Παρασκευή 27 Μαρτίου 2009

ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΠΟΝΤΙΑΚΩΝ ΣΩΜΑΤΕΙΩΝ ΑΥΣΤΡΑΛΙΑΣ


Αδελαΐδα, 24η Μαρτίου, 2009

SUBJECT: YOUR SPEECH IN THE AUSTRALIAN SENATE ON 18 MAR 2009

Dear Senator Ferguson

It is disappointing that you have chosen to take a political stand based on a personal relationship and a lack of historical understanding. You commit the very sin you are criticising. I think you will by now have understood the folly of your words, but it is too late.

I suggest you have a further discussion with your friend the Turkish Ambassador and ask him why is it that though you value this ‘friendship’ so highly and respectfully, he however is quite content to send you into the abyss with misinformation, half-truths and outright lies? You likely know now that the Attorney-General, Hon Michael Atkinson MP, was not making a simple “speech to the Greek association in South Australia”(?) but unveiling the first plaque in Australia, one of many around the world, to commemorate the victims and survivors of the events of 1914-1923. Why did you hesitate to mention this fact to the Senate? Did you know? Did you research? Just a little would have shown how wrong and one sided your reaction really was.

The plaque was installed by the Pontian Brotherhood of South Australia on its 50th anniversary. During that time I was its President and I proudly led my members to gather there on that day to mourn, cry for and honour our grandparents. Yes, our grandparents. That’s how close to us, to our generation, these events are. You make them sound like a millennium ago, but it was only yesterday when we heard our grandparents sing a melancholy dirge, mourning lost children who died on the marches, parents, siblings, strangers who became family. Just as Australia did not forget the Anzacs in a single generation, neither will we forget our families.

My speech on that day began “We are gathered here today. Think on that. We are gathered. That is more than our forefathers could have dreamed of all those years ago, facing nightmare after nightmare.” You will say that you don’t ask us to forget but that judgement in modern times with modern morals cannot be passed on old events. This country was built from people who stole as little as a loaf of bread and yes we don’t apply the same standards today. But when one pays the ultimate price with his life, Mr Ferguson those standards haven’t budged one inch. I defy you to name anyone that can state the Pontian, Armenian and Assyrian genocide was acceptable back then. Germany did not and does not feel that way regarding the Jews. What about Japan and their war crimes? England was condemned for losing sight of their human rights standards when dealing with the IRA in the 1970s. What does Turkey fear now? Perhaps an inward turning scrutiny is not something this country can sustain. It is clear Turkey is not ready to be the European it purports.

Senator, you go on to say that “we should not be passing judgement til we know the full facts.” Perhaps you should have practised what you preached because you showed yourself to be very biased in your information gathering. There are eyewitness reports available from any number of Western sources of the day condemning the events of those years. They applied judgement and morals of the day to their condemnation of Ottoman Turkish actions.

In light of the resolution passed by the International Association of Genocide Scholars, how is it possible you would risk political embarrassment to support a vague and biased notion of one person, friend or no? The Attorney General carried out his own research, as I’m sure did the department that supports him and is in no way garnering votes. He has certainly achieved a respected status for his boldness, courage and honour in supporting a cause that is beset on many sides from funded lobby groups from Turkey.

As you can imagine, the South Australian Migration Museum has its own regulations for the wording of the plaques they display on their wall and carries out rigorous research before approving a plaque. You feel that months of their planning was wasted? Wrong? You and your ambassador could have done better? That is insulting to the professionalism and independence of the staff of the Museum and they deserve your apology for the insinuation in your remarks.

You have also singlehandedly offended the over one million Greek-born and Greek-descent Australians with your biased siding with one personal friend and your guest trip to Turkey. Don’t you care about Australia’s relationship with Greece? Don’t misunderstand; I have many Turkish friends and work colleagues, some of whom joined us on our 50th year anniversary dance. This doesn’t have anything to do with current day relationships, but to remember those who died and suffered under the Ottoman Empire. Like many Pontians in the safety of countries like Australia I don’t need to research what happened during those events. My grandparents told me the facts. I heard and felt their pain. Matter of fact I cried writing this letter to you, their stories came flooding back. In Turkey, there are any number of reports from human rights activists of the oppression of freedom of speech and incarceration of journalists who speak out about these very events. Others of minority groups are not allowed to practise their cultures and languages openly and hide in fear. You need to do your research.

So Mr Ferguson, you owe the Australian public an apology, especially those of Greek-descent, to Pontians all over the world, to my grandparents and most importantly those 353,000 Pontians who lost their lives during the genocide.

I write to you as the President of the Pontian Brotherhood of South Australia of the time, as the current President of the Federation of 12 Pontian Associations in Australia, as a Vice President of the Confederation of Greek Pontians, as a member who served this great country in the Australian Defence Force and as an Australian of Pontian descent.

It is time for you to show us that you have some real “ticker” and do what’s right.

Regards

President: Harry Tavlaridis


Ομοσπονδία Ποντιακών Σωματείων Αυστραλίας
Federation Of Pontian Associations Of Australia
15 Riverview Road, Undercliffe
NSW, 2206
, Australia
Τηλ. 61(0)400699010, 61(0)404217369
Fax 61297730322
www.pontos.org.au
info@pontos.org.au

ΣΩΜΑΤΕΙΟ "ΠΑΝΑΓΙΑ ΣΟΥΜΕΛΑ ΘΕΡΜΗΣ"

ΤΟ ΣΩΜΑΤΕΙΟ "ΠΑΝΑΓΙΑ ΣΟΥΜΕΛΑ ΘΕΡΜΗΣ" ΠΑΡΟΥΣΙΑΖΕΙ ΤΗ ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗ "ΕΣΚΟΤΩΣΑΝ ΤΟΝ ΚΟΤΣΑΒΟΓΛΗ" ΑΠΟ ΤΗΝ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΠΟΝΤΙΩΝ ΝΟΜΟΥ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ, ΤΗΝ ΚΥΡΙΑΚΗ 29 ΜΑΡΤΙΟΥ ΣΤΙΣ 18:30 ΣΤΗΝ ΑΙΘΟΥΣΑ ΤΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟΥ ΚΕΝΤΡΟΥ ΘΕΡΜΗΣ.


ΣΩΜΑΤΕΙΟ "ΠΑΝΑΓΙΑ ΣΟΥΜΕΛΑ ΘΕΡΜΗΣ"
ΚΑΡΑΟΛΗ - ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΚΑΙ ΚΑΠΕΤΑΝ ΧΑΨΑ
Τ.Κ. 57001
ΘΕΡΜΗ
ΤΗΛ & FAX: 2310464844
www.panagiasoumelathermis.gr
mail@panagiasoumelathermis.gr

ΓΙΑ ΕΝΑ ΣΥΓΧΡΟΝΟ ΠΟΝΤΙΑΚΟ ΘΕΑΤΡΟ


2ο ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΠΟΝΤΙΑΚΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ


ΣΚΕΨΕΙΣ ΚΑΙ ΑΠΟΨΕΙΣ ΓΙΑ ΕΝΑ ΣΥΓΧΡΟΝΟ ΠΟΝΤΙΑΚΟ ΘΕΑΤΡΟ
ΕΙΣΗΓΗΣΗ ΤΟΥ ΒΑΣΙΛΗ Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΙΔΗ (ΧΑΡΡΥ ΚΛΥΝΝ)



Συμπατριώτες και συμπατριώτισσες…
Αγαπητές φίλες και φίλοι…

Δέχτηκα με χαρά την τιμητική πρόσκληση της Παμποντιακής Ομοσπονδίας Ελλάδος να είμαι ένας από τους ομιλητές του 2ου Πανελλαδικού Συνεδρίου του Ποντιακού Πολιτισμού, για να εκθέσω, μαζί με όσα στοιχεία μπόρεσα να συλλέξω κάτω από την πίεση του χρόνου, τις σκέψεις και τις απόψεις μου, για ένα σύγχρονο Ποντιακό θέατρο.
Θέατρο…

Αλήθεια ξέρουμε την σημασία του θεάτρου στην κοινωνία μας; Ξέρουμε πόσα είδη θεάτρου υπάρχουν;
Η απάντηση της πλειοψηφίας των ανθρώπων θα είναι ΟΧΙ!

Τι είναι λοιπόν το θέατρο;

Το θέατρο είναι η παραγωγή ζωντανών απεικονίσεων συμβάντων παραδοσιακών ή φανταστικών ανάμεσα σε ανθρώπους με σκοπό την επιμόρφωση και ψυχαγωγία των θεατών.
Θέατρο είναι επίσης και ο ειδικός χώρος όπου συγκεντρώνεται αρκετός κόσμος για να παρακολουθήσει ένα ζωντανό θέαμα.

Ο όρος ζωντανό θέαμα απέκτησε ιδιαίτερη σημασία στην εποχή μας, επειδή διακρίνει τις θεατρικές παραστάσεις από τα άλλου είδους θεάματα, όπως τον κινηματογράφο, την τηλεόραση, τις εκθέσεις έργων τέχνης κλπ.

Πράγματι, μόνο στη σκηνή του θεάτρου μπορεί κανείς να παρακολουθήσει ανθρώπους να ζωντανεύουν ήρωες, πραγματικούς ή φανταστικούς.

Ο κινηματογράφος και η τηλεόραση μας δείχνουν απλώς εικόνες προσώπων, όχι τα ίδια τα πρόσωπα.

Τα πρόσωπα που συναθροίζονται στο θέατρο, είτε είναι ηθοποιοί, είτε βοηθοί τους, είτε θεατές, έχουν ένα σκοπό, τη θεατρική παράσταση. Μπορούμε να χωρίσουμε αυτά τα πρόσωπα σε δυο κατηγορίες: Εκείνα που παρακολουθούν το θέαμα κι εκείνα που το προσφέρουν.

Η διάκριση όμως αυτή δεν μπορεί να είναι απόλυτη, γιατί κατά ένα τρόπο, στο θέαμα συμμετέχει και το κοινό.

Ακόμη κι εμείς οι ίδιοι, μολονότι βρισκόμαστε στα καθίσματα της πλατείας του θεάτρου, είμαστε μέρος του έργου που παίζεται στη σκηνή.

Χωρίς το κοινό κανένα έργο δεν έχει την ατμόσφαιρα. Η συμμετοχή των θεατών με ενθουσιασμό ή απάθεια, με χειροκροτήματα ή αποδοκιμασίες, ανάλογα με το έργο ή τις σκηνές που παίζονται και το επίπεδο της σκηνοθεσίας, είναι το πιο απαραίτητο στοιχείο της θεατρικής παράστασης.

Οι πρώτες μορφές οργανωμένου θεάτρου ανάγονται στον ΣΤ' αιώνα π.Χ. στην αρχαία Ελλάδα.

Αυτό σημαίνει ότι, σε ακόμη πιο μακρινή εποχή, το θέαμα υπήρχε, αλλά σε μορφή τελετουργικών αναπαραστάσεων, που απείχαν βέβαια πολύ από τις εξελιγμένες τοπικές μορφές της κλασικής περιόδου.

Οι πρώτες πληροφορίες που έχουμε για ένα είδος εκδήλωσης που μοιάζει με θεατρική παράσταση ανάγονται στην εποχή που πέρασε στην Ελλάδα η λατρεία του Διόνυσου.

Πρώτη είναι τα κατ' αγρούς Διονύσια, γιορτή όπου γίνονταν τα φαλλαγώγια, μια πομπή που ακολουθούσε ένα άρμα μ' ένα τεράστιο φαλλό, (ανδρικό γεννητικό όργανο) που οι σάτυροι έκαναν με διάφορα σχοινιά ν' ανεβοκατεβαίνει. Στην αρχή μαύριζαν τα πρόσωπά τους, αργότερα άρχισαν να φορούν μάσκες.

Σ' αυτές τις γιορτές μικρές ομάδες ατόμων σ' εύθυμη κατάσταση (κώμοι), κρατώντας ένα προσωπείο, που παρίστανε το Διόνυσο, φωνάζανε, βγάζανε λόγους για εξωφρενικά θέματα.
Από δω ίσως και να ξεπήδησε η κωμωδία.

Ο Διόνυσος ή, μάλλον, ο άνθρωπος που τον υποδυόταν, έκανε την εμφάνισή του στους δρόμους των ελληνικών πόλεων περιστοιχισμένος από τους οπαδούς του, κρατώντας στα χέρια του σταφύλια και κανάτες με κρασί.

Το πλήθος μεθυσμένο επευφημούσε το Θεό του και διασκέδαζε.

Το ξέσπασμα αυτό ήταν ένας τρόπος διαφυγής από την καθημερινότητα και δημιουργία ενός κλίματος που οδηγούσε στην απομάκρυνση από την καταπίεση της καθημερινής ζωής και, συνεπώς, στην αναψυχή.

Κατά τις διονυσιακές τελετές, τα Διονύσια, όπως τα ονόμαζαν οι αρχαίοι, οι όμιλοι τραγουδούσαν το διθύραμβο, ύμνο που βασιζόταν σε αυτοσχεδιασμούς. Σιγά-σιγά ο διθύραμβος πήρε συγκεκριμένη μορφή, αποτελώντας έτσι τα πρώτα δραματικά κείμενα του κόσμου.

Αργότερα άρχισαν να τραγουδιούνται από δυο χορωδίες: η μια έλεγε τη μια στροφή κι η άλλη απαντούσε. Οι χορωδίες αυτές λέγονταν χοροί και είχαν πάντα έναν αρχηγό, τον κορυφαίο.

Με τον καιρό οι στίχοι του διθυράμβου πήραν ηρωικό και περιπετειώδη χαρακτήρα. Στο χορό προστέθηκε κι ένας υποκριτής. Ο υποκριτής στην αρχή ήταν ένας, μπορούσε όμως να υποδύεται πολλά πρόσωπα. Ο Αισχύλος αύξησε τους υποκριτές σε δύο και ο Σοφοκλής αργότερα πρόσθεσε και τρίτο.

Οι παραστάσεις της αρχαίας τραγωδίας άρχιζαν πολύ πρωί και κρατούσαν όλη τη μέρα και μερικές φορές και περισσότερες μέρες. Ο ηθοποιός γινόταν ένας γίγας στη σκηνή και ήταν αγνώριστος κάτω απ' αυτή τη μεταμφίεση. Αλλά το σπουδαίο για τους αρχαίους δεν ήταν να εκτιμηθεί η προσωπικότητα του ηθοποιού, αλλά να εξασφαλιστεί όσο ήταν δυνατό η πιστότερη απεικόνιση του κάθε χαρακτήρα του δράματος, όπως τον είχε συλλάβει με τη φαντασία του ο συγγραφέας.

Μεγάλο καλλιτεχνικό γεγονός κάθε χρόνο αποτελούσαν οι δραματικοί αγώνες των ελληνικών πόλεων. Σ' αυτούς το κοινό εξέφραζε τη γνώμη του για τις τραγωδίες και τις κωμωδίες με ψηφοφορία που ακολουθούσε μετά την παράσταση. Την παράσταση την παρακολουθούσαν χιλιάδες λαού, που μαζεύονταν από την Αθήνα και τα περίχωρα.

Η είσοδος ήταν ελεύθερη σ' όλους. Πάντα το γεγονός αυτών των αγώνων συνδυάζονταν με γιορτές και πανηγύρια.

Μετά την ψηφοφορία ο νικητής συγγραφέας έπαιρνε το βραβείο και στεφανωνόταν δημόσια με δάφνινο στεφάνι.

Είναι γνωστό άλλωστε πως οι Έλληνες τιμούσαν περισσότερο τους διανοούμενούς τους παρά τους πολιτικούς τους.

Κατά την περίοδο του μεσαίωνα το θέατρο παίρνει πολύ έντονο θρησκευτικό χαρακτήρα. Η Εκκλησία απέκτησε μεγάλη επιρροή και πίστευε ότι ήταν αρμόδια να ρυθμίζει τη ζωή σ' όλες τις εκδηλώσεις της.

Οι εκκλησιαστικοί άρχοντες είχαν, σε πολλές περιπτώσεις, μεγαλύτερη δύναμη από τους πολιτικούς και τους στρατιωτικούς.

Κατά την περίοδο αυτή του Χριστιανισμού, δεν υπάρχει θέατρο τέτοιο που υπήρχε στην αρχαιότητα. Στο μεσαίωνα δεν υπήρχαν πραγματικές παραστάσεις, αλλά ένα είδος θρησκευτικών απαγγελιών.

Πρώτα από όλα, οι θεατές δεν πήγαιναν για να διασκεδάσουν, αλλά για να πάρουν μέρος σε μια θρησκευτική πράξη, σε μια εκδήλωση πίστης. Έψελναν όλοι μαζί τα κείμενα που περιγράφουν τα Πάθη και τη Σταύρωση του Χριστού.

Ο ουμανισμός και η αναγέννηση ξεκίνησαν από την αντίληψη ότι ο άνθρωπος είναι το σημαντικότερο δημιούργημα της φύσης.

Η πίστη ακριβώς στις ανθρώπινες αξίες έστρεψε την προσοχή στα επιτεύγματα της τέχνης και της πνευματικής δημιουργίας. Την περίοδο αυτή παρουσιάστηκε πρωτοφανής ακμή στο θέατρο, τη ζωγραφική και την αρχιτεκτονική. Την εποχή αυτή γράφτηκαν πολλά ενδιαφέροντα θεατρικά έργα με θέματα ιστορικά και περιπετειώδη. Είναι έργα που η κεντρική ιδέα τους στρέφεται γύρω από τον άνθρωπο. Γι' αυτό τα έργα αυτά έμειναν αθάνατα μέχρι τις μέρες μας.

Στο θέατρο της Αναγέννησης οφείλει την καταγωγή του το σύγχρονο θέατρο. Σ' όλα τα θέατρα του κόσμου δεν υπάρχει σκηνή που να μην απευθύνεται στο θέατρο της Αναγέννησης, να καυχιέται για τις παραστάσεις του μ' αυτά τα έργα.

Σημαντικά στοιχεία για το Ποντιακό Θέατρο, Το Ρωμαίικο Θέατρο, μπορούμε να αντλήσουμε κυρίως από το εξαίρετο πόνημα του Ερμή Μουρατίδη «Tο άγνωστο ποντιακό θέατρο»
TΟ PΩMΑIIKO ΘEΑTPO του Mικρασιατικού Πόντου (Tραπεζούντα, Kερασούντα, Σινώπη, Kοτύωρα, Αμισός), της Nότιας Pωσίας (Nοβοροσίσκ, Kρασνοντάρ, Aνάπα), της Oυκρανίας (Mαριούπολη, Pοστόφ), του Aζερμπαϊτζάν (Mπακού), της Tσετσενίας (Γκρόζνι) είναι ένα άγνωστο, αλλά πολύτιμο κομμάτι του νεοελληνικού θεάτρου και της λαογραφίας.
Σε σύγκριση με άλλα είδη της θεατρικής ιστορίας μας, το Pωμαίικο Θέατρο, ιδιωματικό ή μη, ποτέ δεν είλκυσε την προσοχή των μελετητών!

Αν για το πλατύ κοινό εμπόδιο στάθηκε η διάλεκτος, για τους θεατρολόγους, τους ιστορικούς του θεάτρου και τους δασκάλους των πανεπιστημιακών θεατρικών σχολών ποιο ήταν το εμπόδιο;

Tι εμπόδισε να γνωρίσουν το Ποντιακό Θέατρο που ήταν γραμμένο στη δημοτική ή στην καθαρεύσα, όπως «Oι φυγάδες» του Περικλή Tριανταφυλλίδη ή το «Eιμαρμένης παίγνια» του Iωάννου Bαλαβάνη, ή το «Xαρίλαος Kομνηνός, ή το «Bορράς και ανατολή» του Αλέξανδρου Zωηρού;

Tο Ποντιακό Θέατρο εντοπίζεται σε δύο χώρους: Ο πρώτος είναι ο μικρασιατικός Πόντος (Tραπεζούντα, Kερασούντα), όπου ο γεννήθηκε στις αρχές του 18ου αιώνα.
Eκεί έχουμε το πρώτο τυπωμένο ποντιακό θεατρικό έργο, το «Eιμαρμένης παίγνια» του Kερασούντιου Iωάννου Bαλαβάνη, το 1860.

Παραμένει ακόμη άγνωστο το Ποντιακό Θέατρο του 16ου και 17ου αιώνα που οι Πόντιοι δημιούργησαν στην τουρκική γλώσσα, μαζί με άλλες εθνότητες, υποχρεωμένοι από τις κοινωνικές και πολιτικές συνθήκες.

O δεύτερος χώρος είναι η ρωσική επικράτεια πρώτα, στα χρόνια τσαρικής αυτοκρατορίας και μέχρι το 1917, και στη συνέχεια από την Oκτωβριανή Eπανάσταση μέχρι και τη διάλυση της Σοβιετικής Eνωσης, οπότε έχουμε την «περίοδο του ποντιακού σοβιετικού θεάτρου» (1917- 1985).

O μικρασιατικός Πόντος, του ενός εκατομμυρίου Eλλήνων και άλλων τόσων Tούρκων, είναι το ένα δέκατο της Mικρασίας, η οποία είναι πέντε φορές μεγαλύτερη από την Eλλάδα.
Αυτό σημαίνει ότι ο Πόντος είναι σαν τη μισή Eλλάδα.

Tο Ποντιακό Θέατρο που γεννήθηκε στον χώρο αυτό, προσπάθησε μέσα από τις ρωγμές που άφηνε το τιμαριωτικό σύστημα στα τέλη της οθωμανικής αυτοκρατορίας, το τανζιμάτ, και αργότερα το τουρκικό κράτος, να δώσει τα πειστήρια της εθνογνωσίας, της φυλετικής καθαρότητας, της εθνικής επιβίωσης: «Eλληνες εσμέν, απόγονοι ενδόξων προγόνων», γράφει ο Iωάννης Bαλαβάνης στο «Eιμαρμένης παίγνια».

Oι θεμελιακές αρχές της ιδεολογικής σύνταξης του Ποντιακού Θεάτρου στην τσαρική Pωσία είναι: Η μυθολογία του απώτερου ιστορικού παρελθόντος και της αδιάλειπτης συνέχειας του ελληνισμού, ο αρχαίος ελληνικός πολιτισμός, ο ρωμαίικος πολιτισμός της Mικρασίας - γέφυρα προς τις χώρες της τσαρικής αυτοκρατορίας.

Kι ακόμη σημαντικό ρόλο θα παίξουν τα νεοελληνικά θεατρικά και καλλιτεχνικά κινήματα που αναπτύχθηκαν από το 1830 και μετά, η μυθολογία της ανατολικής σκέψης και βέβαια η Oρθοδοξία.

Tο Ποντιακό Θέατρο ήταν και είναι λογοκρατούμενο. Xρησιμοποίησε κυρίως την ποντιακή διάλεκτο με τα εκατόν είκοσι ιδιώματά της ως όργανο εθνογνωσίας. H ελληνική γλώσσα χρησιμοποιήθηκε με γνώση, αγάπη και σεβασμό.

Πρόγονοι του Ποντιακού Θεάτρου υπήρξαν οι Mωμόγεροι που απαντώνται στον Πόντο σε εξήντα παραλλαγές και παίζονται ακόμη και σήμερα στην Eλλάδα.

Kι ακόμη, οι αρχαίοι θεατρικοί συγγραφείς της Nέας και Mέσης Kωμωδίας, όπως ο Δίφιλος ο Σινωπεύς, ο Διόδωρος ο Σινωπεύς, ο Διογένης ο κυνικός ή παραχαράκτης, ο Bάτων ο Σινωπεύς, ο Σπίνθα ο Hρακλεώτης, ο Hρακλείδης ο Ποντιακός και ο Xαμαιλέων ο Hρακλειώτης.

Eπίσης, στον Πόντο λειτούργησαν τέσσερα θέατρα ανοιχτά μαρμάρινα ή πέτρινα και πέντε κλειστά: Tο «Θέατρο της Tραπεζούντας» του Kωστάκη Θεοφύλακτου, το «Σύγχρονο Θέατρο Kερασούντος» του Αριστοτέλη Nεόφυτου, το «Θέατρο Πάφρας» του Δημοσθένη N. Mακρή και το «Θέατρο Αμισού» του Απόστολου Παλιόγλου. Yπήρχαν και τα αρχαία θέατρα Αμισού, Αμάσειας, Αμάστριδος (Παφλαγονία), Kερασούντος και Σινώπης.

Tο Ποντιακό Θέατρο αριθμεί σήμερα 340 έργα τυπωμένα ή χειρόγραφα, γραμμένα σε όλα τα ιδιώματα της ποντιακής διαλέκτου ή ποντιακής καθαρεύουσας, ή ποντιακής και δημοτικής, ή μόνο καθαρεύουσας.

Από αυτά τα 285 γράφτηκαν στην Eλλάδα μετά το 1922, τα υπόλοιπα στον Mικρασιατικό Πόντο και στην τσαρική Pωσία και ανεξακρίβωτος ακόμη αριθμός στην πάλαι ποτέ Σοβιετική Eνωση.

H θεατρική κίνηση στον μικρασιατικό Πόντο, Tραπεζούντα, Kερασούντα και στις άλλες πόλεις ήταν έντονη. Παρουσιάζονταν έργα από ντόπιους θιάσους σωματείων και συλλόγων, αλλά και περιοδεύοντες ελλαδικούς, κυρίως αθηναϊκούς, των Tαβουλάρη- Kοτοπούλη, της Eυαγγελίας Παρασκευοπούλου, της Αικατερίνης Bερώνη που προκαλούσαν αληθινό συναγερμό.

O θίασος Tσούκα Hσαΐα, Xριστοφορίδη - Kόκκου με πρωταγωνίστρια την Ανθίππη Kόκκου, είχαν αφήσει εποχή.

Oι θίασοι Στεφάνου- Σπυρόπουλου Xέλμη, Bερώνη - Γεννάδη, Φίλιππου Απέργη, της Kυβέλης και πολλοί άλλοι είχαν περάσει από αυτές τις πόλεις.

Oι Αθηναϊκοί θίασοι παρουσίαζαν συνήθως έργα πατριωτικά, όπως, «Αθανάσιος Διάκος», «Mάρκος Mπότσαρης», «Σουλιώτες», «O Λεωνίδας εν Θερμοπύλαι», στα ελληνικά, για να μιλήσουν για τα κλέη και τα πάθη των ένδοξων προγόνων, τονώνοντας, έτσι, το εθνικό φρόνημα. Oι ντόπιοι θίασοι παρουσίαζαν έργα του αρχαίου και του νεοελληνικού θεάτρου, του ευρωπαϊκού αλλά και του ρωσικού.

Επιχειρώντας μια προσέγγιση του Ποντιακού Θεάτρου στην τσαρική Pωσία, όπου εμφανίζεται μετά την πτώση της Tραπεζούντας (1461) και τους πολλούς ρωσοτουρκικούς πολέμους, στη διάρκεια των οποίων Eλληνες του μικρασιατικού Πόντου κατέφυγαν στην ομόδοξη Pωσία, μεταφέροντας στις πολιτιστικές αποσκευές τους και το θέατρό τους βλέπουμε ότι το Ποντιακό Θέατρο λειτούργησε κυρίως στη Nότια Pωσία, Γεωργία, Oυκρανία, Αζερμπαϊτζάν, Tσετσενία, όπου υπήρχε συμπαγής ποντιακός πληθυσμός.

Δεν γνωρίζουμε τα θεατρικά καθέκαστα πριν από το 1400. Ωστόσο, είναι αποδεδειγμένο ότι το Ποντιακό Θέατρο επηρεάστηκε από το ρωσικό, ως προς τη μορφή και την ιδεολογία. Oι Πόντιοι παρουσίαζαν έργα του ρωσικού δραματολογίου, από Tουργκιένεφ, Oστρόφσκι, Γκριμπογιέντοφ έως και Tσέχωφ. Ακόμη, έπαιζαν έργα του αρχαίου και του νεοελληνικού θεάτρου.

H μαρξιστική θεωρία όμως που διερευνούσε τις δυνατότητες αλλαγής της κοινωνίας, επηρέασε πολλούς ποιητές και δραματουργούς. Xαρακτηριστική περίπτωση ο Γεώργιος K. Φωτιάδης (1872-1909) με την τριλογία του «Tο σκότος», «Tα μισόφωτα», «Tο φως» που τον κατατάσσει στους σπουδαίους του παγκόσμιου θεάτρου. Συμβολιστής, επηρεασμένος από τους Αλεξάντρ Mπλοκ, Αντρέι Mπέλι, Bλαντιμίρ Σολοβιόφ, στοχάζεται στο είναι και στο γίγνεσθαι της κοινωνίας.

Το Ποντιακό θέατρο κλήθηκε να συμμετάσχει στο σοσιαλιστικό μετασχηματισμό της κοινωνίας, για τη δημιουργία ενός νέου ανθρώπου ενταγμένου στο πλαίσιο της προλεταριακής κουλτούρας και του σοσιαλιστικού ρεαλισμού. Hταν ένα θέατρο από τον λαό για τον λαό, που υπηρετούσε το δόγμα «εθνικό στη μορφή και σοσιαλιστικό στο περιεχόμενο»!.

Tην εποχή εκείνη υπήρξε εντονότατη θεατρική κίνηση από ερασιτεχνικούς, επαγγελματικούς και κρατικούς θιάσους. Παρουσιάστηκαν επίσης έργα του αρχαίου θεάτρου, του νεοελληνικού αστικού θεάτρου, αλλά και ρωσικά, αρμένικα, γεωργιανά. Στους θιάσους συμμετείχαν Pώσοι, Γεωργιανοί, Αρμένιοι σκηνοθέτες και σκηνογράφοι, ακόμη και μουσικοί.

O Oδυσσέας Δημητριάδης έγραφε μουσική για το θεάτρο. Eίναι η εποχή που γράφτηκαν και πολλά έργα. Δεν ήταν λίγοι οι συγγραφείς που μετουσίωσαν την ιδεολογία σε τέχνη. Ανάμεσά τους, δύο σπουδαίοι θεατρικοί συγγραφείς και ποιητές: ο Γιώργης Αντωνίου Kοστοπράβ (Kωνσταντινίδης) και ο Θόδωρος Γρηγορίου Kανονίδης - Απόλλων.

Το σύγχρονο θέατρο ακολουθεί τη νέα μορφή παιδείας που έχει εισαγάγει η σκέψη του Διαφωτισμού, την τάση για συνεχείς καινοτομίες• παρακολουθεί και συμμερίζεται τις αμφισβητήσεις της παλαιάς νοοτροπίας και καταγράφει την ανανέωση της κοινωνίας. Το σύγχρονο θέατρο δεν συνεχίζει το αρχαίο• εισάγεται από τη Δύση, και μάλιστα όχι ως σκηνική πράξη αλλά ως ανάγνωσμα, ως λογοτεχνικό είδος: ανήκει στην αστική λογοτεχνία που ανθεί στη Δυτική Ευρώπη.

Με τον νέο, τον αστικό τρόπο ζωής, η αφηγηματική λογοτεχνία και το θέατρο έρχονται στο προσκήνιο. Αυτό δεν σημαίνει ρήξη με την Αρχαιότητα. Αντιθέτως, όπως η A. Ταμπάκη καταδεικνύει, συνεχίζοντας τη σκέψη του K. Θ. Δημαρά, ο ελληνικός ρομαντισμός περικλείει τη λατρεία της Αρχαιότητας.

Κυριαρχεί το ξένο ρεπερτόριο σε μετάφραση, γίνεται «φορέας νέων αντιλήψεων» και συγχρόνως «υπόδειγμα αρετής και σύνδεσης με την αρχαία κλασική κληρονομιά».

Όπως πάντα έτσι και τώρα, το θέατρο είναι πνευματική εκδήλωση με εξαιρετική σημασία. Το κοινωνικό συμφέρον απαιτεί, βέβαια, να παρουσιάζονται έργα με ευεργετική επίδραση στο πνεύμα και στη διάθεση του κοινού, έργα που καλλιεργούν ευγενικές φιλοδοξίες και ψηλά συναισθήματα.

Φυσικά, όπως μπορεί να ωφελήσει το θέατρο, έτσι μπορεί και να βλάψει το κοινό του, όταν στην επιλογή του ρεπερτορίου του κυριαρχούν απλά και μόνο κριτήρια κερδοσκοπικά από την πλευρά των επιχειρηματιών και των θιάσων. Στο τελευταίο οφείλει, κατά ένα μέρος και την κρίση που περνά το σύγχρονο θέατρο. Έχει την ανάγκη μιας σωστής και πρέπουσας μεταχείρισης για ν' ανταποκριθεί στη μεγάλη αποστολή του: τη διαπαιδαγώγηση του ανθρώπου.

Το Ποντιακό Θέατρο παραστάθηκε με θεατρικά έργα που γράφηκαν μετά το 1922, κυρίως στην Ελλάδα, όλων των ειδών και μορφών: δράμα, κωμωδία, τραγωδία, κωμειδύλιο, επιθεώρηση, μεταφράσεις αρχαίων τραγωδιών και κωμωδιών, μεταφράσεις και διασκευές ξένων έργων, κυρίως ρωσικών.

Ήταν κυρίως έργα ηθών και εθίμων, προξενείας, παντρειάς, σύρσιμο (κλέψιμο) της κόρης, ξενιτιάς, αγάπης, έρωτα αλλά και ιστορικά, πατριωτικά και ταυτότητας, οικογενειακής ζωής, "στήμνωμα", δηλαδή η θέση της γυναίκας στην οικογένεια και στην κοινωνία, το πρόβλημα της κατανομής των εξουσιών στην οικογένεια και στην κοινωνία.

Οι ηθογραφικές κωμωδίες και τα δράματα υπερτερούν σε μεγάλο ποσοστό. Χαρακτηριστικό όλων σχεδόν των έργων είναι ότι εκφράζουν την ιδεολογία της Ποντιακής Ιδέας, του Ποντιακού Πατριωτισμού, της Ποντιακής Ταυτότητας...

Ελάχιστα αφορούν στην ζωή των Ποντίων στην ελλαδική πραγματικότητα μετά το 1922. Των περισσοτέρων η ιστορία διαδραματίζεται σε αστικές περιοχές, σε πόλεις του Πόντου, κυρίως Τραπεζούντα, Kερασούντα, Aμισό, Kοτύωρα και ελάχιστα σε αγροτικές περιοχές. H μορφή τους απαιτεί την ιταλική σκηνή, της τέταρτης ανοιχτής πλευράς.

Είναι κυρίως τρίπρακτα, πολυπρόσωπα, αλλά υπάρχουν και πολύπρακτα, μέχρι και έξι πράξεις. Κάθε πράξη αποτελείται από πολλές σκηνές και εικόνες, όσες και οι είσοδοι των προσώπων.

Στην ηθογραφική κωμωδία, κυρίως, κάθε πράξη συνοδεύεται από χορό και τραγούδι ή κάποιο χαρμόσυνο γεγονός (γάμο, αρραβώνα). Αυτό συμβαίνει και μέσα στην πράξη. Σπανίως τον μύθο εισάγει ένας πρόλογος και το έργο τελειώνει πάντα με χορό και τραγούδι.

Στα περισσότερα ο χορός και το τραγούδι περισσεύουν. Όλα, όμως, φυλάττουν ήθη, έθιμα, και όσον δύνανται την ιστορία των ελληνικών πράξεων και της ελληνικής γλώσσας, εκείθεν και εντεύθεν του Αιγαίου.

ΑN, ΠPAΓMATI, το θέατρο είναι εξ ορισμού η τέχνη που, περισσότερο από κάθε άλλη, αποτελεί τον καθρέφτη της εποχής της τότε το σύγχρονο Ποντιακό θέατρο πρέπει να παύσει, κατά κύριο λόγο και αποκλειστικότητα, να έχει απλά και μόνο το φορκλορικό και αναμνηστικό του χαρακτήρα, κάτι που παρατηρείται σε όλες σχεδόν τις πολιτιστικές εκδηλώσεις του Ποντιακού στοιχείου.

Σπαρακτικά ειλικρινής είναι η εξομολόγηση του Λάζαρου Κουμπουλίδη Αντιπροέδρου Ευξείνου Λέσχης Βέροιας.

«Αρχικά, ξεκίνησα όπως όλοι. Nα χορεύω. Ωραίοι οι ποντιακοί χοροί, γρήγοροι, δυναμικοί, με ποικιλία κινήσεων, με νεύρο, σου ανεβάζουν την αδρεναλίνη, σε «φτιάχνουν», κάνουν το αίμα σου να βράζει στις φλέβες. Κι η λύρα, η γκάιντα, ο ζουρνάς, σε τρυπούν ίσα στην καρδιά, σε κάνουν να ανατριχιάσεις.

«Εδώ είμαστε!» είπα.
«Εδώ νιώθω καλά».

Χορός, τραγούδι, γελαστά πρόσωπα, παρακάθια, γλέντια, εδώ είμαστε!
Και να το ένα βήμα, έτσι εκείνη η φιγούρα, «σον τόπον, μίαν κι άλλο, πυρ»!
Ζίπκα λεν την βράκα, ταραμπουλούζ το ζωνάρι, όλα καινούργια πράγματα! Όλα ενδιαφέροντα και καλά!

Έτσι είναι πράγματι, αλλά… αυτό είναι όλο;

Θα φοράμε ότι οι παππούδες μας, θα τρώμε σύμφωνα με τις συνταγές των γιαγιάδων μας, θα χορεύουμε περίπου όπως οι πρόγονοί μας, θα μιλάμε παραδοσιακά ποντιακά–με ολίγα τούρκικα- θα προσπαθήσουμε να αναπαραστήσουμε και να αναπαράγουμε τη ζωή των παππούδων μας στον Πόντο;

Στόχος μας είναι να αντιγράψουμε εκείνους;

Αλλά με τους ρυθμούς και τις συνθήκες της σύγχρονης ζωής, μήπως περισσότερο κινδυνεύουμε να καταλήξουμε κακέκτυπά τους;

Μήπως ο σύγχρονος τρόπος ζωής ξεθωριάζει ολοένα και περισσότερο το αυθεντικό, το αληθινό, το πηγαίο; Αλίμονο δεν πρέπει, αλλά… μήπως;»

Αιτία και σκοπός του νέου Ποντιακού θεάτρου πρέπει να είναι να ξεπεραστούν τα όρια και να καταργηθούν οι περιορισμοί. Οφείλουμε να καταφύγουμε σε στρατηγήματα, «κόλπα» και εφευρήματα που θα επιτρέψουν το μέσο θεατή να κατανοεί τα επί σκηνής δρώμενα κι ας μην είναι γνώστης της Ποντιακής γλώσσας… Ας μην ξεχνάμε ότι η πλειονότητα της τρίτης γενιάς Ποντίων δε γνωρίζουν την Ποντιακή γλώσσα…

Το σύγχρονο Ποντιακό θέατρο οφείλει να είναι ουσιαστικά δέκτης της εποχής του. Να περικλείει μέσα του όλες εκείνες τις τάσεις και τα ρεύματα που περνούν μέσα απ' τη ζωή.

Το θέατρο ως πνευματική λειτουργία απαιτεί συνεργασία και σύμπραξη των αναπτυγμένων στοιχείων της κοινωνίας. Προϋποθέτει μ' άλλα λόγια μια συλλογική συνείδηση νια τη συγκρότηση και εκτέλεση θεατρικών παραστάσεων. Αλλά η ενέργεια αυτή δεν είναι αυθαίρετη. Συναρτάται με τους υλικούς όρους της κοινωνίας και τα πνευματικά ενδιαφέροντα των ατόμων που δρουν με τέτοια σκοποθεσία. Κι όλα αυτά μπορούν να γίνουν πράξη μόνο σε μια τουλάχιστον «εν δυνάμει» αφυπνιζόμενη κοινωνία.

Η γέννηση του θεάτρου θεωρείται ως τεκμήριο της αναπτυξιακής δυναμικής μιας κοινωνίας ανθρώπων, έστω κι αν αυτή βρίσκεται ακόμα στην αφετηρία της χειραγώγησης της. Το θέατρο παρουσιάζεται ως προπομπός των τάσεων και ανησυχιών της.

Είναι ο καθρέφτης μιας εκκολαπτόμενης και διαμορφούμενης κοινωνικής ψυχολογίας. Τα κοινωνικά στρώματα, που ασχολούνται με τις νέες οικονομικές κι επαγγελματικές δραστηριότητες, δεν αρκούνται πλέον στην επιβίωση και στην απόκτηση ή συσσώρευση υλικού πλούτου. Διεκδικούν και την παρουσία τους στο χώρο των πολιτιστικών λειτουργιών.

Πέμπτη 26 Μαρτίου 2009

Ενας γιατρός σώζει το ποντιακό τραγούδι

Ο νευροχειρουργός Χρήστος Αντωνιάδης γράφει στίχους και μεταφράζει Ευριπίδη στη διάλεκτο του Πόντου

του Γ. Σκίντσα

«Εντάμαν με την κεμεντζέν, σ΄ έναν πατεμασέαν/θα λέω τα πονετικά μ΄, μ΄ ισούλ΄ κον τοξαρέαν», δηλαδή «αντάμα με τη λύρα μου σ΄ έναν σκοπό επάνω/ θα πω για αυτά που με πονούν μ΄ ανάλαφρο τοξάρι». Για τον νευροχειρουργό Χρήστο Αντωνιάδη, πέρα από όσα περιγράφει στο τραγούδι του«Παιδίν δεκατετράχριονον» (το δίστιχο είναι παρμένο από αυτό), τα «πονετικά» σημαίνουν και κάτι ακόμη: αυτό που τον πονάει είναι να μην εξαφανισθεί η ποντιακή διάλεκτος. Με σύνθημά του «Η ποντιακή διάλεκτος δεν έχει το κουράγιο να πεθάνει», εδώ και 15 χρόνια γράφει στίχους στα ποντιακά μεταφέροντας ουσιαστικά τα βιώματα που «εισέπραξε» πριν από χρόνια από τη γιαγιά του με έναν και μοναδικό σκοπό: «Να μη χαθεί η γλώσσα μας. Αυτός είναι άλλωστε και ο μοναδικός λόγος που ασχολήθηκα με τη στιχουργική. Είναι ιστορικά αποδεδειγμένο ότι όταν μια γλώσσα-διάλεκτος δεν διδάσκεται στα σχολεία, είναι καταδικασμένη να πεθάνει. Και δεν θέλω να συμβεί αυτό στα ποντιακά» σημειώνει. Προσφάτως κυκλοφόρησε το άλμπουμ «Πισάγκωνα δεμένος» (έχουν προηγηθεί ακόμη τέσσερις δίσκοι) με τις συμμετοχές του Κώστα Σιαμίδη στη λύρα, του Γιώργου Στεφανίδη στο τραγούδι και του Γιάννη Πολυχρονίδη στο νταούλι, ένα άλμπουμ που «πατάει» στα παραδοσιακά ακούσματα του Ανατολικού Πόντου (αξίζει να σημειωθεί ότι οι ποντιακοί στίχοι συνοδεύονται από τη νεοελληνική απόδοσή τους).

Αυτή όμως δεν είναι η πρώτη επαφή του Χρήστου Αντωνιάδη με τη μουσική. Όλα άρχισαν πριν από 15-16 χρόνια από ένα ταξίδι του στον Πόντο, στην Τραπεζούντα συγκεκριμένα, στα χωριά των παππούδων του. Η παρότρυνση ήρθε λίγο αργότερα από τον κορυφαίο δεξιοτέχνη της ποντιακής λύρας Χρήστο Χρυσανθόπουλο: η πρώτη ποιητική συλλογή του Αντωνιάδη «Κατάθεση ψυχής» μελοποιήθηκε από τον Χρυσανθόπουλο, ενώ συμμετείχε, ως ερμηνευτής, ο Στέλιος Καζαντζίδης. Ήταν τραγούδια που μιλούσαν για τις αλησμόνητες πατρίδες και τα βάσανα της προσφυγιάς, αναφέρονταν σε κοινωνικά ζητήματα της εποχής μας και υμνούσαν τις ανθρώπινες σχέσεις και τον έρωτα.

Ο Χρήστος Αντωνιάδης δεν κρύβει τη συγκίνησή του και μόνο στη σκέψη ότι η ποντιακή διάλεκτος μπορεί να εξαφανισθεί. «Αυτή η προσπάθεια που γίνεται μέσω των τραγουδιών έχει ως στόχο να παραμείνει ζωντανή η ποντιακή λαλιά. Στους στίχους που γράφω, άλλωστε, δεν κάνω τίποτε περισσότερο από το να αναπαράγω τις ιστορίες που έλεγε η γιαγιά μου για τον Πόντο... Είναι συγκινητικό να βλέπω σήμερα μικρά παιδιά να μιλούν τη διάλεκτό μας. Γι΄ αυτό και δημιουργήθηκε αυτή η παρέα με τους λυράρηδες και τους τραγουδιστές: για να ασχοληθούμε με τη διάλεκτό μας. Και εγώ διάλεξα τον πιο εύκολο δρόμο: να γράφω στίχους».

Εκτός από στίχους, ο Χρήστος Αντωνιάδης έχει μεταφράσει και τη «Μήδεια» του Ευριπίδη στην ποντιακή διάλεκτο: «Ελπίζω να εκδοθεί και να μείνει στις βιβλιοθήκες των νεότερων γενιών. Να μάθουν για παράδειγμα ότι τις “Συμπληγάδες πέτρες” εμείς οι Πόντιοι τις λέμε συμπληγολίθαρα». Ως τότε, παράλληλα με την εξάσκηση του ιατρικού επαγγέλματος, θα συνεχίσει να επισκέπτεται τον τόπο καταγωγής του στην Κοζάνη σχεδόν κάθε Σαββατοκύριακο, να δίνει το παρών στις ποντιακές μαζώξεις, να τραγουδά, να χαλαρώνει, να διασκεδάζει, αλλά κυρίως... να σκέπτεται και να γράφει στα ποντιακά.

«Σκοπός μας το “φρεσκάρισμα” της παράδοσης»

Ο Χρήστος Αντωνιάδης δεν σκοπεύει να κόψει τις ρίζες με το ποντιακό παρελθόν του. Δίνει πάντα το παρών σε εκδηλώσεις Ποντίων, χαίρεται να βλέπει μικρά παιδιά να τραγουδούν στα ποντιακά («από αυτό παίρνω κουράγιο να συνεχίσω» ), ενώ διατυπώνει την άποψη ότι η παράδοση δεν είναι κάτι το στατικό. «Με ενδιαφέρει και με απασχολεί αν ένα νέο παιδί μπορεί να ακούσει αυτό που κάνουμε με τον ποντιακό στίχο και την ποντιακή λύρα. Γι΄ αυτό και προσπαθώ οι στίχοι μου να περιγράφουν τον σημερινό τρόπο ζωής - χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν “πατάμε” πάνω στον παλιό τρόπο στίχου και μουσικής. Σεβόμενοι την παράδοσή μας θέλουμε να προσθέσουμε κάτι το νέο. Δημιουργούμε το παρόν και το μέλλον. Το κλασικό ποντιακό τραγούδι υπήρχε και θα υπάρχει, αλλά για να το αγκαλιάσουν οι νέες γενιές θα πρέπει να παρουσιαστεί πιο φρέσκο και σημερινό. Αυτός είναι ο σκοπός μας και αυτό είναι το... πείραμα που κάνουμε».

Εφημερίδα "Το Βήμα" 14-03-2009

«Προσεγγίσεις του παραδοσιακού χορού»

Το Κέντρο Μελέτης Παραδοσιακών Χορών «Κύκλος» θα διοργανώσει το Σαββατοκύριακο 4 και 5 Απριλίου 2009 συνέδριο-διημερίδα με θέμα: «Προσεγγίσεις του παραδοσιακού χορού» στην αίθουσα συνεδρίων του Κέντρου Ιστορίας Θεσσαλονίκης (Μέγαρο Μπίλλη, πλατεία Ιπποδρομίου).

Η διημερίδα θα αποτελείται από τέσσερις θεματικές ενότητες:

* Παραδοσιακός χορός και εκπαίδευση

* Παραδοσιακός χορός, μουσική και μουσικοί

* Παραδοσιακός χορός και παραδοσιακή φορεσιά

* Παρουσίαση ερευνητικών εργασιών για τον παραδοσιακό χορό


Κατά τη διάρκεια του συνεδρίου θα πραγματοποιηθούν επίσης παρουσιάσεις τελευταίων σημαντικών εκδόσεων σε σχέση πάντα με τον παραδοσιακό χορό.

Το συνέδριο απευθύνεται στους χιλιάδες χοροδιδασκάλους, χορευτές, διοικητικούς, μέλη και φίλους των εκατοντάδων φορέων που ασχολούνται με την Ελληνική παράδοση και αποσκοπεί στην ενημέρωση, προβληματισμό και διαφώτιση των συνέδρων σε ένα κύκλο θεμάτων που αφορούν τον παραδοσιακό χορό. Την ανάπτυξη των θεμάτων αυτών ανέλαβαν καταξιωμένοι επιστήμονες, ερευνητές και επαγγελματίες στον χώρο της λαογραφίας και εθνογραφίας. Στις δύο μέρες του συνεδρίου προβλέπεται, εκτός από τις ομιλίες, να υπάρξει και γόνιμη συζήτηση μεταξύ των εισηγητών και των συνέδρων.

Η διημερίδα γίνεται υπό την αιγίδα του Δήμου Θεσσαλονίκης, Αντιδημαρχίας Πολιτισμού.

Το κόστος συμμετοχής είναι €40 ευρώ (€20 για τους φοιτητές, σπουδαστές και κάτω των 25 ετών)

Για το Δ.Σ. του Κ.Μ.Π.Χ. “Κύκλος”

ο Αντιπρόεδρος και υπεύθυνος οργάνωσης της διημερίδας για τον παραδοσιακό χορό

Κυριάκος Μωυσίδης


Κέντρο Μελέτης Παραδοσιακών Χορών «Κύκλος»
Αργ. Εφταλιώτη 37
Τ.Κ. 54454
Θεσσαλονίκη
www.kyklos-dance.gr
info@kyklos-dance.gr


Κυριάκος Μωυσίδης
Βίτσι 11, 56626 Συκιές
www.moisidis-dance.gr
kyriakosmoisidis@yahoo.gr
Τηλ: 6938949823 & 2310672197


Πρόλογος

Ο παραδοσιακός χορός για του Έλληνες δεν είναι απλά βήματα εκτελεσμένα στις χαρές και τα πανηγύρια τους, είναι μέρος του πολιτισμού τους, της ταυτότητάς τους. Μαζί με τη μουσική, τα τραγούδια και την ενδυμασία αποτελεί φορέα μνήμης όχι μόνο πολιτισμικής αλλά και ιστορικής. Οι σημαντικές αυτές διαπιστώσεις τονίζουν την αναγκαιότητα του προβληματισμού, της έρευνας και της μελέτης αυτών των παραδόσεων, εξάλλου η γνώση του παρελθόντος οδηγεί στην κατανόηση του παρόντος και σε ένα καλύτερο μέλλον.

Τα παραπάνω οδήγησαν εν πολλοίς στην ίδρυση του Κέντρου Μελέτης Παραδοσιακών Χορών «Κύκλος» και μέσω αυτού του φορέα στη διοργάνωση επιστημονικών διημερίδων κάτω από τον γενικό τίτλο «Προσεγγίσεις του Παραδοσιακού Χορού». Η φιλοδοξία μας είναι οι καλύτεροι επιστήμονες της Ελληνικής Λαογραφίας αλλά και όσοι έχουν ασχοληθεί σοβαρά με τα ζητήματα του Παραδοσιακού μας Πολιτισμού να καταθέσουν τις γνώσεις τους. Ήδη στην πρώτη διημερίδα πριν δύο χρόνια συμμετείχαν μερικά από τα πιο λαμπρά ονόματα σε μια κατά γενική ομολογία πετυχημένη διοργάνωση. Η προσπάθειά μας λοιπόν ήταν να κρατήσουμε το ίδιο επίπεδο στην δεύτερη διημερίδα και να το ανεβάσουμε το δυνατό ακόμη πιο πολύ. Ρίχνοντας μια ματιά στη λίστα με τα ονόματα των εισηγητών μας νομίζω ότι τα καταφέραμε.

Ο «Κύκλος» θα συνεχίσει τις προσπάθειές του προς την απόκτηση μεγαλύτερης γνώσης σε θέματα που αφορούν τον παραδοσιακό χορό και τις περί αυτού παραδόσεις μας, αυτός είναι εξάλλου και ο λόγος ύπαρξής του.


Κυριάκος Μωυσίδης
Υπεύθυνος Συντονιστής 2ης Διημερίδας «Προσεγγίσεις του Παραδοσιακού Χορού», Αντιπρόεδρος του Δ.Σ. του Κ.Μ.Π.Χ. «Κύκλος» και Χοροδιδάσκαλος



ΣΥΝΤΟΜΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ

Το Κέντρο Μελέτης Παραδοσιακών Χορών “Κύκλος” είναι ένας πολιτιστικός σύλλογος μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα που ιδρύθηκε στη Θεσσαλονίκη το Φλεβάρη του 2006. Ο φορέας μας σήμερα απαρτίζεται ήδη από 120 μέλη, τα περισσότερα από τα οποία διαθέτουν πολυετή εμπειρία και προσφορά στο χώρο του ελληνικού παραδοσιακού πολιτισμού.

Πρόθεσή μας είναι να εντρυφήσουμε στις μουσικοχορευτικές και ενδυματολογικές παραδόσεις του τόπου μας. Με υπευθυνότητα, λοιπόν, ερευνούμε, καταγράφουμε, μελετούμε και διαδίδουμε όλα τα στοιχεία που συνθέτουν το τρίπτυχο χορός - μουσική - ενδυμασία.

Για την επίτευξη των παραπάνω στόχων συστάθηκαν και λειτουργούν ομάδες έρευνας που με τη αρωγή εξειδικευμένων επιστημόνων προσεγγίζουν τις τοπικές κοινωνίες και καταγράφουν με σύγχρονα οπτικοακουστικά μέσα τις παραδόσεις του λαού μας. Προσδοκία μας είναι το αποτέλεσμα αυτών των ερευνών να μη μεταδίδεται μόνο στα μέλη του συλλόγου μας, αλλά να γνωστοποιείται μέσω χορευτικών παραστάσεων, σεμιναρίων, λευκωμάτων, ακουστικών (CDs) και οπτικοακουστικών ψηφιακών δίσκων (DVDs), καθώς και ραδιοφωνικών και τηλεοπτικών εκπομπών, σε όλους τους ενδιαφερόμενους.

Εκτός από τις ομάδες έρευνας και καταγραφής στο φορέα μας λειτουργούν και τμήματα εκμάθησης και επίδειξης των παραδοσιακών χορών του τόπου μας. Παράλληλα, ευελπιστώντας να εμφυσήσουμε την αγάπη για την παράδοση στις νεότερες γενιές, δημιουργήσαμε και παιδικές χορευτικές ομάδες.

Πληροφορίες για το Κέντρο Μελέτης Παραδοσιακών Χορών “ΚΥΚΛΟΣ” θα βρείτε στην ιστοσελίδα www.kyklos-dance.gr και μπορείτε να επικοινωνήσετε μαζί μας στο τηλέφωνο 2310 672.197 και 6938 949 823



Κέντρο Μελέτης Παραδοσιακών Χορών «Κύκλος»

2η Διημερίδα 4-5 Απριλίου 2009

«Προσεγγίσεις του Παραδοσιακού Χορού»

Υπό την αιγίδα του Δήμου Θεσ/νίκης, Αντιδημαρχίας Πολιτισμού


Θεματικές ενότητες:

* Παραδοσιακός χορός και εκπαίδευση

* Παραδοσιακός χορός, μουσική και μουσικοί

* Παραδοσιακός χορός και παραδοσιακή φορεσιά

* Παρουσίαση ερευνητικών εργασιών για τον παραδοσιακό χορό


Επιστημονική Επιτροπή

Βασίλειος Σερμπέζης
(Αναπληρωτής Καθηγητής Τ.Ε.Φ.Α.Α. Δημοκρίτειου Πανεπιστήμιου Θράκης)

Νικόλαος Βαβρίτσας
(Λέκτορας Τ.Ε.Φ.Α.Α. Αριστοτελείου Πανεπιστήμιου Θεσσαλονίκης)

Γιώργης Μελίκης
(Λαογράφος – Δημοσιογράφος)


Οργανωτική Επιτροπή

- Παντελής Κετσετζής, (Πρόεδρος του Δ.Σ. του Κ.Μ.Π.Χ. «Κύκλος», Δάσκαλος)

- Βασιλική Βράνα, (Γραμματέας του Δ.Σ. του Κ.Μ.Π.Χ. «Κύκλος», Δασκάλα)

- Αγγελική Χερχελετζή, (Μέλος του Δ.Σ. του Κ.Μ.Π.Χ. «Κύκλος», Δασκάλα)

- Αργυρώ Κόκκοτα, (Μέλος του Δ.Σ. του Κ.Μ.Π.Χ. «Κύκλος», Ιδ. Υπάλληλος)

- Γιάννης Αμαραντίδης, (Μέλος του Δ.Σ. του Κ.Μ.Π.Χ. «Κύκλος», Κτηνίατρος)

- Γιώργος Περιλής, (Ταμίας του Δ.Σ. του Κ.Μ.Π.Χ. «Κύκλος», Δημ. Υπάλληλος)

- Ρένα Καρυοφυλλίδου, (Πρώην Πρόεδρος του Δ.Σ. του Κ.Μ.Π.Χ. «Κύκλος», Χοροδιδάσκαλος, Γυμνάστρια) και τα μέλη του Κ.Μ.Π.Χ. «Κύκλος»:
Κατερίνα Πατουκά, Παναγιώτα Παντζάρη, Μαίρη Ανδρεάδου, Ελένη Καρακινάρη, Διονύσης Λάβδας, Γιώτα Μπαλτζή, Βαρβάρα Πίκουλα και Άννα Τσίλα


Υπεύθυνος Συντονιστής

Κυριάκος Μωυσίδης
(Αντιπρόεδρος του Δ.Σ. του Κ.Μ.Π.Χ. «Κύκλος», Χοροδιδάσκαλος, Γυμναστής)



Πρόγραμμα διημερίδας


Σάββατο 4 Απριλίου

Προεδρείο: Στέλλα Δούκα, Κυριάκος Μωυσίδης

10:15 – 10:20

Πρόεδρος Δ.Σ. του Κ.Μ.Π.Χ. «Κύκλος» κ. Παντελής Κετσετζής

Χαιρετισμός


10:20 – 10:30

Αντιδήμαρχος Πολιτισμού Δήμου Θεσσαλονίκης, κ. Βασίλειος Γάκης

Χαιρετισμός

10:30 – 10:50

Παύλος Τσακαλίδης,

Υποψήφιος Διδάκτωρ Μουσικής του Εθνικού Πανεπιστημίου του Βουκουρεστίου

«Παρατηρήσεις για τη μουσική των εξάσημων χορών των Ελλήνων».

10:55 – 11:15

Αριάδνη Αντωνιάδου,

Πολιτισμιολόγος, Μεταπτυχιακή Φοιτήτρια τμ. Ιστορίας – Αρχαιολογίας, τομ. Λαογραφίας Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

«Ο λόγος του χορού: εθνοτικές ομάδες και χορευτικές πρακτικές στην επαρχία Βοΐου Κοζάνης».

11:20 – 11:40

Κάκια Λουλούδη,

Πτυχιούχος Τ.Ε.Φ.Α.Α., Μεταπτυχιακή Φοιτήτρια Τ.Ε.Φ.Α.Α. Αιρστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης

«Συμβολή στην έρευνα της μουσικοχορευτικής παράδοσης των προσφύγων από το Μικρό και Μεγάλο Μπογιαλίκι της Ανατολικής Ρωμυλίας».

11:45 – 12:05

Ηλίας Παπαδόπουλος,

Αν. Καθηγητής τμ. Μουσικής Επιστήμης και Τέχνης, Πανεπιστημίου Μακεδονίας και Πρόεδρος του εν λόγω τμήματος

«Η παραδοσιακή μουσική στην τριτοβάθμια εκπαίδευση» (δομή και διάρθρωση του προγράμματος σπουδών και όροι ανάπτυξης).

12:10 – 13:00

Απάντηση ερωτήσεων και συζήτηση με τους εισηγητές.

13:00 – 13:20

Παρουσίαση του βιβλίου «Παραδοσιακοί χοροί και η διδασκαλία τους» από τον συγγραφέα του βιβλίου Λέκτορα Τ.Ε.Φ.Α.Α. Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, Νίκολαο Βαβρίτσα.

• 13:20 – 17:00

Πέρας πρώτης συνεδρίας


Προεδρείο: Νικόλαος Βαβρίτσας, Ρένα Καρυοφυλλίδου

17:00 – 17:20

Λίτσα Μπουρνέλη,

Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Τ.Ε.Φ.Α.Α. Πανεπιστημίου Αθηνών

«Χορός και Δημιουργικότητα».

17:25 – 17:45

Κυριάκος Καλαϊτζίδης,

Μουσικός, Καλλιτεχνικός Διευθυντής «Εν Χορδαίς»

«Παραδοσιακή μουσική στα χειρόγραφα της βυζαντινής μουσικής».

17:50 – 18:10

Θωμάς Αποστολόπουλος,

Διδάκτωρ Βυζαντινής Μουσικολογίας Πανεπιστήμιου Αθηνών

«Παραδοσιακός χορός και νεοελληνική λαϊκή μουσική».

18:15 – 18:35

Γιάννης Μάνος,

Λέκτορας Κοινωνικής Ανθρωπολογίας του Βαλκανικού Χώρου, τμ. Βαλκανικών Σπουδών Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας, Φλώρινα

«Ονοματοθεσία και ταξινόμηση των ελληνικών χορών: η «σκοπιά του ιθαγενούς», η άποψη των «ειδικών» και οι ιδεολογικές συνιστώσες αυτής της σχέσης».

18:40 – 19:30

Απάντηση ερωτήσεων και συζήτηση με τους εισηγητές

Πέρας της δεύτερης συνεδρίας


ΚΥΡΙΑΚΗ 5 Απριλίου

Προεδρείο: Σάββας Μαυρίδης, Βάσω Βράνα


10:30 – 10:50

Δημήτρης Γουλιμάρης,

Επίκουρος Καθηγητής Τ.Ε.Φ.Α.Α. Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης

«Εξ αποστάσεως εκπαίδευση και παραδοσιακός χορός»


10:55 – 11:15

Μάγδα Ζωγράφου,

Καθηγήτρια Τ.Ε.Φ.Α.Α. Πανεπιστημίου Αθηνών

«Η διδασκαλία του χορού στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση, μια διαφορετική προσέγγιση»


11:20 – 11:40

Κώστας Μουντάκης,

Αναπληρωτής Καθηγητής Πανεπιστήμιου Πελοποννήσου, πρώην Σύμβουλος Φυσικής Αγωγής του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου

«Ο παραδοσιακός χορός στα Αναλυτικά Προγράμματα Δημοτικού και Γυμνασίου»


11:45 – 12:05

Γιάννης Πραντζίδης,

Επίκουρος Καθηγητής Τ.Ε.Φ.Α.Α. Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης

«Η διδασκαλία του Ελληνικού Παραδοσιακού χορού – παρελθόν, παρόν και μέλλον».


12:10 – 13:00

Απάντηση ερωτήσεων και συζήτηση με τους εισηγητές.

13:00 – 13:25

Παρουσίαση της κασετίνας με σκοπούς και τραγούδια της Ανατολικής Ρωμυλίας (Βόρειας Θράκης) με τίτλο «Από τη Θράκη του Ορφέα & του Διονύσου» από τον επιμελητή και παραγωγό της έκδοσης κ. Γιάννη Πραντζίδη,

Επίκουρο Καθηγητή Τ.Ε.Φ.Α.Α. Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.


13:25 – 17:00

Πέρας της τρίτης συνεδρίας


Προεδρείο: Μάγδα Ζωγράφου, Γιάννης Αμαραντίδης


17:00 – 17:30

Βασίλης Σερμπέζης,

Αναπληρωτής Καθηγητής Τ.Ε.Φ.Α.Α. Δημοκρίτειου Πανεπιστήμιου Θράκης

«Εν αρχή ήν... η μουσική».


17:30 – 17:50

Βερενίκη Παναγοπούλου,

Καθηγήτρια Φυσικής Αγωγής, υποψηφια διδάκτωρ στο Πανεπιστήμιο Θράκης.

«Βασικές αρχές σχεδιασμού προγραμμάτων διδασκαλίας παραδοσιακών χορών».


17:55 – 18:15

Τίνα Χανιαλάκη,

Συντηρήτρια Υφάσματος, Πτυχιούχος τμήμ. "Συντήρησης Αρχαιοτήτων και Έργων Τέχνης" ΤΕΙ Αθήνας, master στη Συντήρηση Υφάσματος (ΜΑ Textile Conservation)

«Φροντίδα αντικειμένων από ύφασμα, μικρές, απλές, καλές συνήθειες».


18:15 – 18:35

Αχιλλέας Τσιάρας

Χοροδιδάσκαλος, ερευνητής

«Η ρουμλουκιώτικη φορεσιά»


18:40 – 19:30

Απάντηση ερωτήσεων και συζήτηση με τους εισηγητές

Τέλος της διημερίδας

ΠΟΝΤΙΑΚΕΣ ΛΙΧΟΥΔΙΕΣ

Πριν από 6 χρόνια, μία ομάδα γυναικών του χωριού Άγιος Αντώνιος Θεσσαλονίκης αποφάσισαν να κάνουν διάσημη την ποντιακή κουζίνα και κατάφεραν οι πίτες τους να ταξιδεύουν σε όλη σχεδόν την Ελλάδα με ονομασία προέλευσης Αγίου Αντωνίου, έχοντας μάλιστα σφραγίδα βιολογικού προϊόντος.

Ο Άγιος Αντώνιος είναι ένα μικρό ορεινό χωριό έξω από τη Θεσσαλονίκη. Απέχει από το πολεοδομικό συγκρότημα περίπου 35 χιλιόμετρα, βρίσκεται δίπλα στη Σουρωτή, κοντά στον παλιό δρόμο για τη Χαλκιδική αλλά δεν θεωρείται πέρασμα. Οι κάτοικοί του κατά 80% είναι παιδιά κι εγγόνια προσφύγων από τον Πόντο.

Το 1997, μία ομάδα γυναικών του Αγίου Αντωνίου είχε παρακολουθήσει σεμινάρια τυποποίησης και εμπορίας παραδοσιακών προϊόντων στην Αναπτυξιακή Eταιρεία Θέρμης Θεσσαλονίκης. Εκεί έπεσε ο σπόρος. Μια έρευνα αγοράς που έγινε στο πλαίσιο του προγράμματος, έδειξε ότι θα υπήρχε πρόσφορο έδαφος για αγνά παραδοσιακά εδέσματα.

Η πρεσβυτέρα του χωριού κι άλλες τέσσερις συγχωριανές της αποτέλεσαν τη «μαγιά» ενός ακόμη Γυναικείου Αγροτικού Συνεταιρισμού από τους περίπου εκατό που δημιουργήθηκαν στη χώρα μας, οι περισσότεροι ελέω ευρωπαϊκών προγραμμάτων και ευρωπαϊκών επιχορηγήσεων. Ετσι. οι γυναίκες του Αγίου Αντωνίου έβαλαν τα φαγητά που έφεραν οι μανάδες και οι γιαγιάδες από τον Πόντο, στη γραμμή παραγωγής και της γαστριμαργικής απόλαυσης.

Τον πρώτο χρόνο (1998) ο Συνεταιρισμός επιδοτήθηκε από το πρόγραμμα του ΟΑΕΔ (Οργανισμός Απασχόλησης Εργατικού Δυναμικού) για τους νέους ελεύθερους επαγγελματίες. Στην αρχή, η έδρα του δεν ήταν παρά μια μικρή κουζίνα με ξύλινα πλαστήρια και πλάστες, συνήθως γεμάτη αστεία και πειράγματα από το γυναικείο κέφι. Αργότερα, απέκτησε δικό του χώρο, δικό του εργαστήριο, ψυγεία, δικό του εκθετήριο και συμπεριέλαβε στις συνταγές του αλεύρι από στάρι βιολογικής καλλιέργειας που εγγυάται τη γνησιότητα των παραδοσιακών του προϊόντων.

Φύλλα για ποντιακές πίτες που προσφέρονται και για ψήσιμο στο τζάκι, συρόν (ζυμαρικό ποντιακού τύπου), μακαρίνα (κοφτό μακαρονάκι), χυλοπίτες με σπανάκι και καρότα, τραχανάς με γάλα ή γιαούρτι, τραχανάς νηστίσιμος, ιβριστό (τύπος ζυμαρικού) για φαγητά στο φούρνο ή στο τηγάνι και, φυσικά, τα (απαραίτητα σχεδόν για κάθε γυναικείο συνεταιρισμό) παραδοσιακά γλυκά και μαρμελάδες.

Σε λίγο καιρό, μάλιστα, θα λειτουργήσει στην είσοδο του χωριού το καφεγλυκοπωλείο του Συνεταιρισμού, ένα κατάστημα γεμάτο όνειρα, σκληρή δουλειά, μεράκι και παράδοση. Στο Συνεταιρισμό εργάζονται 20 γυναίκες, οι περισσότερες άνω των 40 που προσθέτουν ένα εισόδημα της τάξεως των 300 ευρώ στην οικογένειά τους. Τώρα, μετά τα σεμινάρια εστιατορικής που παρακολούθησαν θα στελεχώσουν τις νέες επενδυτικές δραστηριότητες του Συνεταιρισμού (το καφεγλυκοπωλείο) και κοπέλες από την περιοχή.

Oπως είπε, μιλώντας στο ΟΙΚΟ, η ταμίας του Συνεταιρισμού η κα Σοφία Σοάνη, τα χρήματα αποτελούν ένα συμπλήρωμα για την οικογένεια αλλά μεγάλο κομμάτι υπερηφάνειας για την κάθε γυναίκα που συμμετέχει παρά τις πάμπολλες ασχολίες της στο σπίτι κατορθώνει να βρίσκει χρόνο για εργασία στην παρασκευή και συσκευασία των παραδοσιακών προϊόντων.

Η βιοτεχνική δραστηριότητα του Συνεταιρισμού είναι χωρισμένη σε δύο βάρδιες. Στις πρωινές που ετοιμάζουν τα φύλλα πίτας και τα γλυκά και τις απογευματινές που τα συσκευάζουν για να αποσταλούν στη συνέχεια στους τόπους των παραγγελιών.

«Εχουμε παραγγελίες από καταστήματα της Αθήνας, της Κοζάνης, της Πτολεμαΐδας, του Κιλκίς, των Σερρών και άλλων πόλεων, ενώ τα προϊόντα μας βρίσκονται πλέον σε κάθε εμπορική γωνιά της Θεσσαλονίκης», υπογραμμίζει η πρεσβυτέρα Δέσποινα Ιωαννίδου.

Η ίδια καλλιεργεί 40 στρέμματα πιστοποιημένου βιολογικού σταριού στην περιοχή, από το οποίο ο Συνεταιρισμός προμηθεύεται για μεταποίηση 1,5 τόνο αλευριού από τους περίπου δέκα που καταναλώνει ετησίως. Το άλεσμά του μάλιστα γίνεται σε πετρόμυλο(!) στη Νέα Ραιδεστό Θεσσαλονίκης.

Από τα προϊόντα που παράγει, τα πέντε ποντιακά παραδοσιακά παρασκευάσματα έχουν πιστοποιηθεί από τη «ΒΙΟΕΛΛΑΣ» (όπως και το σιτάρι) και είναι ίσως ο μοναδικός γυναικείος συνεταιρισμός που το έχει πετύχει αυτό. Ενας μάλιστα από τους τέσσερις επόμενους στόχους, όπως ανέφερε η κυρία Ιωαννίδου, είναι να αποκτήσει πιστοποιητικό HACCP (σύστημα ελέγχου και ασφάλειας τροφίμων), κάτι ασυνήθιστο για γυναικείο συνεταιρισμό. «Υπολογίζουμε περισσότερο το «χειροποίητα, ποιοτικά, αγνά και βιολογικά» και λιγότερο τα κέρδη αφού ο αρχικός μας στόχος ήταν η απασχόληση», προσθέτει η ίδια. Τα μέλη του Συνεταιρισμού ποντάρουν και στη διαπίστωση που προέκυψε από έρευνες ότι καταναλωτές βιολογικών προϊόντων είναι περισσότερο τα νεαρά ζευγάρια.

Η επιτυχία της προσπάθειας που αρχικά είχε τον χαρακτήρα ενός πειράματος άνοιξε την όρεξη στις γυναίκες. Στις νέες προτάσεις που υπέβαλε ο Συνεταιρισμός, οι τρεις (καφεγλυκοπωλείο, εκσυγχρονισμός εργαστηρίου και η προσπάθεια πιστοποίησης κατά HΑCCP) εντάχθηκαν στα ΟΠΑΑΧ (Ολοκληρωμένα Προγράμματα Ανάπτυξης Αγροτικού Χώρου) και η τέταρτη που σχετίζεται με την προβολή ποιοτικών επιχειρήσεων νομού Θεσσαλονίκης στο Leader Plus (κοινοτικό πρόγραμμα).

Στα σχέδιά τους είναι και οι κατεψυγμένες πίτες για εκδηλώσεις δήμων και άλλων φορέων μέσω κέτερινγκ για το οποίο υπάρχει ήδη σχετική υποδομή. Ο Δήμος Βασιλικών, πάντως, στον οποίο υπάγεται το δημοτικό διαμέρισμα Αγίου Αντωνίου, στέκεται αρωγός αφού παραχώρησε το χώρο για το καφεγλυκοπωλείο που ετοιμάζει αυτήν την περίοδο ο Γυναικείος Αγροτικός Συνεταιρισμός του Αγίου Αντωνίου.

Πληροφορίες

Γυναικείος Αγροτικός Συνεταιρισμός Αγίου Αντωνίου Τηλ.: 2396041807


ΠΟΥ ΘΑ ΤΑ ΒΡΕΙΤΕ:

• Στη Θεσσαλονίκη υπάρχουν σχεδόν σε κάθε γειτονιά σε πρατήρια άρτου και σε καταστήματα με παραδοσιακά και βιολογικά προϊόντα.

• Στην Αθήνα, σε επιλεγμένα πρατήρια άρτου και σε καταστήματα με παραδοσιακά και βιολογικά προϊόντα.

• Στην Κοζάνη, στο Κιλκίς, στην Πτολεμαΐδα, στην Έδεσσα, στην Κέρκυρα, σε καταστήματα με παραδοσιακά προϊόντα.

ΧΟΡΕΥΤΙΚΟΣ ΟΜΙΛΟΣ ΠΟΝΤΙΩΝ «ΣΕΡΡΑ»

Ο Χορευτικός Όμιλος Ποντίων «Σέρρα» θα εμφανιστεί την Κυριακή 29 Μαρτίου 2009 στην εκπομπή της ΕΤ1 "Μουσική Παράδοση" του Παναγιώτη Μυλωνά και ώρα 09:00-10:00.


Χορευτικός Όμιλος Ποντίων «Σέρρα»
Επταλόφου (Παλαιά Σφαγεία) - Αίθουσα 5
Τ.Κ. 17778
Ταύρος
Τηλ. 6932202306
Fax 2118003799
www.serra.gr
kosmetes_b@yahoo.gr

ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΠΟΝΤΙΩΝ ΡΟΔΟΥ "Ο ΔΙΓΕΝΗΣ"

Ο Σύλλογος Ποντίων Ρόδου "Ο Διγενής" σε συνεργασία με τον σύλλογο αιμοδοτών Δωδεκανήσου διοργανώνουν συνάντηση ενημέρωσης και πληροφόρησης σχετικά με την εθελοντική αιμοδοσία την Κυριακή 29 Μαρτίου 2009 στις 7:30 μ.μ. στην αίθουσα εκδηλώσεων "Άκταιον" στη Ρόδο.


Σύλλογος Ποντίων Ρόδου "Ο Διγενής"
Στεφάνου Καζούλη 15-17
Ρόδος
Τ.Κ. 85100
Τηλ. & Fax: 2241035553
www.digenis-rodos.comyr.com
digenis08@gmail.com

ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΠΟΝΤΙΩΝ ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΥ-ΚΟΡΔΕΛΙΟΥ

Ο Σύλλογος Ποντίων Ελευθερίου-Κορδελιού σας προσκαλεί στα εγκαίνια του 2ου ορόφου του κτιρίου του συλλόγου που θα πραγματοποιηθούν το Σάββατο 28 Μαρτίου 2009 στις 7:00 μ.μ.


ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΠΟΝΤΙΩΝ ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΥ-ΚΟΡΔΕΛΙΟΥ
Ιασωνίδου 78
Ελευθέριο-Κορδελιό, Θεσσαλονίκη
Τ.Κ. 56334
Τηλ. 2310768530
Fax 2310768285
www.pontioi.gr

11η ΠΟΝΤΙΑΚΗ ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ

Ο ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΠΟΛΙΧΝΗΣ ΣΑΣ ΚΑΛΕΙ ΣΤΗΝ 11η ΠΟΝΤΙΑΚΗ ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΠΟΥ ΕΙΝΑΙ ΑΦΙΕΡΩΜΕΝΗ ΣΤΟΝ ΠΟΙΗΤΗ ΘΕΟΚΛΗΤΟ ΚΑΡΙΠΙΔΗ ΚΑΙ ΘΑ ΠΡΑΓΜΑΤΟΠΟΙΗΘΕΙ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΘΕΑΤΡΟ ΠΟΛΙΧΝΗΣ.

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ:

- ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 27 ΜΑΡΤΙΟΥ: ΤΟ ΕΡΓΟ "Ο ΠΡΟΕΔΡΟΝ ΤΗ ΧΩΡΙ" ΤΟΥ ΔΗΜΗΤΡΗ ΝΙΚΟΠΟΛΙΤΙΔΗ ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΟΜΑΔΑ ΤΟΥ ΠΟΝΤΙΑΚΟΥ ΣΥΛΛΟΓΟΥ ΚΑΛΑΜΑΡΙΑΣ,

- ΣΑΒΒΑΤΟ 28 ΜΑΡΤΙΟΥ: ΤΟ ΕΡΓΟ "ΕΣΚΟΤΩΣΑΝ ΤΟΝ ΚΟΤΣΑΒΟΓΛΗ" ΤΟΥ Α. ΛΑΡΑΧΑΝΕΤΕΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΠΟΝΤΙΩΝ Ν. ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ,

- ΚΥΡΙΑΚΗ 29 ΜΑΡΤΙΟΥ:
ΤΟ ΕΡΓΟ "Ο ΚΛΗΔΟΝΑΣ" ΤΟΥ Φ. ΚΤΕΝΙΔΗ ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΟΜΑΔΑ ΤΗΣ ΕΥΞΕΙΝΟΥ ΛΕΣΧΗΣ ΒΕΡΟΙΑΣ,

- ΤΕΤΑΡΤΗ 1 ΑΠΡΙΛΙΟΥ:
ΜΟΥΣΙΚΗ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗ, ΣΥΜΜΕΤΕΧΟΥΝ: Η ΧΟΡΩΔΙΑ ΤΟΥ ΣΥΛΛΟΓΟΥ ΠΟΝΤΙΩΝ ΠΟΛΥΚΑΣΤΡΟΥ ΚΑΙ ΠΕΡΙΧΩΡΩΝ "ΟΙ ΑΚΡΙΤΕΣ", Η ΠΟΛΥΦΩΝΙΚΗ ΧΟΡΩΔΙΑ ΤΟΥ ΣΥΛΛΟΓΟΥ ΠΟΝΤΙΩΝ ΣΤΑΥΡΟΥΠΟΛΗΣ "ΑΚΡΙΤΕΣ ΤΟΥ ΠΟΝΤΟΥ" ΚΑΙ H ΠΟΝΤΙΑΚΗ ΧΟΡΩΔΙΑ ΤΟΥ ΚΕ.ΦΟ ΠΟΛΙΧΝΗΣ.
ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΑ ΕΔΕΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΣΥΝΤΑΓΕΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΘΕΛΟΝΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑΚΥΡΙΩΝ ΚΕ.ΦΟ ΠΟΛΙΧΝΗΣ.

- ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 3 ΑΠΡΙΛΙΟΥ:
ΤΟ ΕΡΓΟ "Η ΤΡΥΓΟΝΑ" ΤΟΥ ΣΤΑΘΗ ΕΥΣΤΑΘΙΑΔΗ ΑΠΟ ΤΟ ΘΕΑΤΡΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΣΥΛΛΟΓΟΥ ΚΑΥΚΑΣΙΩΝ ΚΑΛΑΜΑΡΙΑΣ "Ο ΠΡΟΜΗΘΕΑΣ"

- ΚΥΡΙΑΚΗ 5 ΑΠΡΙΛΙΟΥ:
ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΣΤΟΝ ΠΟΙΗΤΗ ΘΕΟΚΛΗΤΟ ΚΑΡΙΠΙΔΗ, ΑΚΟΛΟΥΘΕΙ ΜΟΥΣΙΚΟΧΟΡΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΝΩΣΗ ΠΟΝΤΙΩΝ ΠΟΛΙΧΝΗΣ.

ΩΡΑ ΕΝΑΡΞΗΣ ΤΩΝ ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ 19:30.
ΕΙΣΟΔΟΣ ΕΛΕΥΘΕΡΗ.

Ολοκληρώθηκαν και τα τελευταία γυρίσματα της εκπομπής «Κάθε τόπος και τραγούδι» ΕΤ3

Ολοκληρώθηκαν σήμερα Τετάρτη 25 Μαρτίου και τα τελευταία γυρίσματα της εκπομπής «Κάθε τόπος και τραγούδι» της ΕΤ3.

Για δεύτερη φορά η Ε.Λ.Β. φιλοξενείται από την εκπομπή του Γιώργου Μελίκη στην ΕΤ3.

Τα γυρίσματα έγιναν αρχικά στο κτίριο της Ε.Λ.Β. σε ειδικά διαμορφωμένο χώρο το προηγούμενο Σάββατο, όπου παρουσιάζεται ένα μοναδικό παραδοσιακό "μουχαμπέτι" με πολλά δίστυχα, κέφι και πολύ... τσίπουρο!

Ακολούθησαν τα τελευταία γυρίσματα, σήμερα Τετάρτη 25 Μαρτίου, στο κτίριο του Δήμου Βέροιας καθώς και στο παραδοσιακό ξενώνα "Καλαϊτζή" στο Μετόχι Ημαθίας, όπου παρουσιάστηκαν διάφοροι χοροί του Πόντου από πολυπληθές χορευτικό συγκρότημα της Ε.Λ.Β.

Στα γυρίσματα πήραν μέρος δύο τραγουδιστές, πέντε οργανοπαίκτες (λύρα, τουλούμ και νταούλι), 45 χορευτές, όλοι τους μέλη της Ε.Λ.Β. Επίσης υπήρχε πολυπληθής υποστήριξη τόσο από ανθρώπους του συμβουλίου όσο και από μέλη-φίλους της Ε.Λ.Β.

Η εκπομπή θα μεταδοθεί την Κυριακή 29 Μαρτίου στις 12:00 το μεσημέρι.

Την Αμερικανίδα συγγραφέα Θία Χάλο, ποντιακής καταγωγής, υποδέχθηκε στο γραφείο του ο Π. Ψωμιάδης

Η πρωτοβουλία της ποντιακής καταγωγής αμερικανίδας συγγραφέα Τία Χάλο για την ίδρυση ενός πολιτιστικού κέντρου στο δήμο Βασιλικών, όπου θα στηθεί πρότυπο παραδοσιακό χωριό του Πόντου, αλλά και η πρόθεσή της να ανεγερθεί στον ίδιο χώρο μνημείο για τη Γενοκτονία του Ποντιακού Ελληνισμού, συζητήθηκε σε συνάντηση που είχε η ίδια με το Νομάρχη Θεσσαλονίκης Παναγιώτη Ψωμιάδη. Η συζήτηση περιστράφηκε επίσης γύρω από την μαρτυρία που έφερε το 1999 στο φως ο κ. Χάλο με το βιβλίο της«Ούτε το όνομά μου», παρουσιάζοντας την προσφυγική εμπειρία της μητέρας της, η οποία έφυγε από τον Πόντο για τις ΗΠΑ. Τέλος, συζήτησαν το θέμα της διεθνούς αναγνώρισης της Γενοκτονίας του Ποντιακού Ελληνισμού καθώς και την ανάδειξη των ηθών, των εθίμων και της λαϊκής παράδοσης των Ελλήνων του Πόντου.

ΧΟΡΕΥΤΙΚΟΣ ΟΜΙΛΟΣ ΠΟΝΤΙΩΝ «ΣΕΡΡΑ»

Στις εκλογές που διενεργήθηκαν στις 9 Μαρτίου 2009 εκλέχθηκαν ανάλογα με τον αριθμό ψήφων που έλαβαν οι κάτωθι:

1. Ζουρνατζίδης Νικόλαος
2. Αδαμίδης Γεώργιος
3. Χαραλαμπίδου Λιάνα
4. Πανικίδης Χαράλαμπος
5. Σταμπολίδου Τιμόκλεια
6. Μπακιρλή Εριφύλη
7. Παχατουρίδης Όμηρος

οι οποίοι συγκροτήθηκαν σε σώμα στις 24 Μαρτίου 2009:

Πρόεδρος: Ζουρνατζίδης Νικόλαος
Αντιπρόεδρος: Χαραλαμπίδου Λιάνα
Γραμματέας: Μπακιρλή Εριφύλη
Ταμίας: Αδαμίδης Γεώργιος
Υπεύθ. δημοσίων σχέσεων: Πανικίδης Χαράλαμπος
Υπεύθ. χορευτικού: Παχατουρίδης Όμηρος
Υπεύθ. Ιματιοθήκης: Σταμπολίδου Τιμόκλεια

Εξελεγκτική επιτροπή:
- Πρόεδρος: Κατερίνα Διατσίγκου
- Παπαμιχαήλ Γεώργιος
- Σιδηρόπουλος Στέφανος


Χορευτικός Όμιλος Ποντίων «Σέρρα»
Επταλόφου (Παλαιά Σφαγεία) - Αίθουσα 5
Τ.Κ. 17778
Ταύρος
Τηλ. 6932202306
Fax 2118003799
www.serra.gr
kosmetes_b@yahoo.gr

Τετάρτη 25 Μαρτίου 2009

ΜΟΡΦΩΤΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΡΟΔΙΤΗ

Το Διοικητικό Συμβούλιο του Μορφωτικού Πολιτιστικού Συλλόγου Ροδίτη, καλεί τα μέλη του σε τακτική Εκλογοαπολογιστική Γενική Συνέλευση, την Κυριακή 29 Μαρτίου 2009 και ώρα 10.30 π.μ. στην αίθουσα του Συλλόγου.

Θέματα της Γενικής Συνέλευσης

1. Εκλογή Προεδρείου για τον έλεγχο της υπάρξεως ή μη απαρτίας (με παρόντα τα μισά συν ένα, ταμειακώς τακτοποιημένα μέλη).
2. Απολογισμός πεπραγμένων απερχόμενου Διοικητικού Συμβουλίου:
α. Έκθεση Εξελεγκτικής Επιτροπής για την οικονομική κατάσταση του Συλλόγου.
β. Έκθεση πεπραγμένων του Διοικητικού Συμβουλίου.
3. Εκλογή τριμελούς Εφορευτικής Επιτροπής για τη διενέργεια των εκλογών.
4. Εκλογές για την ανάδειξη νέου:
α) Διοικητικού Συμβουλίου (7 μέλη) και
β) Εξελεγκτικής Επιτροπής (3 μέλη).

Υπενθυμίζεται ότι στη Γενική Συνέλευση έχουν το δικαίωμα να μετέχουν τα ταμειακώς τακτοποιημένα μέλη.

Υποψηφιότητες μπορούν να τεθούν την ίδια μέρα στην Γενική Συνέλευση.

Σε περίπτωση που δεν υπάρξει απαρτία των μελών η Γενική Συνέλευση θα επαναληφθεί την επόμενη Κυριακή 5 Απριλίου 2009 στο ίδιο μέρος, την ώρα και με τα ίδια θέματα.

Για το Διοικητικό Συμβούλιο του Συλλόγου

Η Πρόεδρος
Μαρία Κεχαγιά

Η Γραμματέας
Σωτηρία Καγιόγλου - Ζιαζιά


Μορφωτικός Πολιτιστικός Σύλλογος Ροδίτη
Ροδίτης Κοζάνης
Τ.Κ. 50100
Τηλ. & Fax: 2461071646
www.mps-roditi.gr
mpsroditi@gmail.com

«Ελλείψει παιδείας αγνοούμε τον πολιτισμό μας»


«Το θέατρο είναι η πιο επικίνδυνη μορφή τέχνης για το κατεστημένο»


Σε καθηλώνει με τη μορφή, την παρουσία του, τη φωνή του, το λόγο του. Θαρρείς και μπροστά σου βλέπεις τον απόγονο των Τραντέλληνων, της ράτσας που άφησε τα ίχνη της στα μέρη του Πόντου, αλλά και της Θράκης. Ένας περήφανος Πόντιος ο Λάζος Τερζάς που εδώ και χρόνια ενσυνείδητα αποφάσισε να αφήσω πίσω του μια πετυχημένη καριέρα στο θέατρο, τον κινηματογράφο και την τηλεόραση και να ασχοληθεί με το ποντιακό θέατρο. Διαβάζοντας και ανοίγοντας δρόμους.

Με επίκεντρο τη γλώσσα και το θέατρο μία συζήτηση λίγο πριν ξεκινήσουν οι εκδηλώσεις στο Θρυλόριο. Με έναν Λάζο Τερζά να μιλά, να καυτηριάζει καταστάσεις, να κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για το μέλλον του θεάτρου των γλωσσικών ιδιωμάτων.
Ας τον ακούσουμε...

Αφήνοντας μια επιτυχημένη πορεία για το ποντιακό θέατρο


ΠτΘ: Ο Λάζος Τερζάς άφησε πίσω του μια επιτυχημένη καριέρα στο θέατρο, αλλά και στον κινηματογράφο και την τηλεόραση. Τι ήταν αυτό που τον ώθησε να πάρει αυτή την απόφαση;

Λ.Τ.: Ειλικρινά κάποια στιγμή με έπιασε αγωνία διαβάζοντας κάποιους διεθνούς φήμης γλωσσολόγους, οι οποίοι στέλνουν κραυγές αγωνίας υποστηρίζοντας ότι στα επόμενα δέκα χρόνια από τις 6500 ιδιωματικές γλώσσες που υπάρχουν στον κόσμο στα επόμενα χρόνια οι μισές τουλάχιστον θα χαθούν, μεταξύ των οποίων και η Τσακώνικη, η οποία είναι συνέχεια της πανάρχαιας δωρικής διαλέκτου. Αυτό βέβαια θα δημιουργήσει μεγάλη ζημιά, γιατί οι ονομασίες πολλών ειδών της χλωρίδας και πανίδας είναι καταγεγραμμένες με λέξεις των ιδιωματικών γλωσσών. Θα σας πω ένα παράδειγμα. Ο Άγγελος Σικελιανός και ο Νίκος Καζαντζάκης βγήκαν ένα απόγευμα στη Μάνη να περπατήσουν σε ένα μονοπάτι. Κάποια στιγμή τους έκανε εντύπωση μια μοσχοβολιά. Εσκουντούλιζεν ο τόπος από ένα τσιτσέκ, πολύχρωμο. Αναρωτήθηκαν τι είναι αυτό και αποφάσισαν να γυρίσουν πίσω στο χωριό να ρωτήσουν. Ρώτησαν τον πρώτο δημότη που συνάντησαν πώς λέγεται αυτό το λουλούδι και τους απήντησε: «Η γιαγιά που ήξερε την ονομασία αυτού του λουλουδιού πέθανε πριν από δέκα χρόνια». Μαζί της πέθανε και μία λέξη, πέθανε και μια ονομασία, μια λέξη από ιδιωματική γλώσσα. Κατ’ αρχήν να πω ότι ιδίωμα σημαίνει ιδιαιτερότητα, ιδιομορφία. Σύμφωνα με τον κ. Γεωργουσόπουλο, «η ποντιακή διάλεκτος μας οδηγεί στη μήτρα του γλωσσικού παρελθόντος», την αρχαία ελληνική γλώσσα. Έκανα μια πορεία ειλικρινά αξιοζήλευτη στο Ελεύθερο Θέατρο κάνοντας πάντα επιλογές με στόχο την ποιότητα… την ποιότητα… την ποιότητα… Το ίδιο συνέβη και στην τηλεόραση. Ξεκίνησα με Παπαδιαμάντη και το 1995 τελείωσα με Θεοτόκη, ενός από τους τέσσερις μεγαλύτερους λογοτέχνες της πατρίδας μας και το έργο «Η ζωή και ο θάνατος του Καραβέλα». Το 1985 πήρα την μεγάλη απόφαση.

ΠτΘ: Η αφορμή πότε δόθηκε για να ασχοληθείτε με το ποντιακό θέατρο;

Λ.Τ.: Έπαιρνα και ένα περιοδικό, έκδοση της εφημερίδας «Νέα» του συγκροτήματος Λαμπράκη, με διευθυντή τότε τον Κώστα Νίτσο, στο οποίο εκεί για πρώτη φορά γύρω στο 1970 διάβασα για τους Μωμογέρους, τα Μωμογέρε, που λέμε και σι γλώσσαν εμούν, τα λαϊκά παραδοσιακά δρώμενα του Πόντου που έλκουν την καταγωγή τους από τις Διονυσιακές γιορτές και τα οποία λίγο ή πολύ είναι ο προάγγελος της αρχαίας τραγωδίας. Στο κείμενο είχε μία ολόκληρη ανάλυση με μία από τις παραλλαγές, διότι υπάρχουν πενήντα παραλλαγές, του Χρήστου Σαμουηλίδη. Αναρωτήθηκα, λοιπόν, ότι έχουμε τέτοια κληρονομιά εμείς οι Πόντιοι την οποία, ελλείψει παιδείας, αγνοούμε. Ακόμη και εγώ ο θεατράνθρωπος που έχω μελετήσει το παγκόσμιο δραματουργικό θέατρο δεν γνώριζα ότι οι γονείς μας εκεί στα παράλια του Ευξείνου Πόντου είχαν επτά υπαίθρια θέατρα σαν της Επιδαύρου, τα οποία ισοπέδωσαν οι Ισλαμιστές το 1461 με την πτώση και της αυτοκρατορίας των Κομνηνών, της Τραπεζούντας, όπου έπαψε πια να ακούγεται η πανάρχαια ιωνική διάλεκτος των προγόνων μας. Οι τραγικοί μας συγγραφείς του αναστήματος του Σοφοκλή, του Ευριπίδη, του Αισχύλου, ο Διόδωρος ο Σινωπεύς, ο Δίφιλος ο Σινωπεύς, της Μέσης Κωμωδίας, 4ος αιώνας π.χ. του αναστήματος του Αριστοφάνη του οποίου η προτομή βρίσκεται στη Βιέννη, στο Μουσείο Ιστορίας της Τέχνης και όχι στην Ελλάδα, αλλά και πάρα πολλά άλλα πολιτισμικά και πολιτιστικά στοιχεία του ελλαδικού χώρου βρίσκονται, όπως ξέρετε, σε ξένα μουσεία. Τα υπαίθρια θέατρά μας δεν υπάρχουν σήμερα, σώζονται, λένε οι ιστορικοί, λείψανα. Τα θέατρα της Αμάσειας, Τίειου, Αμάστριδος, Κερασούντος όλα έχουν ισοπεδωθεί, μετά μανίας. Ό,τι πολιτισμικό, ό,τι πολιτιστικό ισοπεδώθηκε. Τώρα βέβαια το μετανιώνουν, διότι ο τουρισμός φέρνει πολύ χρήμα, ενώ μιλάνε και για πολιτιστική τους κληρονομιά. Θέατρο Εφέσσου, αγάλματα, αρχαίοι ναοί δεν υπάρχει ούτε μία επιγραφή που να είναι σε άλλη γλώσσα εκτός από την αρχαία ελληνική.

Κέντρο Ποντιακού Θεάτρου και Τεχνών


ΠτΘ: Πώς ξεκινήσατε και πώς έγινε αποδεκτή αυτή η απόφασή σας;

Λ.Τ.: Πήρα τη μεγάλη απόφαση, χωρίς να αρνηθώ το θέατρο στη νεοελληνική καθομιλουμένη και αυτό αποδεικνύεται από το γεγονός ότι, όταν με κάλεσε το Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος, πήγα και συνεργάστηκα επιτυχώς και πέρασα και πάρα πολύ ωραία, αλλά παράλληλα ιδρύοντας το Κέντρο Ποντιακού Θεάτρου και Τεχνών έδωσα διάσταση στο Ποντιακό θέατρο, αυτήν την διάσταση που είχε πριν γίνει το μεγάλο καταριακό 1916-1922. Αυτή η αγωνία μου νομίζω ότι με οδήγησε σε σωστούς δρόμους. Υπήρχε μεν το ερασιτεχνικό ποντιακό θέατρο, αλλά παρέμεινε για εβδομήντα χρόνια ερασιτεχνικό και μόνον ερασιτεχνικό. Κάναμε έναρξη λειτουργίας παραμονές Χριστουγέννων του 1980 στο Σύλλογο Ποντίων Αργοναύται – Κομνηνοί Καλλιθέας και για πρώτη φορά, σημειωτέον ότι το ποντιακό ερασιτεχνικό θέατρο έδινε μία ή δύο παραστάσεις το χρόνο, εμείς δίναμε συνεχόμενα για δεκαπέντε μέρες. Χαμός. Δεν θα σας πω μετά τι έγινε γιατί τα εν οίκω μη εν δήμω και βρέθηκα στο έλεος του θεού.

Αττική κωμωδία

ΠτΘ: Και πώς στραφήκατε στην Αττική Κωμωδία;
Λ.Τ.: Κάποια στιγμή θέλω να κάνω Αττική Κωμωδία. Το πρότεινα στη Μελίνα Μερκούρη το 1983 παρουσία του Ντίνου Βρεττού, τότε δημάρχου Αχαρνών και του Κώστα του Αλαβάνου, γενικού γραμματέα του Υπουργείου Πολιτισμού. «Υπουργέ μου», της είπα, «σκέφτομαι να κάνω Αττική Κωμωδία και συγκεκριμένα την «Ειρήνη» του Αριστοφάνη στην ποντιακή διάλεκτο». Τίναξε το κεφάλι της με εκείνη την χαρακτηριστική έκφραση και μου λέει: «Κάντο βρε, έχω κατά νου κάτι». Και ήρθε αυτό το «κατά νου κάτι» το 1985 με την «Αθήνα - Πολιτιστική Πρωτεύουσα Ευρώπης» και το ποντιακό θέατρο μέσα στα μεγαθήρια της Ασίας και της Ευρώπης κάτω από την Ακρόπολη, στη ρωμαϊκή αγορά, ακούστηκε και λειτούργησε τέλεια μέσα από τον Αριστοφάνη η γλώσσα των γονιών μας, αυτή η πανάρχαια ιωνική διάλεκτος που μας χάρισαν οι αιώνες και στήσαμε γέφυρα και περάσαμε στην ελπίδα.

Και η κριτική που γράφτηκε τι να σας πω… Σχεδόν όλες οι κριτικές τελειώνουν με τη λέξη ύμνος. «Επιτέλους ανέβηκε η «Ειρήνη» όπως θα την ήθελε ο δημιουργός της ο Αριστοφάνης», αφού πρώτα εξυμνείται αυτό το τόλμημά μου. Για παράδειγμα, ο τίτλος της κριτικής του Γεωργουσόπουλου με κεφαλαία γράμματα μια ολόκληρη σελίδα στα «Νέα»: «Εύφοροι δρόμοι». Ανοίξαμε εμείς οι Πόντιοι εύφορους δρόμους στην Αττική Κωμωδία ερμηνεύοντάς την μέσα από μία αρχαιοβριθή ελληνική γλώσσα. «Πανάρχαια ακούσματα» γράφουν οι κριτικές. «Λέξεις, φράσεις τι πλούτος», αναφωνεί και ο αείμνηστος Τάσος Λιγνάδης και καταλήγει: «δραστικότερα Αριστοφανική η σκηνοθεσία του Λάζου Τερζά στην ΄Ειρήνη΄ του Αριστοφάνη».

Επίσης ταξιδέψαμε και στο εξωτερικό με το «Λαζάραγα» του Γιώργου Φωτιάδη το οποίο έχει πρώτο τίτλο «Τα Σκοτάδια», αλλά ο λαός το πολιτογράφησε «Λαζάραγας» διότι ο πρωταγωνιστής ο ήρωας ήταν ο Λάζαρος Αγάς και έμεινε ο «Λαζάραγας.

Ιδιώματα και θέατρο


ΠτΘ: κ. Τερζά, πώς λειτουργεί η ποντιακή διάλεκτος σε ανθρώπους που δεν την γνωρίζουν; Δημιουργεί δυσκολίες;
Λ.Τ.: Νιώθω απέραντη ικανοποίηση μέχρι δακρύων όταν έρχονται οι μη Πόντιοι και μου λένε αυτά που μου λένε. Ο νομάρχης Θεσσαλονίκης ο κ. Ψωμιάδης μας είχε εντάξει στο Φεστιβάλ της Μονής Λαζαριστών. Χίλια άτομα η καφετέρια, διακόσια νέα παιδιά που έπιναν καφέδες. Με την έναρξη της παράστασης εγώ σαν Τυργαίος άρχισα να αγκαλιάζω την καφετέρια την πλατεία και να ερμηνεύω. Τελειώνοντας η παράσταση αυτός ο κόσμος ήρθε επάνω μου. Απομονώνω μία ελληνίδα μάνα η οποία μου λέει «κ. Τερζά δεν είμαι πόντια από τα συμφραζόμενα έβγαλα νόημα, αλλά συγκινήθηκα τόσο πολύ, γέλασα τόσο πολύ. Αυτό που είδαμε απόψε κ. Τερζά είναι Ελλάδα». Μην υποτιμούμε την νοημοσύνη και το αισθητήριο του λαού μας. Αυτός ο αμιγής ελληνισμός από το Ταίναρο μέχρι τα παράλια του Ευξείνου Πόντου με ιδιαιτερότητες και ιδιομορφίες, αλλά με κοινά χαρακτηριστικά ρυθμών μελωδιών ηθών εθίμων παραδόσεων γλώσσας, είναι καλός δέκτης.

Έγκλημα σε βάρος του πλούτου του Ελληνισμού

ΠτΘ: κ. Τερζά, η πολιτεία στηρίζει το θέατρο που είναι γραμμένο σε ιδιωματικές γλώσσες;
Λ.Τ.: Δυστυχώς, πέρα από τη Μερκούρη η πολιτεία δεν στηρίζει τα θέατρα που λειτουργούν μέσα από ιδιωματικές γλώσσες. Μετά την Ειρήνη του Αριστοφάνη πήγα στο Λυκαβηττό και παρακολούθησα τη Λυσιστράτη που ανέβασαν οι Σύμιοι από τη Σύμη της Ρόδου. Θεία παράσταση και διάβασα και την κριτική Γεωργουσόπουλου: «Μετά το Λάζο Τερζά και την ΄Ειρήνη΄ του στην ποντιακή διάλεκτο, να ο πλούτος του Ελληνισμού, η ΄Λυσιστράτη΄ του Αριστοφάνη στη Συμιακή διάλεκτο». Ανέβασαν επίσης στο Λυκαβηττό το έργο της λογίας Ζακυνθινής Μαρτινέγκου, το «Φιλάργυρο». Πήγα και ακούω στους διαλόγους των ηθοποιών τις λέξεις ωτία, μυτία, φωτία, δουλεία, κουμούλ, κουμούλι, που θα πει σωρός από το πανάρχαιο που λέμε οι Πόντιοι «θα πάω κουμουλιάζω τα χορτάρε και θα φτάω» δηλαδή θα συσσωρεύσω. Σε αυτόν τον πλούτο του ελληνισμού από το Ταίναρον μέχρι τα παράλια του Ευξείνου Πόντου ποιος έχει δικαίωμα να εγκληματεί συρρικνώνοντας τα πολιτισμικά και πολιτιστικά στοιχεία; Ποιος έχει το δικαίωμα να εγκληματεί; Το έγκλημα θα σας πω ότι είναι σοβαρότερο από μία αφαίρεση ανθρώπινης ζωής. Εξακολουθεί να είναι έγκλημα ο μη σεβασμός στην ανθρώπινη ζωή, αλλά τι να την κάνεις την ανθρώπινη ζωή όταν της στερείς την πολιτισμική και πολιτιστική κληρονομιά; Οι πρόγονοί μας, αυτοί οι Τραντέλληνοι των παράλιων του Ευξείνου Πόντου, λένε οι ιστορικοί δια της γοητείας του πολιτισμού των, - είμαι αναγνώστης δεν είμαι ιστορικός και ποτέ δεν θα βάλω μπροστά από το όνομά μου ένα Δρ, Δρ Λάζος Τερζάς, Τερζανίδης κατά πόντον, εξελλένισαν βάρβαρες ράτσες, ποτέ δια της βίας, αλλά δια της γοητείας του πολιτισμού των. Με το Φροντιστήριο της Τραπεζούντος επάνδρωναν τα ρωμάνικα σχολεία και εδίδασκαν στα παιδιά της Ρωμανίας.

Θα σας πω ένα παράδειγμα. Με κάλεσαν σε ένα ελληνικό γραφείο που φιλοξενούσε ένα γραφείο παραγωγής αμερικάνικο για να κάνουμε ένα διαφημιστικό μπροστά στην κάμερα. Παρόντες οι υπεύθυνες, και η ελληνίδα και η αμερικάνα. Με στήσαν μπροστά στην κάμερα, έκανα αυτό που μου ζήτησαν και ρωτά η αμερικάνα στη γλώσσα της: «Ο κύριος είναι επαγγελματίας ηθοποιός;», επειδή της έκανε εντύπωση και της απαντά η ελληνίδα: «Βεβαίως και μάλιστα κάνει θέατρο στη γλώσσα των γονιών του». Και ρωτά η αμερικάνα: «Γιατί οι γονείς του δεν είναι Έλληνες»; «Αν είναι Έλληνες; Από τα παράλια του Εύξεινου Πόντου». Σαν ελατήριο πετάχτηκε η αμερικάνα από την καρέκλα της να πει το εξής χαρακτηριστικό: «Ο πατέρας μου, εκεί στην Αμερική που γεννήθηκα, από μικρό κοριτσάκι μού μιλά με δέος για αυτή τη δαιμόνια ράτσα των Ελλήνων του Εύξεινου Πόντου». Τι άλλο να πούμε…

Οι υπουργοί του πολιτισμού δεν πήραν χαμπάρι που ταξιδεύω ανά την Ελλάδα και τον κόσμο μεταφέροντας μηνύματα ιστορίας, πολιτισμού στους απόδημους Έλληνες όχι μόνο ποντιακής καταγωγής, αλλά και γενικότερα. Αν δηλαδή έκλεβα ένα καρβέλι, είναι σίγουρο ότι θα με είχαν κάθε μέρα στα κανάλια. Τώρα που εργάζομαι και αγωνίζομαι γιατί; Οι αγωνίες μου είναι αμέτρητες για αυτό τον τόπο για αυτό το λαό μας που αιώνες τώρα δημιουργεί κοσμογονικούς ιστορικούς σταθμούς… ελλείψει ηγεσίας. Μας στερούν την πολιτιστική μας μερίδα, την ιστορία μας, τον πολιτισμό μας και αυτό είναι αρνητική πολιτική πράξη.

ΠτΘ: κ. Τερζά τα περισσότερα στοιχεία που αφορούν στον ποντιακό πολιτισμό και είναι γνωστά είναι αυτά που αφορούν στο χορό. Πόση ευθύνη έχουμε και οι ίδιοι;
Λ.Τ.: Σε μία συνέντευξή μου ακριβώς εντόπισα το πρόβλημα αυτό που εντοπίζετε και εσείς. Χορεύουμε, χορεύουμε, χορεύουμε και πολύ καλά, δυναμικά, αλλά το υπόλοιπο φάσμα της πολιτιστικής και πολιτισμικής μας κληρονομιάς των προγόνων μας των παράλιων του Εύξεινου Πόντου τι θα απογίνει; Εμείς περάσαμε το μήνυμα στον αείμνηστο Γιαννόπουλο, υπουργό ΠΑΣΟΚ, που είπε κάποια στιγμή: «Οι Πόντιοι χορεύουν και χορεύουν πολύ καλά. Αφήστε τους να χορεύουν». Και ένα άλλο. Ο Πόλυς Χάιτας το 1936 ήρθε από το Νοβοροσίσκ στην Αθήνα στο σύλλογο «Αργοναύται Κομνηνοί» και σκηνοθέτησε ωραίες παραστάσεις. Κάποια στιγμή τους κάλεσαν στη Ζάκυνθο στο Φεστιβάλ παραδοσιακών ιδιωματικών σχημάτων και συγκεκριμένα κάλεσαν τον τότε Καλλιτεχνικό Οργανισμό Ποντίων Αθηνών, του οποίου πρόεδρος ήταν ο Ηλίας Τσιρκινίδης, ο μέγας ποιητής μας στην ποντιακή διάλεκτο, η ποίησή του όμως είναι άγνωστη στο λαό μας διότι δεν φροντίζουν οι Ομοσπονδίες τα ποντιακά σωματεία. Σε αυτό το φεστιβάλ ήταν και ο Ντάριο Φο, ο μεγάλος αυτός ευρωπαίος ηθοποιός και νομπελίστας, ο οποίος κάνει εδώ και σαράντα χρόνια ιδιωματικό θέατρο στην Ιταλία σε περιοχές της Ιταλίας που δεν καταλαβαίνουν γρι, οι αίθουσες όμως γεμίζουν. Στην Ιταλία υπάρχει η καθομιλουμένη που καθιέρωσε ο Ντάντε, αλλά παράλληλα υπάρχουν ιδιωματικές γλώσσες, ένας πλούτος για την Ιταλία, που οι Ιταλοί δεν επιτρέπουν να χαθεί. Όταν έγινε η αναπαράσταση των Μωμόγερων, λοιπόν, ο Ντάριο Φο ζήτησε να δει τον υπεύθυνο. Του έδειξαν τον Πόλυ Χάιτα. Του είπε τότε: «Κύριέ μου είναι δυνατόν εγώ ο Ευρωπαίος ηθοποιός να μη γνωρίζω αυτό το πανάρχαιο πρωτογονικό, καταγωγικό», είπε ένα σωρό επίθετα και του λέει ο Χάιτας: «Κύριέ μου για να έρθουμε εδώ κάναμε έρανο για να μαζέψουμε χρήματα για τα εισιτήρια και τα έξοδά μας». «Δηλαδή ερήμην της πολιτείας ήρθατε»; Και απαντά ο Χάιτας: «Μια ζωή, γιατί η πολιτεία αδιαφορεί».

ΠτΘ: Η κατάσταση είναι και σήμερα ίδια;
Λ.Τ.: Τον τελευταίο καιρό παρατηρούμε ότι εκμαυλίζεται η κοινή πολιτιστική συνείδηση του λαού μας με τα χαμηλής εμβέλειας ξενόφερτα πολιτιστικά υποπροϊόντα που μόνο εθνική ζημιά κάνουν. Είναι η δεύτερη χρονιά που κάναμε πρόταση στον κ. Γιώργο Λούκο, για τα Επιδαύρεια. Ο Γιώργος Λούκος γεννήθηκε στα Σούρμενα μεγάλωσε με τα παιδιά συνομήλικους του χορεύοντας ποντιακούς χορούς. Σε μία συνέντευξή του που διάβασα έλεγε ότι η γιαγιά από την πλευρά της μητέρας του ήταν πόντια, αλλά κομουνίστρια, η γιαγιά του από την πλευρά του πατέρα του αρβανίτισσα, αλλά βασιλόφρων. Αυτές οι δυο ελληνίδες γιαγιάδες σίγουρα νιώθουν υπερήφανες γι’ αυτό που κάνω για την πατρίδα μας και το λαό μας... κύριε Λούκο...

Θέατρο και διατήρηση της αυτογνωσίας

ΠτΘ: Πόσο το θέατρο συμβάλλει στην αυτογνωσία μας;
Λ.Τ.: Πολύ καλή ερώτηση. Στην Αρχαία Αθήνα τα παιδιά μάθαιναν από τους δασκάλους, οι μεγάλοι από τους ποιητές. Η ποίηση είναι μέρος της πολιτικής. Όταν ο Διόνυσος μεταμορφώθηκε σε Ηρακλή και ήταν έτοιμος να κατέβει στον Άδη, η πρόθεσή του ήταν εμφανής. «Τι κάθεσαι εκεί» του λένε «πού πας»; «Μα για να ανεβάσω στον επάνω κόσμο τον πεθαμένο ποιητή». «Και το λοιπόν»; «Μα για να σώσει τον κόσμο». Στην Αρχαία Αθήνα συνιστούσαν στα παιδιά και στους πολιτικούς, ιδιαίτερα, να θεατρίζονται πιο συχνά για να γίνουν καλύτεροι πολίτες. Μία αμερικάνα θεατρολόγος το γνωρίζει αυτό και συμπληρώνει στο τέλος μιας ομιλίας της: «Ένα έθνος σε μία θεατρική αίθουσα σκέπτεται φωναχτά, διότι πράγματα τα οποία δεν μπορεί να τα εκφράσει, ενώ τα νιώθει, ακούγοντας τους διαλόγους των ηθοποιών επάνω στη σκηνή λέει να, ορίστε, Άρα λοιπόν σκέφτεται φωναχτά».

Το θέατρο διαμορφώνει γνώμη, εμπλουτίζει τις γνώσεις του πολίτη οποιασδήποτε χώρας. Το θέατρο είναι η μοναδική μορφή τέχνης που κυνηγήθηκε ανελέητα από τα ολοκληρωτικά καθεστώτα. Ο Λόρκα δολοφονήθηκε από πρωτοπαλίκαρα του Φράνκο. Το θέατρο είναι η πιο επικίνδυνη μορφή τέχνης για το κατεστημένο. Αφυπνίζει συνειδήσεις. Φτιάχνει πολίτες σκεπτόμενους. Και η σκέψη απαγορεύεται. Ο πολίτης, ο λαός δεν πρέπει να σκέπτεται, παρά να δέχεται και να βομβαρδίζεται Και για να μην μπορεί να αποβάλει τα άχρηστα από αυτά που τον βομβαρδίζουν, του απαγορεύουν να σκέπτεται, να μορφώνεται δηλαδή.
Το θέατρο ήταν το μεγαλύτερο σχολείο των προγόνων μας, αυτό ήταν το σχολείο από αρχαιοτάτων χρόνων. Δανείσθηκαν από αυτό πολλά στοιχεία μεγάλοι συγγραφείς της Ευρώπης και στην εποχή της αναγέννησης και μετά και σύγχρονοι. Οι κλασικοί συγγραφείς μας Σοφοκλής Ευριπίδης, Αισχύλος ο Αριστοφάνης είναι τόσο σύγχρονοι. Ο Αριστοφάνης την «Ειρήνη» την έγραψε γιατί κάποια στιγμή η Νίκειος Ειρήνη δεν είχε αποτελέσματα και είδε ότι συνεχίζεται το φάγωμα Πελοποννησίων και Αθηναίων. Επί 25 χρόνια αλληλοσπαραγμός ομοεθνών. Την γράφει για να συντελέσει στην ειρήνευση των Ελλήνων. Επιτέλους ειρήνη, φθάνει πια αυτό το καταριακό. Επειδή ακριβώς το θέατρο παίζει καθοριστικό ρόλο στην παραπέρα πορεία των λαών αυτή η μορφή τέχνης κυνηγήθηκε, κυνηγιέται και θα κυνηγιέται, αλλά αυτή αφ’ εαυτής η μορφή τέχνης διαθέτει δυνάμεις και δεν υπάρχει περίπτωση να πεθάνει ποτέ. Στα βουνά, στην κατοχή, οι αντάρτες έκαναν θέατρο. Και λέει στο βιβλίο του ο Άγγελος Τερζάκης «και οι Πόντιοι, αυτοί οι Πόντιοι αντάρτες ανέβασαν κάποια στιγμή τον Λαζάραγα, τα «Σκοτάδια» το οποίο είναι η σύγκρουση ιδεών μεταξύ ενός αγά που πίνει το αίμα των χωρικών και οι χωρικοί κάποια στιγμή αντιστέκονται και η αντίσταση δεν φέρνει αποτελέσματα και αποφασίζουν να οργανωθούν και περνάνε από λαϊκό δικαστήριο το Λαζάραγα, αυτό τον δολοφόνο. αλλά αμέσως μπαίνουν στην περιοχή η Κοζάκοι και τα κάνουν όλα λίμπα». Αυτό το έργο το έγραψε ο Φωτιάδης το 1904 προφητεύοντας κατά κάποιο τρόπο τη μεγάλη απεργία την Κυριακή του 1905 από στρατιώτες του τσάρου και χωροφύλακες.

ΠτΘ: Ο Γιώργος Φωτιάδης προσέφερε πολλά…

Λ.Τ.: Ο Γιώργος Φωτιάδης γεννήθηκε στην Κερασούντα, τέλειωσε εκεί το γυμνάσιο, τα νομικά στην Αθήνα και πήγε στην Πάντοβα για μεταπτυχιακά. Γίνεται το ’96 ο πόλεμος της ντροπής, παρατά τις σπουδές του, κατατάσσεται εθελοντής, τραυματίζεται και πηγαινοερχόταν από Ομόνοια Σύνταγμα από Σύνταγμα Ομόνοια. Τον βρίσκει ένας ονόματι Σιδηρόπουλος, - αυτά μου τα έλεγε ανεψιός του ο Λεόντιος Σιδηρόπουλος που μένει στη Νέα Σμύρνη- και του λέει: «Γιωρίκα πας κ’ ερχεσαι Ομόνοια Σύνταγμα, Σύνταγμα Ομόνοια»… «Ε και ντο να εφτάω» λέ ατονε. Εξ α σο Σύνταμα και εξ α σην Ομόνοιαν μόνον αρβανίτικα ακούς». Αυτός ο Φωτιάδης δεν μπόρεσε να επιστρέψει στον Πόντο, διότι πολέμησε τους Τούρκους. Επέστρεψε στο Σοχούμ, όπου ήταν το «Πράσινο Θέατρο», στο οποίο ανέβαζε τα έργα του και σώζεται μία επιστολή του σε ένα γιατρό πόντιο που του έλεγε: «φίλε μου νοσταλγώ εκείνες τις υπέροχες μέρες, όπου στο Πράσινο Θέατρο ανεβάζαμε το «Λαζάραγα» και οι Τσαρικοί μας έπαιρναν στις πετριές.

ΠτΘ: Αυτά όμως είναι άγνωστα στους περισσότερους…

Λ.Τ.: Αυτά ελλείψει παιδείας τα αγνοεί όχι μόνον ο λαός μας, αλλά και η ηγεσία του ποντιακού στοιχείου. Δεν με κάλεσαν ποτέ, ταρακούνησα τον κόσμο, την Ευρώπη τον Καναδά, δεν μου είπαν ποτέ «έλα ρίζα μ’ καθ’κα να καλατσέβουμε. Κάτ’ εφτάς αδακές». Συνέχεια γράφουν οι εφημερίδες. Το Τμήμα Θεάτρου του Καποδιστριακού Πανεπιστημίου μου έστειλε έναν τόμο σαν βιβλίο και όταν το άνοιξα τι είδα… Είχαν βάλει δύο φοιτήτριες από το Τμήμα Θεάτρου και κατέγραψαν όλο το οδοιπορικό του Κέντρου Ποντιακού Θεάτρου και Τεχνών μέχρι πριν πέντε χρόνια. Και γράφουν μέσα πράγματα, τα οποία εγώ δεν μπορούσα να διαβάσω γιατί δεν είχα γραφείο τύπου να πληρώσω να μου στείλουν τα αποκόμματα. Αυτή είναι η Ελλάδα μας. Η Ελλάδα του Ταίναρου, η Ελλάδα των παράλιων του Ευξείνου Πόντου η Ελλάδα μας δεν μαντρώνεται στα σημερινά αρχαία όρια. Πολιτισμικά και πολιτιστικά ταξιδεύει ανά τον κόσμο. Μαύρη Θάλασσα, Βακτριανή, Αφγανιστάν, Πακιστάν, Κάτω Ινδίες.

Το μέλλον του Ποντιακού Θεάτρου


ΠτΘ: Πώς βλέπετε το μέλλον του ποντιακού θεάτρου;
Λ.Τ.: «Εάν χαθώ… (κάνει μια κίνηση προβληματισμού)… Το τι μου έσυραν τέσσερις επώνυμοι γιατί έκανα Αττική Κωμωδία στην ποντιακή διάλεκτο, βέβαια και εκ των υστέρων ζήτησαν συγνώμη στην εφημερίδα «Ποντιακά Νέα». Ο Ευσταθιάδης, ένας Εσερίδης δάσκαλος από την Ευξεινούπολη του Βόλου, - εγώ είπα τονε Σερσερίδη, δάσκαλος να μην ξέρει γι’ αυτήν την γλώσσα, την πανάρχαια γλώσσα με λέξεις και εκφράσεις πανάρχαιες κατευθείαν ελληνικές-, δυστυχώς και ο Γιώργος Λαμψίδης, συγγραφέας τον οποίο έχω διαβάσει. Ήρθε ο δικηγόρος μου και μου είπε ότι από τον Ευσταθιάδη μπορώ να εισπράξω μέχρι και τριάντα εκατομμύρια. Εγώ να κάνω μήνυση τον συμπατριώτη μου επειδή μου ρίχνει τόνους λάσπη ότι παίρνω λεφτά από το υπουργείο Πολιτισμού; Έχει αποδείξεις για αυτό; Είναι βέβαια κατηγόρια για φυλακή. Εγώ να κάνω μήνυση στη ράτσα μου για να εισπράξω τριάντα εκατομμύρια; Θα μπορούσα με αυτά τα λεφτά να κάνω τρεις θεατρικές παραγωγές, αλλά όχι έτσι. Δεν το έκανα.

Οι άνθρωποι αυτοί δεν μπορούσαν να κατανοήσουν αυτό που έκαναν άλλοι που ξενυχτούσαν, όπως ο Οδυσσέας Λαμψίδης, ο Καπνάς, ο Παμπούκης, Παμπουκίδης, ο οποίος ήταν διευθυντής της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Ακαδημίας Αθηνών και είχα μεγάλη τύχη που τον γνώρισα με τέσσερις γλώσσες, ιερόν τέρας των γραμμάτων, μετέφρασε τον Κύκλωπα του Ευριπίδη με τίτλο «Ο τραγοπόδαρον». Κάποιοι έφερναν αντιρρήσεις που θα έκανα αττική κωμωδία και τους έλεγε «γιατί; Και εγώ έκανα και ήθελα να την ανεβάσω». Ήρθε η χήρα του στην πλατεία Δαβάκη όπου κάθε 3 του Σεπτέμβρη κάνω κάτι και μου είπε: «Κύριε Τερζά ήρθαν και εμάζεψαν όλα τα βιβλία τ’». Εγώ ξέρω ποιος τα πήρε. Αλλά είναι κρίμα να είναι στις προθήκες. Και πάνω σε αυτό να πω ότι δυστυχώς το ποντιακό θέατρο, εν αντιθέσει με όλες τις άλλες τέχνες που διαχρονικά ακολουθούν μία εξελικτική πορεία, παρέμεινε ερμητικά κλεισμένο στις προθήκες της λαογραφίας, δεν κατέβηκε δηλαδή στο λαό μας, να μελετήσει δηλαδή τους προβληματισμούς, να καταγράψει αυτά τα πράγματα και να τα κάνει θεατρικές ατάκες, που θα εκφέρονται από το στόμα των ηρώων της παράστασης. Δεν το έκανε. Λαογραφικό θέατρο, λαογραφικό θέατρο και έτσι αναγκάστηκα να καταφύγω σε αττική κωμωδία.

Έκανα και τη Λυσιστράτη και την ανεβάσαμε στους Φιλίππους. Εκεί τρέχει ο ανεψιός μου και ο βαφτισιμιός μου χρόνια στη Γερμανία και μου λέει: «Νουνέ να σου πω κάτι να χαρείς. Ένα αντρόγυνο Γερμανοί το τι έλεγαν για την παράσταση». Τους πλησίασε και τους είπα ότι άκουσα ότι τους άρεσε η παράσταση. Γύρισαν και μου είπαν: «Κύριε στην Επίδαυρο βλέπουμε μεγάλες παραστάσεις. Αλλά απόψε κάτι πάθαμε. Όμως ο σκηνοθέτης έκανε μία απρέπεια». Εχπαράγα. «Τι απρέπεια» τους ρώτησα. «Μία σκηνή την έκοψε». Οι Γερμανοί ήξεραν τον Αριστοφάνη απ’ έξω και ανακατωτά. Μία σκηνή την έκοψα και συγκεκριμένα αυτή που ο Αθήναιος βγαίνει στη σκηνή και ανταμώνει τον Πρόβουλο με ένα ράσο «λίγο τικλεμένον» και επειδή ντράπηκα έκοψα τη σκηνή. Δεν μείωνε την παράσταση, αλλά ο Γερμανός το θεώρησε ασέβεια στον μεγάλο μας δραματουργό τον Αριστοφάνη.

ΠτΘ: κ. Τερζά, σας ευχαριστούμε πολύ.
Λ.Τ.: Κι εγώ σας ευχαριστώ.

ΕΥΞΕΙΝΟΣ ΛΕΣΧΗ ΑΛΜΩΠΙΑΣ

Σας προσκαλούμε στο ΠΑΡΑΚΑΘ που διοργανώνει η Εύξεινος Λέσχη Αλμωπίας, την Κυριακή 29 Μαρτίου 2009 και ώρα 8 μ.μ. στην αίθουσα του Συλλόγου. Ελάτε να διασκεδάσουμε παρέα, με τοπικούς καλλιτέχνες και να γευτείτε παραδοσιακά ποντιακά φαγητά.


ΕΥΞΕΙΝΟΣ ΛΕΣΧΗ ΑΛΜΩΠΙΑΣ
Παύλου Μελά 87
Τ.Κ. 58400
Αριδαία – Ν. Πέλλας
Τηλ/Fax: 2384021288

www.efxinos-almopias.gr
efleal@otenet.gr

Έκοψαν την πίτα τους οι Πόντιοι

Για τρίτη συνεχόμενη χρονιά ο Μορφωτικός Εκπολιτιστικός Σύλλογων Ποντίων Αγίου Νικολάου Βόνιτσας, έκοψε την πρωτοχρονιάτικη πίττα του σε μία πολύ όμορφη εκδήλωση που πραγματοποιήθηκε στον Άγιο Νικόλαο Βόνιτσας. Στο περιθώριο της γιορτής το χορευτικό του συλλόγου παρουσίασε παραδοσιακούς χωρούς ενώ στη συνέχεια ζωντανή ορχήστρα κράτησε συντροφιά στους παρευρισκομένους με τραγούδια του Πόντου.

Το παρών στην εκδήλωση έδωσε ο Δήμαρχος Ανακτορίου κύριος Γεώργιος Αποστολάκης, οι Αντιδήμαρχοι κ.κ. Μασούρας Νικόλαος και Πέρλης Κωνσταντίνος, καθώς και ο πρόεδρος του Πολιτιστικού Κέντρου του Δήμου Ανακτορίου, κύριος Μυλωνίδης Παναγιώτης.

Στην ομιλία της η πρόεδρος του συλλόγου κυρία Αρχοντία Μιχαήλογλου αφού ευχαρίστησε όλους όσους βρέθηκαν στην εκδήλωση και τους ευχήθηκε καλή χρονιά, ζήτησε από την Δημοτική Αρχή υποσχέσεις και στήριξη. «Το αμάξι δεν πάει χωρίς βενζίνη», είπε χαρακτηριστικά.

Ο Δήμαρχος Ανακτορίου κ. Γεώργιος Αποστολάκης από την πλευρά του τόνισε την ανάγκη να τελέιώσει το συντομότερο δυνατό ο πόλεμος στην Παλαιστίνη, ενώ ο κύριος Μασούρας είπε πως η Δημοτική Αρχή θα είναι πάντα στο πλευρό του Συλλόγου. Από την πλευρά του ο κύριος Μυλωνίδης είπε πως ο Σύλλογος Ποντίων του Αγίου Νικολάου αποτελεί παράδειγμα προς μίμηση για όλους.

Ο Μορφωτικός Εκπολιτιστικός Σύλλογος Ποντίων Αγίου Νικολάου Βόνιτσας «Ο Άγιος Νικόλαος – η Θεοσκέπαστη», ιδρύθηκε το 2006 και έχει προσφέρει μεγάλο πολιτιστικό έργο στον τόπο μας. Η πρόεδρος του συλλόγου κυρία Αρχοντία Μιχαήλογλου μιλώντας στην «ΑΚΑΡΝΑΝΙΑ» είπε πως … «ο Δήμος βοηθάει τον σύλλογο με κάποιες επιδοτήσεις, ενώ η Νομαρχία Αιτωλοακαρνανίας και το Πολιτιστικό Κέντρο βοηθούν δίνοντας υλικά αγαθά. Φυσικά τα κύρια έσοδα του συλλόγου προέρχονται από τις ετήσιες συνδρομές των κατοίκων του Αγίου Νικολάου».

Ο σύλλογος έχει προγραμματίσει για το έτος που διανύουμε να πραγματοποιήσει αποκριάτικο χορό στα τέλη Φλεβάρη, μία εκδήλωση για την γιορτή της Γυναίκας, να συμμετάσχει, όπως άλλωστε και άλλες χρονιές, στο καρναβάλι της Καθαρής Δευτέρας, ευρύτερα γνωστό ως Γληγοράκεια που θα γίνει στην Βόνιτσα στις 2 Μαρτίου, ενώ η μεγαλύτερη εκδήλωση που είναι στο πρόγραμμα για φέτος είναι αυτή που θα πραγματοποιηθεί στο πρώτο δεκαήμερο του Αυγούστου στον Άγιο Νικόλαο, με χορευτικά από όλη την Ελλάδα και ζωντανή μουσική.

Πηγή: Εφημερίδα "Ακαρνανία"

Τρίτη 24 Μαρτίου 2009

Σιωπή Ομπάμα για τη γενοκτονία


Οργή των Αρμενίων, καθώς οι ΗΠΑ δεν ρισκάρουν τις σχέσεις τους με την Τουρκία


«Υπάρχει ένα παλιό ρητό: πρέπει να αναγνωρίσουμε τη γενοκτονία, αλλά όχι αυτή τη χρονιά». Αυτό ήταν το σκωπτικό σχόλιο Αμερικανού βουλευτή για την απροθυμία του Μπαράκ Ομπάμα να στηρίξει το σχέδιο ψηφίσματος που κατατέθηκε στο Κογκρέσο για την αναγνώριση της γενοκτονίας των Αρμενίων, παρά τις προεκλογικές του δεσμεύσεις. Την ίδια ώρα, περισσότεροι από 30.000 Τούρκοι έχουν ήδη ζητήσει συγγνώμη.

«Αυτή η χρονιά», στην οποία αναφέρεται ο Αμερικανός βουλευτής Άνταμ Σκιφ, κρίνεται πολύ σημαντική από την κυβέρνηση Ομπάμα για τις σχέσεις της Ουάσιγκτον με την Άγκυρα. Ο Αμερικανός πρόεδρος πρόκειται να επισκεφθεί την Τουρκία στις 6 και 7 Απριλίου, αναζητώντας έναν σύμμαχο στους στρατηγικούς σχεδιασμούς των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή και το τελευταίο πράγμα που θα ήθελε είναι να ανοίξει ένα μέτωπο γι΄ αυτό το ζήτημα. Αν και η τύχη του σχεδίου ψηφίσματος είναι αβέβαιη στο Κογκρέσο, η αντίδραση της τουρκικής διπλωματίας ήταν άμεση. «Βήματα που θα μπορούσαν να κάνουν τρίτες χώρες σε αυτό το ζήτημα δεν θα ωφελήσουν, αλλά θα βλάψουν τη διαδικασία διαλόγου ανάμεσα στην Τουρκία και την Αρμενία», δήλωσε ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Αλί Μπαμπακάν. Στο ίδιο πνεύμα και σε μια προσπάθεια να καθησυχάσει τις τουρκικές ανησυχίες, εκπρόσωπος του αμερικανικού Συμβουλίου για την Εθνική Ασφάλεια επισήμανε ότι μια δήλωση της κυβέρνησης Ομπάμα υπέρ της γενοκτονίας θα διατάρασσε την πρόοδο προς την εξομάλυνση των σχέσεων ανάμεσα στην Άγκυρα και το Ερεβάν. «Αυτή τη στιγμή- σημείωσε ο Μάικλ Χάμερ- οι ΗΠΑ επικεντρώνονται στον τρόπο με τον οποίο θα βοηθήσουν τις δύο χώρες να συνεργαστούν».

Μια ακόμη προδοσία

Η κοινότητα των Αρμενίων στις ΗΠΑ δεν βλέπει παρά ακόμη μια προδοσία στη δήλωση του Αμερικανού αξιωματούχου. Το 2007, ανάλογο σχέδιο που επρόκειτο να κατατεθεί στο Κογκρέσο, αποσύρθηκε έπειτα από πιέσεις του Λευκού Οίκου και κορυφαίων μελών της κυβέρνησης Μπους. Για τους Αρμένιους της Αμερικής, ο Μπαράκ Ομπάμα ήταν ο άνθρωπος που επιτέλους θα υποστήριζε τον αγώνα τους για την αναγνώριση της γενοκτονίας. Στη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας, ο τότε υποψήφιος των Δημοκρατικών είχε ταχθεί υπέρ της αναγνώρισης και αυτό που περίμεναν τα εκατομμύρια μέλη της αρμενικής κοινότητας ήταν μια επίσημη δήλωση αναγνώρισης μετά την εκλογή του στον Λευκό Οίκο- κατά προτίμηση στις 24 Απριλίου, ημέρα μνήμης του «μεγάλου κακού», όπως αποκαλούν τη γενοκτονία που υπέστησαν. Ανάλογες θέσεις είχαν πάρει ο αντιπρόεδρος Τζον Μπάιντεν και η υπουργός Εξωτερικών Χίλαρι Κλίντον.

Και για τους τρεις, όμως, τώρα προηγείται η realpolitik. Η πρώτη επίσκεψη του Μπαράκ Ομπάμα σε μουσουλμανική χώρα θα γίνει στην Τουρκία και μετά το κλείσιμο των βάσεων σε κάποιες πρώην σοβιετικές δημοκρατίες της Κεντρικής Ασίας, οι ΗΠΑ χρειάζονται το έδαφος της Τουρκίας για τον ανεφοδιασμό των δυνάμεών τους στο Αφγανιστάν. Επιπλέον, η Ουάσινγκτον προσδοκά στη βοήθεια της Άγκυρας στα πεδία του Ιράκ, του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν, της Ρωσίας και της ειρηνευτικής διαδικασίας στη Μέση Ανατολή.


30.000 Τούρκοι έχουν ζητήσει συγγνώμη

ΣΤΗΝ ΤΟΥΡΚΙΑ οποιαδήποτε αναφορά στη γενοκτονία των Αρμενίων θεωρείται «προσβολή της τουρκικής ταυτότητας» και τιμωρείται σύμφωνα με σχετική διάταξη του ποινικού κώδικα. Κάποιοι, ωστόσο, τόλμησαν να ζητήσουν τη δική τους «συγγνώμη». «Η συνείδησή μου δεν μπορεί να δεχθεί ότι μένουμε αδιάφοροι στη Μεγάλη Καταστροφή που υπέστησαν οι Αρμένιοι το 1915 και την οποία αρνούμαστε. Συμμερίζομαι τα συναισθήματα, τον πόνο των Αρμενίων αδελφών μου και τους ζητώ συγγνώμη». Το απόσπασμα αυτό είναι από κείμενο που συνέταξαν από κοινού τέσσερις Τούρκοι διανοούμενοι τον Δεκέμβριο 2008 στην Κωνσταντινούπολη. Μέχρι σήμερα το έχουν υπογράψει περισσότεροι από 30.000 Τούρκοι, παρά το γεγονός ότι θα μπορούσαν να κατηγορηθούν για προσβολή της τουρκικής ταυτότητας, όπως ο νομπελίστας συγγραφέας Ορχάν Παμούκ και ο Αρμένιος δημοσιογράφος Χραντ Ντινκ. Η δολοφονία του Ντινκ, πριν από δύο χρόνια, ήταν το τραγικό γεγονός που πυροδότησε την αντίδραση. «Ο Χραντ μας άφησε μια αποστολή: να αγωνιστούμε εναντίον της ιστορικής αμνησίας, όπως έκανε ο ίδιος πληρώνοντας με τη ζωή του», δηλώνει στο περιοδικό «Νouvel Οbservateur» ο Αλί Μπαϊράμογλου, ένας από τους τέσσερις συντάκτες του κειμένου. Για τη διάσημη χορεύτρια Τζεϊνέπ Τανμπάι, που από την ημέρα της δολοφονίας του Ντινκ θέλει να ζητήσει δημοσίως συγγνώμη από τους Αρμενίους, οι 30.000 πολίτες που υπέγραψαν αποτελούν ένα πραγματικό κίνημα. Με τους συντρόφους της στην οργάνωση Ντιρ-Ντε, που μάχεται εναντίον του ρατσισμού και του εθνικισμού, ετοιμάζει ένα ταξίδι στο Ερεβάν απ΄ όπου σκοπεύει να αρχίσει μια εκστρατεία συγγνώμης. Μια άλλη οργάνωση νέων σχεδιάζει πορεία ειρήνης προς τα σύνορα με την Αρμενία.

Πηγή "TA NEA" 19-03-2009

Προωθείται η δημιουργία Πολιτιστικού Κέντρου για τον Ποντιακό Ελληνισμό στο δήμο Βασιλικών

Τη δημιουργία πολιτιστικού κέντρου για τον Ποντιακό Ελληνισμό στον Άγιο Αντώνιο του δήμου Βασιλικών, προωθούν η Αμερικανίδα συγγραφέας Θία Χάλο, ποντιακής καταγωγής και οι δημοτικές αρχές.

Ως το τέλος της εβδομάδας, μάλιστα, θα έχουν ολοκληρωθεί οι νομικές διαδικασίες για τη σύσταση του πολιτιστικού ιδρύματος, που θα φέρει το όνομα «Ίδρυμα Ποντιακής Κληρονομιάς Sano Themaia Halo», στο οποίο συμπεριλαμβάνεται και το όνομα της μητέρας της συγγραφέως. Αμέσως μετά, θα πρέπει να βρεθεί η τοποθεσία, όπου θα δημιουργηθεί το Πολιτιστικό Κέντρο. Προς την κατεύθυνση αυτή βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη διαβουλεύσεις από την πλευρά του δήμου Βασιλικών.

«Η τοποθεσία του Αγίου Αντωνίου είναι η καταλληλότερη καθώς το 1922, μετά τη μικρασιατική καταστροφή, υποδέχτηκε προσφυγικούς πληθυσμούς από τον Άγιο Αντώνιο του Πόντου, την πατρίδα της μητέρας μου», αναφέρει στο ΑΠΕ - ΜΠΕ η κ. Χάλο και επισημαίνει ότι χρηματοδότηση για τη δημιουργία του Πολιτιστικού Κέντρου θα αναζητηθεί καταρχάς από ευρωπαϊκά κονδύλια. Επανέλαβε δε, την πρότασή της να δοθεί για το σκοπό αυτό ένα ευρώ από κάθε μέλος της ποντιακής κοινότητας, που αριθμεί σε παγκόσμιο επίπεδο τρία εκατομμύρια ανθρώπους.

Πηγή: ΑΠΕ - ΜΠΕ