Αγαπητοί συμπόντιοι στην Ελλάδα και όπου γης. Θα προσπαθήσω να σας κάνω μια διαδρομή μέσα από τις εθνικές και ιερές παραδόσεις μας που είναι η ταυτότητα και ο χαρακτήρας μας μέσα στο πέρασμα των αιώνων.
Την ημέρα της εορτής του 15 Αυγούστου – ημέρα της κοιμήσεως της Θεοτόκου που όλος ο ποντιακός ελληνισμός και όχι μόνο κατακλύζει τους ιερούς ναούς και τα παρεκκλήσια όπου και να βρίσκονται. Θα προσπαθήσω να είμαι ευχάριστος διότι θα κινηθώ μέσα στο πνεύμα της μεγάλης γιορτής με λίγα ιστορικά και λαογραφικά στοιχεία που αφορούν στην κοίμηση και μετάσταση της υπεραγίας ημών Θεοτόκου και στην ιερή εικόνα της Παναγίας Σουμελάς.
ΤΟ ΣΥΜΒΟΛΟ ΤΟΥ ΠΟΝΤΟΥ, η εικόνα της Παναγία Σουμελά, περιβάλλεται από ιστορία, θρύλους και παραδόσεις, που έχουν σχέση με την εικόνα της, τη μετοίκησή της στον Πόντο, τη μακρά παραμονή της στο ιστορικό μοναστήρι, τη μεταφορά στην Ελλάδα και την ανίδρυση του νέου ιερού προσκυνήματός της στο Βέρμιο απ όπου ακτινοβολεί τη χάρη και την ευλογία της στα πέρατα όπου γης Ποντιακού Ελληνισμού.
Το 1931 ο Αμβρόσιος Σουμελιώτης πήγε και έφερε τα τρία πολύτιμα κειμήλια, και τα παρέδωσε στον Αρχιεπίσκοπο Αθηνών Χρύσανθο, ο οποίος τα εμπιστεύτηκε στο Βυζαντινό Μουσείο Αθηνών. Είκοσι χρόνια αργότερα το 1951, μετά από πρόταση του Προέδρου του Σωματείου Παναγία Σουμελά Θεσσαλονίκης, ιατρού Φίλωνα Κτενίδη, η εικόνα παραχωρήθηκε στο Σωματείο, το οποίο άρχισε την ανέγερση προσκυνήματος στο Βέρμιο, πάνω από την Καστανιά.
Όχι με σκοπό ίδρυσης μιας ακόμη Μονής, αλλά ενός συμβόλου και φάρου, ενός μνημείου και τόπου συνάντησης και προσευχής, ενός φορέα διαιώνισης και διάδοσης της Ορθόδοξης παράδοσης και της πολιτιστικής κληρονομιάς των Ελληνο - Ποντίων, ως εστίας αναθέρμανσης του εθνικού και θρησκευτικού φρονήματος και αναστήλωσης σε μικρογραφία του αξέχαστου Ελληνικού Πόντου.
Αξίζει να τονισθεί ιδιαίτερα ότι υπήρξε και είναι τόση η αγάπη, όχι μόνο των Ποντίων προς το νέο προσκύνημα, αλλά και όλων των Ελλήνων, ώστε σε λίγα μόλις χρόνια το όνειρο έγινε πραγματικότητα. Από πλευράς κτιριακής ανηγέρθη περικαλλής κεντρικός ναός, στον οποίον είναι τοποθετημένη η θαυματουργός εικόνα της Παναγίας και μια μικρή εκκλησία που έγινε το σύμβολο της ανιστόρησης. Ο 15Αύγουστος - ημέρα της Κοιμήσεως της Παναγίας - είναι το σημείο αναφοράς όλων των Ελληνο - Ποντίων όπου γης. Είναι το μεγάλο προσκλητήριο προς τιμήν της Παναγίας Σουμελά.
Μέσα στο πέρασμα των αιώνων υπάρχουν μορφές που σημάδεψαν ανεξίτηλα την ιστορία της ανθρωπότητας με το πέρασμά τους. Μια τέτοια μορφή και μάλιστα γυναικεία, είναι η μορφή της Παναγίας. Γιατί είναι αυτή που συνδέθηκε με το μυστήριο της ενανθρωπήσεως του Κυρίου και Θεού μας. Έγινε το μέσο με το οποίο πραγματοποιήθηκε το σχέδιο της σωτηρίας μας. Έτσι αξιώθηκε να γίνει με τη χάρη του Παναγίου Πνεύματος «η κλίμαξ η επουράνιος, δι ης κατέβη ο Θεός». Γι αυτό και ιδιαιτέρως τιμάται από την εκκλησίας μας. Οι περισσότεροι ναοί είναι αφιερωμένοι στο όνομά της και πάρα πολλές γυναίκες φέρουν το όνομά της. Με πόσες χιλιάδες ονόματα δεν την καλούν οι πιστοί και με πόσους ύμνους δεν την μεγαλύνουν και ζητούν τις πρεσβείες της! Οι πρώτες 15 ημέρες του Αυγούστου είναι αφιερωμένες στην Παναγία με νηστείες και παρακλήσεις.
Την ημέρα της Κοίμησής της ακούστηκε βροντή και φάνηκαν να συσσωρεύονται σύννεφα στον ουρανό. Ήταν το θαύμα που συγκέντρωσε τους Αποστόλους από τα πέρατα της γης στα Ιεροσόλυμα. Γιατί ήρθαν «υπό νεφών μεταρσίως αιρώμενοι», καθώς ψάλλει η Εκκλησία. Ήταν θέλημα του Θεού και των Αποστόλων επιθυμία, να παρευρεθούν όλοι οι μαθητές κοντά στη μητέρα του Διδασκάλου τους, στις τελευταίες ώρες της ζωής της στη γη. Για να πάρουν την ευλογία της και να κηδέψουν το άγιο σώμα της. Οι Απόστολοι ένιωσαν βαθιά τον ανθρώπινο πόνο του χωρισμού και με κατάνυξη έφεραν στον τάφο της Γεθσημανής το σεπτό σκήνωμα, ενώ μελωδίες αγγέλων συνόδευαν την εξόδιο πομπή.
Το γεγονός της μεταστάσεως της Παναγίας, μάς φαίνεται βεβαίως παράδοξο και ακατανόητο. Αν όμως σκεφτούμε με πόσα μυστήρια ήταν συνδεδεμένη η ζωή της, τότε θα καταλάβουμε πως η μετάστασή της ήταν κάτι φυσικό για κείνη που έγινε η μητέρα του Θεού, για κείνη που είναι «η τιμιωτέρα των Χερουβείμ και ενδοξοτέρα ασυγκρίτως των Σεραφείμ». Οι Απόστολοι για το θαυμαστό τούτο γεγονός, δόξασαν τον Θεό και κήρυξαν παντού αυτό που είδαν: Ότι δηλαδή η Παναγία μας εκοιμήθη εν Κυρίω, ετάφη εν Γεθσημανή τω χωρίω και μετέστη εις τους ουρανούς.
Με αυτά τα λίγα λόγια, ανακαλούμε στη μνήμη μας τις ώρες του ξεριζωμού και της φυγής από τις πατρίδες των προγόνων μας, που μέσα σε έναν τυλιγμένο μπογτσά έφερε καθένας ό, τι πιο πολύτιμο είχε, τα ιερά σκεύη της εκκλησίας, μια εικόνα αγίου, τα άγια λείψανα ενός μάρτυρα, το ιερό ευαγγέλιο και ό, τι έκρυβε την ιερή παρακαταθήκη της η Ορθοδοξία, Έφερε ακόμα μέσα στην ψυχή του, τους καημούς, τους πόνους και τα όνειρά του ο Ποντιακός προσφυγικός Ελληνισμός. Και έτσι ορμώμενοι, προσπαθούμε μέσα από τους ποντιακούς συλλόγους να παραμείνουμε πιστά προσηλωμένοι στις παραδόσεις, στις διαχρονικές αξίες, τα ήθη, τα έθιμα και τις μνήμες που μετέφεραν από τις αλησμόνητες πατρίδες οι πρόγονοί μας, δείχνοντας έτσι ότι πραγματικά νιώθουμε και πιστεύουμε ότι «κι αν εξεράθη το κλαρί, πάντα χλωρή ειν η ρίζα».
Αγαπητοί μου, να θυμόμαστε τους αγιασμένους τόπους των αλησμόνητων πατρίδων, διότι δεν χάθηκαν, αλλά είναι εκεί τα κόκαλα των προγόνων μας.
Είναι οι πατρίδες πλάσματα που χουν ψυχή και σώμα. Όταν δεν χάνεται η ψυχή μην το θρηνείς το χώμα. Και των πατρίδων η ψυχή είμαστε εμείς που ζούμε, εμείς που λέμε τα παλιά και τα ανιστορούμε.
Αραβίδης Γεώργιος
μέλος του Δ.Σ. του Ποντιακού Συλλόγου Κατερίνης Παναγία Σουμελά
Τηλ. 2351021100
aravitas@otenet.gr
Πέμπτη 14 Αυγούστου 2008
Οι κάτοικοι του Διπόταμου είναι αντίθετοι με την κατασκευή υδροελεκτρικού σταθμού στον τόπο τους
Η περιοχή του Πόντου είναι γνωστή για τα αμέτρητα ποτάμια και ρέματα που τη διαρρέουν και χύνονται στον Εύξεινο Πόντο, γεγονός που οφείλεται στο υψηλό επίπεδο βροχοπτώσεων, που είναι από τα υψηλότερα στην Ανατολία.Τα ποτάμια και τα ρέματα, με τις κοιλάδες που διαρρέουν, είναι ένα μέρος της ανείπωτης ομορφιάς του Πόντου και οι κάτοικοι της περιοχής συχνά αντιδρούν σε σχέδια εκμετάλλευσης του υδάτινου δυναμικού με την κατασκευή φραγμάτων / υδροηλεκτρικών σταθμών, με τη λογική ότι αυτά καταστρέφουν την ομορφιά και την οικολογική ισορροπία του ποντιακού τοπίου.
Στην περιοχή Διπόταμος (İkizdere) του Ριζαίου έχει προγραμματιστεί η κατασκευή τέτοιων φραγμάτων, με αποτέλεσμα να αντιδράσουν οι κάτοικοι του τόπου.
Συγκεκριμένα, σε διαδήλωση που έλαβε χώρα στο Διπόταμο, στις 7 Αυγούσου 2008, και διοργάνωσαν οι σύλλογοι ΤΕΜΑ, İkizdere Derneği και το ίδρυμα της Φύσης (Doğa Vakfı) έλαβαν μέρος 7.000 άτομα από τα 28 χωριά της περιοχής. Οι διαδηλωτές θεωρούν ότι η κατασκευή του φράγματος θα καταστρέψει το περιβάλλον και το φυσικό κάλος της περιοχής, που είναι εκπληκτικό.Στην περιοχή του Διπόταμου, που υπάρχουν 28 χωριά και 12 οικισμοί, είναι προγραμματισμένο να κατασκευαστούν 16 φράγματα / υδροηλεκτρικοί σταθμοί, συνολικής ισχύος 1.344 GWH.
Στο νομό Ριζαίου, στις κοιλάδες Διπόταμος, Σένος (Senoz) και Φιντικλί (Fındıklı) έχει σχεδιαστεί η κατασκευή 62 φραγμάτων / υδροηλεκτρικών σταθμών, συνολικής ετήσιας παραγωγής 5.3 δισεκατομμυρίων KWS.
Και φυσικά, αν και δεν είχαμε καμία αμφιβολία γι' αυτό, στη διαδήλωση ήσαν παρόντες οι οργανοπαίχτες με τις λύρες (κεμεντζέ) και τους άσκαυλους (τουλούμ) και οι χοροί πήραν κι έδωσαν.
Αυτός είναι ο Πόντος και οι Πόντιοι.
Πηγή: Ποντιακά Θέματα
2ο προσκύνημα των Ελλήνων του Πόντου στην Παναγία Σουμελά στην Τραπεζούντα
Περίπου τριακόσιοι Ελληνες του Πόντου από τις χώρες της πρώην Σοβιετικής Ένωσης θα λάβουν μέρος στο προσκύνημα στο μοναστήρι της Παναγίας Σουμελά στην Τραπεζούντα, στις 15 Αυγούστου, που θα πραγματοποιηθεί φέτος για δεύτερη φορά με πρωτοβουλία του βουλευτή του Ρωσικού Κοινοβουλίου, Συντονιστή της 5ης Περιφέρειας του ΣΑΕ Ιβάν Σαββίδη.«Με αυτό το προσκύνημα, θέλουμε να δείξουμε ότι τιμούμε τους αγώνες του Ποντιακού Ελληνισμού μετά από περίπου ένα αιώνα από τον διωγμό και τη φυγή των προγόνων μας στα βορειοανατολικά της Μαύρης Θάλασσας», δηλώνει ο κ. Σαββίδης, ο οποίος οργανώνει με προσωπική του δαπάνη την αποστολή των Ελλήνων στον Πόντο.
«Όλοι εμείς οι Πόντιοι από τις χώρες της πρώην Σοβιετικής Ένωσης προσκυνούμε στην Παναγιά Σουμελα, την Αγία Μάνα των Ποντίων, που κράτησε το λαό μας ενωμένο σε όλες της τραγικές στιγμές που σημάδεψαν την ιστορία μας», προσθέτει.
Στην αποστολή-προσκύνημα θα συμμετάσχουν οι πρόεδροι Ομοσπονδιών Ελληνικών Συλλόγων της πρώην ΕΣΣΔ και των Ομοσπονδιών Ποντιακών Συλλόγων της Ελλάδος, εκπρόσωποι του επιχειρηματικού κόσμου και της νεολαίας και ένα συγκρότημα παραδοσιακών χωρών, ενώ αναμένεται να λάβουν μέρος και επίσημοι από την Ελλάδα.
Τετάρτη 13 Αυγούστου 2008
Π.Α.Σ «ΠΟΝΤΟΣ» ΧΟΡΤΟΚΟΠΙΟΥ
Το Σάββατο 26 Ιουλίου 2008 πραγματοποιήθηκε με μεγάλη επιτυχία ο ετήσιος καλοκαιρινός χορός του Συλλόγου Π.Α.Σ «Πόντος» Χορτοκοπίου στον αύλειο χώρο του Πνευματικού Κέντρου Χορτοκοπίου.Το καλλιτεχνικό πρόγραμμα πλαισίωσαν οι παρακάτω καλλιτέχνες: Καλπατσινίδης Γιάννης, Καλιοντζίδης Μιχάλης, Βασιλειάδης Αχιλλέας, Σιαμίδης Κώστας, Σοφιανίδης Γιώργος, Τηλικίδης Ισαάκ και Νικολαϊδου Πέλλα.
Επίσης συμμετείχαν οι: Αλεξανδρίδης Δημήτρης, Διαμαντίδης Κώστας, Μπαϊραχτάρης Θωμάς, Σελβιαρίδης Άγγελος, Φιλιππίδης Φίλιππος, Μαρμάνης Αλέξης, Μωυσιάδης Ηλίας και Καρατζάς Θανάσης.
Π.Α.Σ. «ΠΟΝΤΟΣ» ΧΟΡΤΟΚΟΠΙΟΥ
Πνευματικό Κέντρο Χορτοκοπίου
Χορτοκόπι Καβάλας
Τ.Κ. 64100
Τηλ. 2592023988
www.hortokopi.gr
info@hortokopi.gr
hortokopi@gmail.com
Θόδωρος Γιουρτσίχιν: Ο "Πόντιος Γκαγκάριν"
Οι φίλοι τον αποκαλούν "Πόντιο Γκαγκάριν". Στο πρώτο ταξίδι του στο διάστημα είχε μαζί του την ελληνική σημαία. Στο δεύτερο, που ολοκληρώθηκε τον Οκτώβριο του 2007, ήταν αρχηγός της αποστολής κι έμεινε στο διεθνή διαστημικό σταθμό για 197 ολόκληρες ημέρες.
Ο Θόδωρος Γιουρτσίχιν Γραμματικόπουλος, ο πρώτος ελληνικής καταγωγής κοσμοναύτης, πρόσφατα τιμήθηκε από τον πρόεδρο της Ελληνικής Δημοκρατίας με την ανώτατη πολιτειακή διάκριση. "Είναι τιμή, που αντανακλά σ’ όλους τους πόντιους", λέει ο ίδιος.
Μεγάλωσε στο Βατούμ της Γεωργίας από ποντιακής καταγωγής γονείς. Πριν από έξι χρόνια πραγματοποίησε το παιδικό του όνειρο να ταξιδέψει στο διάστημα, γεμίζοντας με περηφάνια τον απανταχού ποντιακό ελληνισμό. Τώρα ονειρεύεται το επόμενο ταξίδι του. Αν βέβαια τον αφήσει η γυναίκα του, όπως είπε χαριτολογώντας στο φίλο του Παναγιώτη Ψωμιάδη.
Τον συναντήσαμε στο φιλόξενο χώρο της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Σωματείων Παλιννοστούντων από την πρώην ΕΣΣΔ, όπου μας μίλησε για το πώς βίωσε τις μοναδικές εμπειρίες του, την καθημερινότητα των κοσμοναυτών, τη σχέση του με τους αμερικανούς συναδέλφους του, ενώ εξέφρασε και την πεποίθηση πως οι Έλληνες θα μπορούσαν να γίνουν πολύ καλοί αστροναύτες.
Ήταν παιδικό σας όνειρο να γίνετε αστροναύτης;
Στη Σοβιετική Ένωση οι αστροναύτες ήταν εθνικοί ήρωες. Από πολύ μικρή ηλικία -όσο θυμάμαι τον εαυτό μου- παίζαμε στις γειτονιές του Βατούμι τους αστροναύτες. Άλλος παρίστανε τον Γκαγκάριν, άλλος τον Τιτόβ, άλλος τον Νικολάεβ. Όμως μου άρεσε πολύ και το ποδόσφαιρο. Όταν λοιπόν στο δημοτικό η δασκάλα με ρώτησε ποιο επάγγελμα θέλω να ακολουθήσω, εγώ απάντησα τερματοφύλακας. Μα αυτό δεν είναι επάγγελμα, είπε η δασκάλα. Ε, τότε θα γίνω αστροναύτης, της είπα εγώ (γέλια).
Λένε πως, μόνο αν ταξιδέψει κανείς στο διάστημα, μπορεί να αντιληφθεί πραγματικά την ασημαντότητα της ανθρώπινης ύπαρξης μπροστά στο μεγαλείο του σύμπαντος. Ποια ήταν τα δικά σας συναισθήματα την πρώτη στιγμή που φτάσατε στο διάστημα;
Προσωπικά δεν άλλαξε κάτι ουσιαστικό στην κοσμοθεωρία μου σ’ αυτά που γνώριζα. Το συναίσθημα όμως ήταν πρωτόγνωρο. Όταν είσαι στη γη και αντικρίζεις τον ορίζοντα, αγναντεύεις τον ουρανό και τους ωκεανούς, τα νομίζεις όλα απέραντα. Όταν είσαι στο διάστημα, βλέπεις τα ίδια σαν μικρές κουκίδες. Όπως είπατε, νιώθεις ασήμαντος, νιώθεις το δέος μπρος στην απεραντοσύνη του σύμπαντος. Φτάνοντας όμως για πρώτη φορά στο διάστημα και παρατηρώντας από εκεί τη γη ένιωσα πως είναι το ομορφότερο μέρος, για να ζούμε εμείς οι άνθρωποι. Κι αυτό δεν είναι καθόλου ασήμαντο.
Νιώσατε ποτέ φόβο;
Όχι, δεν ένιωσα ποτέ φόβο. Για να γίνει κανείς αστροναύτης, πρέπει να περάσει από πολύ δύσκολα ψυχοσωματικά τεστ. Για παράδειγμα, πέφταμε από τα 3.000 μέτρα με αλεξίπτωτο, που δεν έπρεπε να το ενεργοποιήσουμε, πριν να λύσουμε, ενώ ήμασταν σε ελεύθερη πτώση, μία πολύ δύσκολη άσκηση φυσικομαθηματικών.
Πώς είναι η καθημερινότητα εκεί πάνω;
Όσο κι αν ακούγεται περίεργο, έχει τη ρουτίνα που ζουν οι άνθρωποι και στη γη. Απαιτεί βέβαια σκληρή δουλειά, ταχύτητα σε σκέψη και πράξη. Κάνουμε επιστημονικά πειράματα για την ιατρική, τη βιοχημεία, τη βιοϊατρική. Στον περιορισμένο ελεύθερο χρόνο που είχα έβγαζα συνέχεια φωτογραφίες, ήταν η αγαπημένη μου ενασχόληση.
Πώς ήταν η συνεργασία σας με τους αστροναύτες από τις άλλες χώρες και δη τους Αμερικανούς; Ο “πόλεμος των άστρων” αποτέλεσε την κορύφωση του ψυχροπολεμικού κλίματος των προηγούμενων δεκαετιών. Έχουν μείνει κατάλοιπα από εκείνη την περίοδο; Τα προβλήματα των περασμένων χρόνων ήταν καθαρά πολιτικά, που δημιούργησαν αυτή τη μεγάλη κόντρα. Μην ξεχνάτε όμως πως από το 1975 Αμερικανοί και Ρώσοι ταξιδεύουν μαζί στο διάστημα. Στο πρώτο ταξίδι ήμουν με πέντε Αμερικανούς και συνεργαζόμασταν άψογα. Ο αστροναύτης, όταν ταξιδεύει στο διάστημα, είναι ήρωας για τη χώρα του, όταν όμως επιστρέφει στη γη, ανήκει σε όλη την ανθρωπότητα.
Πώς σχολιάζετε το γεγονός ότι δεν υπάρχουν έλληνες κοσμοναύτες;
Ίσως στους Έλληνες δεν αρέσουν οι επίπονες διαδικασίες, προτιμούν την όμορφη ζωή, τον υπέροχο ελληνικό ήλιο και τις ωραίες θάλασσες (γέλια). Σοβαρά τώρα αυτό είναι όντως αξιοπερίεργο, διότι οι Έλληνες θα μπορούσαν να γίνουν πολύ καλοί αστροναύτες. Ο Έλληνας έχει περιπετειώδες πνεύμα, του αρέσει να αναζητά νέα πράγματα. Και υπάρχουν αστροναύτες από χώρες μικρότερες ή περίπου ίδιες σε πληθυσμό με την Ελλάδα, όπως η Αυστρία, το Βέλγιο και άλλες. Είναι κρίμα η Ελλάδα, που έδωσε τα φώτα του πολιτισμού στην ανθρωπότητα, σήμερα να μην πρωτοπορεί όχι μόνο σε σχέση με τα ταξίδια στο διάστημα, αλλά να είναι πίσω γενικά σε ό,τι έχει να κάνει με νέες τεχνολογίες. Έχω συναντηθεί με πρωθυπουργούς, υπουργούς, τους έχω κάνει προτάσεις, αλλά έχουν μείνει προτάσεις. Ελπίζω κάποια στιγμή να ξυπνήσουν!
Φροντίζετε πάντως να διατηρείτε ζωντανούς τους δεσμούς με την Ελλάδα.
Είμαι περήφανος για την ποντιακή καταγωγή μου, την αγάπη μου για την Ελλάδα καλλιέργησαν οι ιστορίες που άκουγα από πολύ μικρή ηλικία από τις πόντιες γιαγιάδες μου. Νιώθω πολύ όμορφα, όταν επισκέπτομαι την Ελλάδα και συναντώ συγγενείς και φίλους. Πρέπει να πω όμως πως έχω μεγάλη αγάπη στη Γεωργία, όπου γεννήθηκα και μεγάλωσα, όπως και για τη Ρωσία, γιατί δεν μπορώ να μην αγαπώ τη χώρα για την οποία εργάζομαι. Άλλωστε ο πατέρας μου είναι μισός Ρώσος, μισός πόντιος.
Τελικά θα πείσετε το νομάρχη να σας συνοδεύσει στο διάστημα; Ο ίδιος είπε πως τα έχει κάνει όλα, αλλά στο διάστημα δεν θα πήγαινε…
Μπορεί να τον πείσω, ποιος ξέρει… Ο Παναγιώτης θέλει πάντα να πρωτοπορεί. Ίσως δεν έρχεται, γιατί τον πρόλαβε πρώτος ο Γκαγκάριν.
Εφημερίδα Μακεδονία 21-07-2008
Ο Θόδωρος Γιουρτσίχιν Γραμματικόπουλος, ο πρώτος ελληνικής καταγωγής κοσμοναύτης, πρόσφατα τιμήθηκε από τον πρόεδρο της Ελληνικής Δημοκρατίας με την ανώτατη πολιτειακή διάκριση. "Είναι τιμή, που αντανακλά σ’ όλους τους πόντιους", λέει ο ίδιος.
Μεγάλωσε στο Βατούμ της Γεωργίας από ποντιακής καταγωγής γονείς. Πριν από έξι χρόνια πραγματοποίησε το παιδικό του όνειρο να ταξιδέψει στο διάστημα, γεμίζοντας με περηφάνια τον απανταχού ποντιακό ελληνισμό. Τώρα ονειρεύεται το επόμενο ταξίδι του. Αν βέβαια τον αφήσει η γυναίκα του, όπως είπε χαριτολογώντας στο φίλο του Παναγιώτη Ψωμιάδη.
Τον συναντήσαμε στο φιλόξενο χώρο της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Σωματείων Παλιννοστούντων από την πρώην ΕΣΣΔ, όπου μας μίλησε για το πώς βίωσε τις μοναδικές εμπειρίες του, την καθημερινότητα των κοσμοναυτών, τη σχέση του με τους αμερικανούς συναδέλφους του, ενώ εξέφρασε και την πεποίθηση πως οι Έλληνες θα μπορούσαν να γίνουν πολύ καλοί αστροναύτες.
Ήταν παιδικό σας όνειρο να γίνετε αστροναύτης;
Στη Σοβιετική Ένωση οι αστροναύτες ήταν εθνικοί ήρωες. Από πολύ μικρή ηλικία -όσο θυμάμαι τον εαυτό μου- παίζαμε στις γειτονιές του Βατούμι τους αστροναύτες. Άλλος παρίστανε τον Γκαγκάριν, άλλος τον Τιτόβ, άλλος τον Νικολάεβ. Όμως μου άρεσε πολύ και το ποδόσφαιρο. Όταν λοιπόν στο δημοτικό η δασκάλα με ρώτησε ποιο επάγγελμα θέλω να ακολουθήσω, εγώ απάντησα τερματοφύλακας. Μα αυτό δεν είναι επάγγελμα, είπε η δασκάλα. Ε, τότε θα γίνω αστροναύτης, της είπα εγώ (γέλια).
Λένε πως, μόνο αν ταξιδέψει κανείς στο διάστημα, μπορεί να αντιληφθεί πραγματικά την ασημαντότητα της ανθρώπινης ύπαρξης μπροστά στο μεγαλείο του σύμπαντος. Ποια ήταν τα δικά σας συναισθήματα την πρώτη στιγμή που φτάσατε στο διάστημα;
Προσωπικά δεν άλλαξε κάτι ουσιαστικό στην κοσμοθεωρία μου σ’ αυτά που γνώριζα. Το συναίσθημα όμως ήταν πρωτόγνωρο. Όταν είσαι στη γη και αντικρίζεις τον ορίζοντα, αγναντεύεις τον ουρανό και τους ωκεανούς, τα νομίζεις όλα απέραντα. Όταν είσαι στο διάστημα, βλέπεις τα ίδια σαν μικρές κουκίδες. Όπως είπατε, νιώθεις ασήμαντος, νιώθεις το δέος μπρος στην απεραντοσύνη του σύμπαντος. Φτάνοντας όμως για πρώτη φορά στο διάστημα και παρατηρώντας από εκεί τη γη ένιωσα πως είναι το ομορφότερο μέρος, για να ζούμε εμείς οι άνθρωποι. Κι αυτό δεν είναι καθόλου ασήμαντο.
Νιώσατε ποτέ φόβο;
Όχι, δεν ένιωσα ποτέ φόβο. Για να γίνει κανείς αστροναύτης, πρέπει να περάσει από πολύ δύσκολα ψυχοσωματικά τεστ. Για παράδειγμα, πέφταμε από τα 3.000 μέτρα με αλεξίπτωτο, που δεν έπρεπε να το ενεργοποιήσουμε, πριν να λύσουμε, ενώ ήμασταν σε ελεύθερη πτώση, μία πολύ δύσκολη άσκηση φυσικομαθηματικών.
Πώς είναι η καθημερινότητα εκεί πάνω;
Όσο κι αν ακούγεται περίεργο, έχει τη ρουτίνα που ζουν οι άνθρωποι και στη γη. Απαιτεί βέβαια σκληρή δουλειά, ταχύτητα σε σκέψη και πράξη. Κάνουμε επιστημονικά πειράματα για την ιατρική, τη βιοχημεία, τη βιοϊατρική. Στον περιορισμένο ελεύθερο χρόνο που είχα έβγαζα συνέχεια φωτογραφίες, ήταν η αγαπημένη μου ενασχόληση.
Πώς ήταν η συνεργασία σας με τους αστροναύτες από τις άλλες χώρες και δη τους Αμερικανούς; Ο “πόλεμος των άστρων” αποτέλεσε την κορύφωση του ψυχροπολεμικού κλίματος των προηγούμενων δεκαετιών. Έχουν μείνει κατάλοιπα από εκείνη την περίοδο; Τα προβλήματα των περασμένων χρόνων ήταν καθαρά πολιτικά, που δημιούργησαν αυτή τη μεγάλη κόντρα. Μην ξεχνάτε όμως πως από το 1975 Αμερικανοί και Ρώσοι ταξιδεύουν μαζί στο διάστημα. Στο πρώτο ταξίδι ήμουν με πέντε Αμερικανούς και συνεργαζόμασταν άψογα. Ο αστροναύτης, όταν ταξιδεύει στο διάστημα, είναι ήρωας για τη χώρα του, όταν όμως επιστρέφει στη γη, ανήκει σε όλη την ανθρωπότητα.
Πώς σχολιάζετε το γεγονός ότι δεν υπάρχουν έλληνες κοσμοναύτες;
Ίσως στους Έλληνες δεν αρέσουν οι επίπονες διαδικασίες, προτιμούν την όμορφη ζωή, τον υπέροχο ελληνικό ήλιο και τις ωραίες θάλασσες (γέλια). Σοβαρά τώρα αυτό είναι όντως αξιοπερίεργο, διότι οι Έλληνες θα μπορούσαν να γίνουν πολύ καλοί αστροναύτες. Ο Έλληνας έχει περιπετειώδες πνεύμα, του αρέσει να αναζητά νέα πράγματα. Και υπάρχουν αστροναύτες από χώρες μικρότερες ή περίπου ίδιες σε πληθυσμό με την Ελλάδα, όπως η Αυστρία, το Βέλγιο και άλλες. Είναι κρίμα η Ελλάδα, που έδωσε τα φώτα του πολιτισμού στην ανθρωπότητα, σήμερα να μην πρωτοπορεί όχι μόνο σε σχέση με τα ταξίδια στο διάστημα, αλλά να είναι πίσω γενικά σε ό,τι έχει να κάνει με νέες τεχνολογίες. Έχω συναντηθεί με πρωθυπουργούς, υπουργούς, τους έχω κάνει προτάσεις, αλλά έχουν μείνει προτάσεις. Ελπίζω κάποια στιγμή να ξυπνήσουν!
Φροντίζετε πάντως να διατηρείτε ζωντανούς τους δεσμούς με την Ελλάδα.
Είμαι περήφανος για την ποντιακή καταγωγή μου, την αγάπη μου για την Ελλάδα καλλιέργησαν οι ιστορίες που άκουγα από πολύ μικρή ηλικία από τις πόντιες γιαγιάδες μου. Νιώθω πολύ όμορφα, όταν επισκέπτομαι την Ελλάδα και συναντώ συγγενείς και φίλους. Πρέπει να πω όμως πως έχω μεγάλη αγάπη στη Γεωργία, όπου γεννήθηκα και μεγάλωσα, όπως και για τη Ρωσία, γιατί δεν μπορώ να μην αγαπώ τη χώρα για την οποία εργάζομαι. Άλλωστε ο πατέρας μου είναι μισός Ρώσος, μισός πόντιος.
Τελικά θα πείσετε το νομάρχη να σας συνοδεύσει στο διάστημα; Ο ίδιος είπε πως τα έχει κάνει όλα, αλλά στο διάστημα δεν θα πήγαινε…
Μπορεί να τον πείσω, ποιος ξέρει… Ο Παναγιώτης θέλει πάντα να πρωτοπορεί. Ίσως δεν έρχεται, γιατί τον πρόλαβε πρώτος ο Γκαγκάριν.
Εφημερίδα Μακεδονία 21-07-2008
Εγγραφή σε:
Σχόλια (Atom)