»
Φτάνουν στην Ελλάδα. Πάμφτωχοι, ταλαιπωρημένοι από τις διώξεις, με το φόβο ακόμη ζωντανό μέσα τους, κι εγκαταστάθηκαν δίχως να χάσουν το θάρρος τους, εδώ κι εκεί στη νέα ελληνική πατρίδα.
Σκόρπισαν σε χωριά και πόλεις της Μακεδονίας και της Θράκης, στους συνοικισμούς της πρωτεύουσας και σε άλλες περιοχές, με μοναδικό εφόδιο την αυτοπεποίθηση, την αισιοδοξία, την αγάπη στη γη και τα γράμματα ή τις τέχνες.
Μοναδική αλλά και μεγάλη παρηγοριά ότι οι ξεριζωμένοι πρόσφυγες, οι αιώνιοι Ακρίτες, θωράκισαν τη Μακεδονία και τη Θράκη. Οι Ίωνες, με μια πλούσια πολιτισμική και εθνική παράδοση, συνέβαλαν στην επιβεβαίωση της εθνικής ταυτότητας.
Μέσα από αντιξοότητες και εμπόδια, που συνάντησαν, ειδικά στα χωριά, κατόρθωσαν τόσο αυτοί όσο και αργότερα τα παιδιά τους, με την επιμονή και την υπομονή που τους διακρίνει, όχι μόνο να επιβιώσουν, αλλά και να διεισδύσουν στους χώρους των επιστημών και των τεχνών, της πολιτικής και του συνδικαλισμού, και να διακριθούν, συντελώντας καίρια την ανύψωση του βιοτικού επιπέδου των συμπολιτών τους, στην πρόοδο της επιστήμης και στην πολιτική ανάπτυξη του τόπου.
Άφαντη η ιστορία των Ποντίων.
Άγνωστος σχεδόν ο αγώνας του Πόντου, που αγωνίστηκε για λευτεριά και ανεξαρτησία πληρώνοντας την περήφανη αντίσταση του με αμέτρητες θυσίες.
Άγνωστοι οι απαγχονισμοί, οι σφαγές, οι εκτοπίσεις. Οι λεηλασίες, οι βιασμοί. Τα αίσχη , οι βανδαλισμοί.
Άγνωστη η δεινή θέση των παιδιών και γυναικών. Οι γυναίκες χτυπούσαν τα στήθια τους και τραβούσαν τα μαλλιά τους στις τραγικές εικόνες που ζούσαν. Οι Παναγίες του Πόντου με την τυράννια και τον πόνο της ρίζας. «Ντο θα είνουμε σ’, θα καίγουμες», λες και δεν ήταν καμένες από την τραγική δυστυχία και τα νεκρά μωρά τους.
Η ιστορία της καταστροφής, το χρονικό της συγκλονιστικής γενοκτονίας, έχει φτάσει στις μέρες μας μόνο με τον λυγμό των ξεριζωμένων.
Διάσπαρτες αφηγήσεις, όσα κρατάει ο νους, όσα μπορεί και θέλει να συγκρατήσει.
Η πολιτεία καθιέρωσε την 19η Μαΐου ως ημέρα μνήμης για τα θύματα της Γενοκτονίας. Με τον νόμο όμως δεν αναγνωρίστηκε η Γενοκτονία των 353 000 χριστιανών του Δυτικού κυρίως Πόντου από το 1914-1922.
Η διεθνής αναγνώριση της γενοκτονίας του Μικρασιατικού Ελληνισμού έχει βραδύνει.
Δεν είναι συναισθήματα εκδίκησης που υπαγορεύουν την πρόταση αυτή.
Μόνον ανάγκη απονομής Δικαιοσύνης στα θύματα, μα και στην ανθρωπότητα ολόκληρη. Και πριν απ’ όλα, η προστασία του γένους των Ανθρώπων.
Ανάγκη να πάψει πια το φρικτό έγκλημα της γενοκτονίας να αποτελεί εύκολη λύση των διεθνών προβλημάτων.
Ο Ποντιακός Ελληνισμός είναι ένα μεγάλο τμήμα του έθνους και δεν είναι δυνατό να αγνοηθεί από την Πολιτεία και την πολιτική της.
Η διεθνοποίηση του εγκλήματος, αποτελεί κυρίαρχο συστατικό στοιχείο των πολιτικών θεσμών που σέβονται την ιστορία και την αλήθεια, δηλαδή τη μνήμη τους. Και όπως έγραψε ο μεγαλύτερος ίσως Πόντιος συγγραφέας, ο Δημήτρης Ψαθάς «ούτε επιτρέπεται να θυσιάζουμε την ιστορική αλήθεια σε καμία σκοπιμότητα, όπως δυστυχώς, καθιερώθηκε να γίνεται από τον καιρό που χαράχτηκε η λεγόμενη ελληνοτουρκική φιλία. Η άστοχη κριτική αποσιώπησης των γεγονότων της Ιστορίας, ήταν ίσως κι ένας από τους λόγους που τόσο άσχημα πορεύτηκε η φιλία με τους Τούρκους. Να ρίξουμε το πέπλο της λήθης στο παρελθόν, αλλά να ξέρουμε, όχι να κρύβουμε. Να ξέρουν κι ίδιοι οι Τούρκοι το τι φτιάξαν οι πατεράδες τους, για να αποφύγουν τα όσα στιγμάτισαν εκείνους εφ΄ όσον θέλουν να πάρουν τη θέση που φιλοδοξούν ανάμεσα στα πολιτισμένα έθνη. Μόνο έτσι ξέροντας εμείς τους Τούρκους και ξέροντας εκείνοι εμάς και το στιγματισμένο παρελθόν τους, μπορεί κάποτε να χαράξουμε μία ελληνοτουρκική φιλία επάνω σε στέρεες βάσεις».
Κάθε λαός έχει δικαίωμα να απαιτεί με επιμονή την επίσημη αναγνώριση από τις αρμόδιες αρχές των εγκλημάτων και αδικιών που διαπράχτηκαν σε βάρος του. Όσο μεγαλύτερη είναι η αδικία, όσο περισσότερο χρόνο αποκρύφτηκαν τα γεγονότα, τόσο πιο έντονη είναι η επιθυμία για μια τέτοια αναγνώριση.
Στις 19 Μαΐου κάθε χρόνο τιμάται η Γενοκτονία του Ποντιακού Ελληνισμού. Το γένος των Ποντίων θυμάται και λυπάται. Θυμάται και λυπάται, Γι αυτούς που χρόνια πριν, αποθαμένοι εκεί στου Πόντου τη γη φωνάζουν.
«Σ' αυτήν τη γη μια Ελλάδα είναι θαμμένη.»
Ρωμανίδης Ν. Θεόδωρος
Πρόεδρος ΣΥΛΛΟΓΟΥ ΠΟΝΤΙΩΝ Ν. ΞΑΝΘΗΣ
Ποντιακή Γενοκτονία: Ένα ατιμώρητο έγκλημα
Του Γ. Μαυρόπουλου*
Το Δεκέμβριο του 1916, οι Τούρκοι στρατηγοί Εμβέρ και Ταλαάτ σχεδιάζουν την εξόντωση του άμαχου ελληνικού πληθυσμού του Πόντου. Αρχίζει άμεση εξόντωση των ανδρών των πόλεων και γενική εξορία όλων των ανδρών και γυναικόπαιδων των χωριών στα ενδότερα της Ανατολής, με σκοπό τη σφαγή.
Ο πληθυσμός των Ποντίων στην περιοχή του Ευξείνου Πόντου κατά την περίοδο 1914-1923 ανερχόταν στις 750.000. Στην περίοδο 1914-1918 και 1919-1923, κατόπιν συστηματικής διώξεως της τουρκικής Αρχής, 353.000 Πόντιοι χάνουν τη ζωή τους. Τα προμελετημένα σχέδια της νεοτουρκικής και της κεμαλικής Αρχής κατάφεραν την τελειωτική Γενοκτονία του Ποντιακού Ελληνισμού. Οι Τούρκοι, με την καταστροφική μανία τους, καταφέρνουν να ξεριζώσουν τους Έλληνες Ποντίους από τα παράλια του Ευξείνου Πόντου, όπου κατοικούσαν για 3000 χρόνια και είχαν αναπτύξει ένα σπουδαίο ελληνικό πολιτισμό και μια λαμπρή ιστορία. Ο ίδιος ξεριζωμός επιφέρεται κατά μήκος τις υπόλοιπης Μ. Ασίας εις βάρος Ελλήνων και άλλων μειονοτήτων, ιδιαίτερα μετά την πυρπόληση και καταστροφή της Σμύρνης.
Από τις αρχές του 1914, η γερμανική στρατιωτική αποστολή στην Κωνσταντινούπολη υπέδειξε ότι οι ελληνικοί πληθυσμοί θα δημιουργούσαν πρόβλημα για την Τουρκία, σε περίπτωση στρατιωτικής εμπλοκής με τις Δυτικές Δυνάμεις (Αγγλία, Γαλλία, Ιταλία) κατά συνέπεια η μετακίνηση των πληθυσμών στο εσωτερικό της Ανατολίας ήταν απαραίτητη. Η ίδια υπόδειξη έγινε το 1895-96 και 1905-07 εις βάρος των Αρμενίων, προκαλώντας τότε 400.000 θύματα. Στη συνέχεια και μέχρι το 1915, περισότεροι από 1.000.000 Αρμένιοι χάνουν τη ζωή τους, για να ολοκληρωθεί έτσι η γενοκτονία των Αρμενίων. Έλληνες και Αρμένιοι, τα δύο δυναμικότερα οικονομικά και πολιτισμικά στοιχεία σε όλη τη Μικρά Ασία και στον Πόντο, είναι οι κυριότεροι στόχοι της εθνικιστικής πολιτικής των Νεοτούρκων.
Από το 1911 οι Νεότουρκοι καθιερώνουν την υποχρεωτική στράτευση των Ελλήνων του Πόντου, η οποία ανάγκασε χιλιάδες Ποντίων να μεταναστεύσουν στη Ρωσία. Με την έναρξη του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου το 1914, η Τουρκία καλεί γενική επιστράτευση. Τα εξοντωτικά μέτρα των Τούρκων μπαίνουν σε εφαρμογή. Επιστρατεύουν τους Έλληνες της Μ. Ασίας και του Πόντου, για να τους στείλουν στο πολεμικό μέτωπο και στα τάγματα εργασίας «αμελέ ταμπουρού», «τα τάγματα θανάτου», «λευκός θάνατος», στην Ανατολία, όπου τους υπέβαλαν σε βασανιστήρια, πολυήμερη πεζοπορία και πολυάριθμες κακουχίες. Χιλιάδες άνδρες πεθαίνουν από τις κακουχίες και τα βασανιστήρια. Ως αποτέλεσμα δημιουργούνται οι πρώτες αντάρτικες ομάδες Ποντίων από δραπέτες, άνδρες αποφασισμένους να προστατεύσουν τον ελληνικό πληθυσμό.
Το Δεκέμβριο του 1916, οι Τούρκοι στρατηγοί Εμβέρ και Ταλαάτ σχεδιάζουν την εξόντωση του άμαχου ελληνικού πληθυσμού του Πόντου. Αρχίζει άμεση εξόντωση των ανδρών των πόλεων και γενική εξορία όλων των ανδρών και γυναικοπαίδων των χωριών στα ενδότερα της Ανατολής, με σκοπό τη σφαγή. Το πρόγραμμα ξεκινά από τις περιοχές της Σαμψούντας και της Πάφρας. Οι μαζικές εκτοπίσεις γυναικών και παιδιών από τα παράλια του Ευξείνου Πόντου στο εσωτερικό της Ανατολίας, του Κουρδιστάν μέχρι και τη Συρία, είναι πορείες θανάτου. Σφαγές, κρεμάλες και εκτελέσεις, φυλακές, λεηλασίες και βιασμοί ήταν η τακτική των νεοτούρκων, γαι να απαλλαγούν από τις μειονότητες.
Στις 19 Μαΐου το 1919, ο Μουσταφά Κεμάλ (ιδρυτής της νέας Τουρκίας) αποβιβάζεται στη Σαμψούντα, όπου οργανώνει τη δεύτερη φάση της Γενοκτονίας του Ποντιακού πληθυσμού στα παράλια του Ευξείνου Πόντου. Τα μέτρα εξοντώσεως συνεχίστηκαν μέχρι την υπογραφή της Συνθήκης της Λωζάννης στις 30 Ιανουαρίου 1923 και μέχρι την ανταλλαγή των πέραν των 2.000.000 Ελλήνων από τον Πόντο και τη Μικρά Ασία, και των 480.000 μουσουλμάνων από την Ελλάδα.
Έσφαζαν, βίαζαν, βασάνιζαν, κατέστρεφαν...
Μετά την αποτυχημένη εκστρατεία της Ελλάδας στη Μικρά Ασία, στις 2 Φεβρουαρίου 1919 για να προστατέψει τους ελληνικούς πληθυσμούς, και μετά την προδοσία των συμμάχων Αγγλίας, Γαλλίας, Ιταλίας και της πρώην προστάτιδας Ρωσίας, στις 27 Αυγούστου του 1922, οι Τούρκοι εισέρχονται στην Σμύρνη. Για πολλές μέρες οι Τούρκοι έσφαζαν, βίαζαν, βασάνιζαν, κατέστρεφαν σπίτια και μαγαζιά, και λεηλατούσαν περιουσίες. Οι Τούρκοι εξέφραζαν τα ήθη και βάρβαρα ένστικτά τους καθ’ ολοκληρίαν. Τελικά παρέδωσαν την πόλη στις φλόγες, που ολοκλήρωσαν το έργο της καταστροφής. Πάμπολλες είναι οι μαρτυρίες ξένων, όπως η σύζυγος του Αμερικανού ιεροκήρυκα King Bridge, ο Άγγλος πολιτικός Kris Woodhouse, Dr E.P Lovejoy και τόσων άλλων.
Η πυρπόληση της Σμύρνης από τα στρατεύματα του Κεμάλ, η σφαγή, η λεηλασία και γενικά η γενοκτονία ήταν ένα έγκλημα που σχεδιάστηκε και διαπράχτηκε εν ψυχρώ, με σκοπό την πλήρη απαλλαγή της Τουρκίας από τον Ελληνισμό. Τα θύματα της σφαγής στη Σμύρνη υπολογίσθηκαν σε 150.000.
Ο Μητροπολίτης της Σμύρνης Χρυσόστομος παραμένει πιστός με το ποίμνιό του και αντί να φύγει με πλοίο Γαλλικού Ναυτικού, σαν ένας άλλος Γρηγόρος Ε’ -έναν αιώνα πριν- θανατώνεται με τον ίδιο τρόπο από τον τουρκικό όχλο. Ο Νουρεντίν Πασάς τον παραδίδει στο φανατισμένο όχλο για να τον θανατώσει. Αφού του ξεριζώνουν τη γενειάδα, βγάζουν τα μάτια του και τον χτυπούν με ρόπαλα και με μαχαίρια ωσότου να ξεψυχήσει, κατόπιν τον κρέμασαν, ό,τι απέμεινε από το σώμα του, στην πλατεία του Τιρκλίκ. Φρικτά γεγονότα, που βρίσκουν αμέτοχους και αδιάφορους τους πρώην συμμάχους και τους Αμερικανούς.
Αίσθημα ντροπής από έναν Αμερικανό διπλωμάτη
Ο τότε Αμερικανός Γενικός Πρόξενος George Horton, στο βιβλίο του «Η Μάστιγα της Ασίας», «Εξιστόρηση της συστηματικής εξόντωσης χριστιανικών πληθυσμών και της ενοχής ορισμένων Μεγάλων Δυνάμεων, μαζί με την πραγματική ιστορία της πυρπόλησης της Σμύρνης», κλείνει τη συγκλονιστική περιγραφή του για την καταστροφή της Σμύρνης με τη φράση: «Ένα από τα δυνατότερα αισθήματα που πήρα μαζί μου όταν έφυγα από τη Σμύρνη, ήταν το αίσθημα της ντροπής, γιατί ανήκα στο ανθρώπινο γένος».
Μέχρι σήμερα η Τουρκία, μετά από 80 και πλέον χρόνια, αρνείται να παραδεχθεί τα φρικτά γεγονότα εναντίον των Αρμενίων και Ελλήνων, ένα μεγάλο έγκλημα ενάντια στην ανθρωπότητα, το έγκλημα του Ξεριζωμού και της Γενοκτονίας. Η αποσιώπηση των γεγονότων της Ιστορίας από τους σημερινούς Τούρκους και τις τουρκικές κυβερνήσεις δημιουργεί το εμπόδιο για συγχώρεση και συμφιλίωση. Όπως έγραψε ο περίφημος Πόντιος συγγραφέας Δημήτρης Ψαθάς, στο βιβλίο του «Γη του Πόντου», «να ρίξουμε το πέπλο της λήθης στο παρελθόν, αλλά να ξέρουμε, όχι να κρύβουμε. Να αναγνωρίσουν οι Τούρκοι τα εγκλήματα των πατεράδων τους, αν πράγματι θέλουν και αυτοί να κατατεθούν στη σειρά των πολιτισμένων κρατών».
Η 19η Μαΐου έχει καθορισθεί η ημέρα της Γενοκτονίας του Ποντιακού Ελληνισμού. Το Μάιο του 1919, με την άφιξη του Κεμάλ Μουσταφά στη Σαμψούντα, αρχίζει η δεύτερη φάση στις διώξεις του Ποντιακού Ελληνισμού.
Το μνημόσυνο τελείται από μας τους Ποντίους πρώτης, δεύτερης και τρίτης γενεάς, εις μνήμην των χιλιάδων νεκρών συγγενών μας.
Βιβλιογραφία
Δ. Ψαθά «Γη του Πόντου»
G. Horton «The blight of Asia»
Ελευθεροτυπία -Ιστορικά «Η Γενοκτονία των Ποντίων»
Ecumenical Patriarchate-«The Black Book»
M. Housepian Dobkin-«Smyrna 1922 The Destruction of a City»
A. Haralambopoulos-«Background Paper on the Pontian Genocide»
* Γραμματέας του Συλλόγου Ξενητέας-Σικάγου
Το Δεκέμβριο του 1916, οι Τούρκοι στρατηγοί Εμβέρ και Ταλαάτ σχεδιάζουν την εξόντωση του άμαχου ελληνικού πληθυσμού του Πόντου. Αρχίζει άμεση εξόντωση των ανδρών των πόλεων και γενική εξορία όλων των ανδρών και γυναικόπαιδων των χωριών στα ενδότερα της Ανατολής, με σκοπό τη σφαγή.
Ο πληθυσμός των Ποντίων στην περιοχή του Ευξείνου Πόντου κατά την περίοδο 1914-1923 ανερχόταν στις 750.000. Στην περίοδο 1914-1918 και 1919-1923, κατόπιν συστηματικής διώξεως της τουρκικής Αρχής, 353.000 Πόντιοι χάνουν τη ζωή τους. Τα προμελετημένα σχέδια της νεοτουρκικής και της κεμαλικής Αρχής κατάφεραν την τελειωτική Γενοκτονία του Ποντιακού Ελληνισμού. Οι Τούρκοι, με την καταστροφική μανία τους, καταφέρνουν να ξεριζώσουν τους Έλληνες Ποντίους από τα παράλια του Ευξείνου Πόντου, όπου κατοικούσαν για 3000 χρόνια και είχαν αναπτύξει ένα σπουδαίο ελληνικό πολιτισμό και μια λαμπρή ιστορία. Ο ίδιος ξεριζωμός επιφέρεται κατά μήκος τις υπόλοιπης Μ. Ασίας εις βάρος Ελλήνων και άλλων μειονοτήτων, ιδιαίτερα μετά την πυρπόληση και καταστροφή της Σμύρνης.
Από τις αρχές του 1914, η γερμανική στρατιωτική αποστολή στην Κωνσταντινούπολη υπέδειξε ότι οι ελληνικοί πληθυσμοί θα δημιουργούσαν πρόβλημα για την Τουρκία, σε περίπτωση στρατιωτικής εμπλοκής με τις Δυτικές Δυνάμεις (Αγγλία, Γαλλία, Ιταλία) κατά συνέπεια η μετακίνηση των πληθυσμών στο εσωτερικό της Ανατολίας ήταν απαραίτητη. Η ίδια υπόδειξη έγινε το 1895-96 και 1905-07 εις βάρος των Αρμενίων, προκαλώντας τότε 400.000 θύματα. Στη συνέχεια και μέχρι το 1915, περισότεροι από 1.000.000 Αρμένιοι χάνουν τη ζωή τους, για να ολοκληρωθεί έτσι η γενοκτονία των Αρμενίων. Έλληνες και Αρμένιοι, τα δύο δυναμικότερα οικονομικά και πολιτισμικά στοιχεία σε όλη τη Μικρά Ασία και στον Πόντο, είναι οι κυριότεροι στόχοι της εθνικιστικής πολιτικής των Νεοτούρκων.
Από το 1911 οι Νεότουρκοι καθιερώνουν την υποχρεωτική στράτευση των Ελλήνων του Πόντου, η οποία ανάγκασε χιλιάδες Ποντίων να μεταναστεύσουν στη Ρωσία. Με την έναρξη του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου το 1914, η Τουρκία καλεί γενική επιστράτευση. Τα εξοντωτικά μέτρα των Τούρκων μπαίνουν σε εφαρμογή. Επιστρατεύουν τους Έλληνες της Μ. Ασίας και του Πόντου, για να τους στείλουν στο πολεμικό μέτωπο και στα τάγματα εργασίας «αμελέ ταμπουρού», «τα τάγματα θανάτου», «λευκός θάνατος», στην Ανατολία, όπου τους υπέβαλαν σε βασανιστήρια, πολυήμερη πεζοπορία και πολυάριθμες κακουχίες. Χιλιάδες άνδρες πεθαίνουν από τις κακουχίες και τα βασανιστήρια. Ως αποτέλεσμα δημιουργούνται οι πρώτες αντάρτικες ομάδες Ποντίων από δραπέτες, άνδρες αποφασισμένους να προστατεύσουν τον ελληνικό πληθυσμό.
Το Δεκέμβριο του 1916, οι Τούρκοι στρατηγοί Εμβέρ και Ταλαάτ σχεδιάζουν την εξόντωση του άμαχου ελληνικού πληθυσμού του Πόντου. Αρχίζει άμεση εξόντωση των ανδρών των πόλεων και γενική εξορία όλων των ανδρών και γυναικοπαίδων των χωριών στα ενδότερα της Ανατολής, με σκοπό τη σφαγή. Το πρόγραμμα ξεκινά από τις περιοχές της Σαμψούντας και της Πάφρας. Οι μαζικές εκτοπίσεις γυναικών και παιδιών από τα παράλια του Ευξείνου Πόντου στο εσωτερικό της Ανατολίας, του Κουρδιστάν μέχρι και τη Συρία, είναι πορείες θανάτου. Σφαγές, κρεμάλες και εκτελέσεις, φυλακές, λεηλασίες και βιασμοί ήταν η τακτική των νεοτούρκων, γαι να απαλλαγούν από τις μειονότητες.
Στις 19 Μαΐου το 1919, ο Μουσταφά Κεμάλ (ιδρυτής της νέας Τουρκίας) αποβιβάζεται στη Σαμψούντα, όπου οργανώνει τη δεύτερη φάση της Γενοκτονίας του Ποντιακού πληθυσμού στα παράλια του Ευξείνου Πόντου. Τα μέτρα εξοντώσεως συνεχίστηκαν μέχρι την υπογραφή της Συνθήκης της Λωζάννης στις 30 Ιανουαρίου 1923 και μέχρι την ανταλλαγή των πέραν των 2.000.000 Ελλήνων από τον Πόντο και τη Μικρά Ασία, και των 480.000 μουσουλμάνων από την Ελλάδα.
Έσφαζαν, βίαζαν, βασάνιζαν, κατέστρεφαν...
Μετά την αποτυχημένη εκστρατεία της Ελλάδας στη Μικρά Ασία, στις 2 Φεβρουαρίου 1919 για να προστατέψει τους ελληνικούς πληθυσμούς, και μετά την προδοσία των συμμάχων Αγγλίας, Γαλλίας, Ιταλίας και της πρώην προστάτιδας Ρωσίας, στις 27 Αυγούστου του 1922, οι Τούρκοι εισέρχονται στην Σμύρνη. Για πολλές μέρες οι Τούρκοι έσφαζαν, βίαζαν, βασάνιζαν, κατέστρεφαν σπίτια και μαγαζιά, και λεηλατούσαν περιουσίες. Οι Τούρκοι εξέφραζαν τα ήθη και βάρβαρα ένστικτά τους καθ’ ολοκληρίαν. Τελικά παρέδωσαν την πόλη στις φλόγες, που ολοκλήρωσαν το έργο της καταστροφής. Πάμπολλες είναι οι μαρτυρίες ξένων, όπως η σύζυγος του Αμερικανού ιεροκήρυκα King Bridge, ο Άγγλος πολιτικός Kris Woodhouse, Dr E.P Lovejoy και τόσων άλλων.
Η πυρπόληση της Σμύρνης από τα στρατεύματα του Κεμάλ, η σφαγή, η λεηλασία και γενικά η γενοκτονία ήταν ένα έγκλημα που σχεδιάστηκε και διαπράχτηκε εν ψυχρώ, με σκοπό την πλήρη απαλλαγή της Τουρκίας από τον Ελληνισμό. Τα θύματα της σφαγής στη Σμύρνη υπολογίσθηκαν σε 150.000.
Ο Μητροπολίτης της Σμύρνης Χρυσόστομος παραμένει πιστός με το ποίμνιό του και αντί να φύγει με πλοίο Γαλλικού Ναυτικού, σαν ένας άλλος Γρηγόρος Ε’ -έναν αιώνα πριν- θανατώνεται με τον ίδιο τρόπο από τον τουρκικό όχλο. Ο Νουρεντίν Πασάς τον παραδίδει στο φανατισμένο όχλο για να τον θανατώσει. Αφού του ξεριζώνουν τη γενειάδα, βγάζουν τα μάτια του και τον χτυπούν με ρόπαλα και με μαχαίρια ωσότου να ξεψυχήσει, κατόπιν τον κρέμασαν, ό,τι απέμεινε από το σώμα του, στην πλατεία του Τιρκλίκ. Φρικτά γεγονότα, που βρίσκουν αμέτοχους και αδιάφορους τους πρώην συμμάχους και τους Αμερικανούς.
Αίσθημα ντροπής από έναν Αμερικανό διπλωμάτη
Ο τότε Αμερικανός Γενικός Πρόξενος George Horton, στο βιβλίο του «Η Μάστιγα της Ασίας», «Εξιστόρηση της συστηματικής εξόντωσης χριστιανικών πληθυσμών και της ενοχής ορισμένων Μεγάλων Δυνάμεων, μαζί με την πραγματική ιστορία της πυρπόλησης της Σμύρνης», κλείνει τη συγκλονιστική περιγραφή του για την καταστροφή της Σμύρνης με τη φράση: «Ένα από τα δυνατότερα αισθήματα που πήρα μαζί μου όταν έφυγα από τη Σμύρνη, ήταν το αίσθημα της ντροπής, γιατί ανήκα στο ανθρώπινο γένος».
Μέχρι σήμερα η Τουρκία, μετά από 80 και πλέον χρόνια, αρνείται να παραδεχθεί τα φρικτά γεγονότα εναντίον των Αρμενίων και Ελλήνων, ένα μεγάλο έγκλημα ενάντια στην ανθρωπότητα, το έγκλημα του Ξεριζωμού και της Γενοκτονίας. Η αποσιώπηση των γεγονότων της Ιστορίας από τους σημερινούς Τούρκους και τις τουρκικές κυβερνήσεις δημιουργεί το εμπόδιο για συγχώρεση και συμφιλίωση. Όπως έγραψε ο περίφημος Πόντιος συγγραφέας Δημήτρης Ψαθάς, στο βιβλίο του «Γη του Πόντου», «να ρίξουμε το πέπλο της λήθης στο παρελθόν, αλλά να ξέρουμε, όχι να κρύβουμε. Να αναγνωρίσουν οι Τούρκοι τα εγκλήματα των πατεράδων τους, αν πράγματι θέλουν και αυτοί να κατατεθούν στη σειρά των πολιτισμένων κρατών».
Η 19η Μαΐου έχει καθορισθεί η ημέρα της Γενοκτονίας του Ποντιακού Ελληνισμού. Το Μάιο του 1919, με την άφιξη του Κεμάλ Μουσταφά στη Σαμψούντα, αρχίζει η δεύτερη φάση στις διώξεις του Ποντιακού Ελληνισμού.
Το μνημόσυνο τελείται από μας τους Ποντίους πρώτης, δεύτερης και τρίτης γενεάς, εις μνήμην των χιλιάδων νεκρών συγγενών μας.
Βιβλιογραφία
Δ. Ψαθά «Γη του Πόντου»
G. Horton «The blight of Asia»
Ελευθεροτυπία -Ιστορικά «Η Γενοκτονία των Ποντίων»
Ecumenical Patriarchate-«The Black Book»
M. Housepian Dobkin-«Smyrna 1922 The Destruction of a City»
A. Haralambopoulos-«Background Paper on the Pontian Genocide»
* Γραμματέας του Συλλόγου Ξενητέας-Σικάγου
Στις εκδηλώσεις μνήμης των θυμάτων της γενοκτονίας, ο Δημήτρης Σταμάτης
Ο γενικός γραμματέας της Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης, Δημήτρης Σταμάτης, παρέστη ως εκπρόσωπος της κυβέρνησης στις εκδηλώσεις που έγιναν την Κυριακή, 24-05-2009 το πρωί στη Δράμα από τους ποντιακούς συλλόγους της περιοχής στη μνήμη των θυμάτων της Γενοκτονίας του ποντιακού ελληνισμού.
Ο Δημήτρης Σταμάτης κατέθεσε στεφάνι στο μνημείο που υπάρχει στο πάρκο Κομνηνών, όπου έγινε η σχετική εκδήλωση παρουσία των τοπικών πολιτικών και στρατιωτικών αρχών και προέβη στην εξής δήλωση:
«Σήμερα είναι μια ημέρα ιστορικής μνήμης. Ιστορική μνήμη που όχι μόνο βοηθάει σαν σύνδεσμος μεταξύ του παρελθόντος, του παρόντος και του μέλλοντος, αλλά ταυτόχρονα διδάσκει. Η καταστροφή του Πόντου και ο αφανισμός του ποντιακού ελληνισμού μας κάνει σοφότερους και αποφασιστικότερους στο να δηλώνουμε την πολιτική και ατομική βούληση του καθενός ότι δε θα ξαναζήσουμε αλησμόνητες πατρίδες. Επιβάλλεται επίσης η αυτοκριτική της Τουρκίας που φιλοδοξεί να γίνει μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης και η αναγνώριση, από μέρους της, της Γενοκτονίας των Ποντίων. Αυτή θα αποτελέσει μία πράξη αυτογνωσίας και μια έμπρακτη δήλωση συμπεριφοράς που συμφωνεί με τους Ευρωπαϊκούς κανόνες και πολιτισμό».
Ο Δημήτρης Σταμάτης κατέθεσε στεφάνι στο μνημείο που υπάρχει στο πάρκο Κομνηνών, όπου έγινε η σχετική εκδήλωση παρουσία των τοπικών πολιτικών και στρατιωτικών αρχών και προέβη στην εξής δήλωση:
«Σήμερα είναι μια ημέρα ιστορικής μνήμης. Ιστορική μνήμη που όχι μόνο βοηθάει σαν σύνδεσμος μεταξύ του παρελθόντος, του παρόντος και του μέλλοντος, αλλά ταυτόχρονα διδάσκει. Η καταστροφή του Πόντου και ο αφανισμός του ποντιακού ελληνισμού μας κάνει σοφότερους και αποφασιστικότερους στο να δηλώνουμε την πολιτική και ατομική βούληση του καθενός ότι δε θα ξαναζήσουμε αλησμόνητες πατρίδες. Επιβάλλεται επίσης η αυτοκριτική της Τουρκίας που φιλοδοξεί να γίνει μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης και η αναγνώριση, από μέρους της, της Γενοκτονίας των Ποντίων. Αυτή θα αποτελέσει μία πράξη αυτογνωσίας και μια έμπρακτη δήλωση συμπεριφοράς που συμφωνεί με τους Ευρωπαϊκούς κανόνες και πολιτισμό».
Εγγραφή σε:
Αναρτήσεις (Atom)