"ΤΑ ΧΝΑΡΙΑ ΤΩΝ ΑΡΓΟΝΑΥΤΩΝ"

Την Τετάρτη 1η Δεκεμβρίου 2010 στις 9:00 το βράδυ στην αίθουσα εκδηλώσεων του Συλλόγου Ποντίων "Αργοναύται-Κομνηνοί", (Δαβάκη 10, Καλλιθέα) θα πραγματοποιηθεί η πρώτη προβολή του ντοκιμαντέρ με τίτλο: "ΤΑ ΧΝΑΡΙΑ ΤΩΝ ΑΡΓΟΝΑΥΤΩΝ".

Η Τραπεζούντα, «η καλλίστη των πόλεων» όπως την ονόμασε τον 11ο αιώνα ο πατριάρχης Ιωάννης Η΄ Ξιφιλίνος, αποτέλεσε την πρωτεύουσα των Ελλήνων στην Ανατολή για πάνω από δυο χιλιετίες.

Υπήρξε σταυροδρόμι π...ολιτισμών και εμπορικών σχέσεων, στο κέντρο στρατιωτικών και πολιτικών ενδιαφερόντων και στην μεγάλη ακμή της υπήρξε η πρωτεύουσα μιας Αυτοκρατορίας, της Αυτοκρατορίας των Μεγάλων Κομνηνών.

Αυτό το ιστορικό ντοκιμαντέρ διάρκειας περίπου 60 λεπτών, καταγράφει την άνοδο και την πτώση αυτού του πολιτισμού που κατέληξε στον μεγάλο διωγμό και την γενοκτονία των ελλήνων ποντίων από τους νεότουρκους στην αυγή του 20 αιώνα.

Με την βοήθεια διεθνούς φήμης ερευνητών από το Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών και από πανεπιστήμια της Ελλάδας, της Μεγ. Βρετανίας και της Κύπρου, το ντοκιμαντέρ σκιαγραφεί με απλό και κατανοητό τρόπο τον πολιτισμό του Πόντου κατά τα βυζαντινά, οθωμανικά και νεότερα χρόνια. Αποτελεί την πρώτη σοβαρή επιστημονική προσπάθεια οπτικοακουστικής καταγραφής της ποντιακής μνήμης, παράδοσης και ιστορίας.

Το ντοκιμαντέρ παρουσιάζει ο καταξιωμένος έλληνας ηθοποιός Κώστας Αρζόγλου. Τη σκηνοθεσία και τη διεύθυνση φωτογραφίας υπογράφει ο Αλέξης Μπαρζός, ενώ το σενάριο ο Νικόλας Ζηργάνος. Την επιστημονική εποπτεία και υλοποίηση του έργου έχει αναλάβει ο υποψήφιος διδάκτορας νεότερης ιστορίας του πανεπιστημίου Δ. Μακεδονίας κ. Θεοδόσιος Κυριακίδης.

Το έργο είναι μια παραγωγή του Ερευνητικού Κέντρου του Σωματείου ''Άγιος Γεώργιος Περιστερεώτας'' και χρηματοδοτείται από ποντιακές ενώσεις και σωματεία όλου του κόσμου, με μεγάλο χορηγό την Εύξεινο Λέσχη Θεσσαλονίκης.

«Από την Κρώμνη του Πόντου στα Καπνοτόπια της Μακεδονίας. Ο δρόμος προς τις ρίζες του τόπου μας»

«Από την Κρώμνη του Πόντου στα Καπνοτόπια της Μακεδονίας. Ο δρόμος προς τις ρίζες του τόπου μας» είναι ο τίτλος του νέου βιβλίου των Εκδόσεων ΙΝΦΟΓΝΩΜΩΝ, που μπαίνουν δυναμικά στο χώρο του πεζογραφήματος.

Με επίκεντρο τη φυλή των Ποντίων, που μετά το ξεκλήρισμα από την τουρκική βάρβαρη επιθετικότητα και την προσφυγιά στη μητέρα Ελλάδα, πάλεψε και στάθηκε στα πόδια της, γνωρίζουμε την άγνωστη για πολλούς ζωή της ελληνικής αγροτιάς από τις αρχές του προηγούμενου αιώνα μέχρι τα μέσα, αλλά και τη σπουδαία οικονομική και δημογραφική συμβολή των προσφύγων, που με τις αστείρευτες δυνάμεις τους αποτέλεσαν την κινητήρια δύναμη της εγχώριας οικονομίας και εμπροσθοφυλακή στα χρόνια του πολέμου απέναντι στις επιβουλές της κυριαρχίας των γειτόνων μας.

“Γυρνάς, με αφορμή μια πρόσκληση σε γάμο, μετά από μια ζωή αθέλητης ξενιτιάς, στο χωριό που γεννήθηκες κι ανδρώθηκαν οι δικοί σου και νιώθεις να βγαίνουν στην επιφάνεια και να σε πλημμυρίζουν άγνωστα συναισθήματα, που ως εκείνη τη στιγμή ήταν θαμμένα στο πίσω κομμάτι του μυαλού σου.

Η εκκλησίτσα, εκείνο το κοιμητήριο, γεμάτο με άγνωστα ονόματα μα κι ορισμένα που ξεπροβάλλουν αχνά από τις παιδικές αποθήκες, το σπίτι αυτό που δεν το έζησες αλλά που νιώθεις πως ξέρεις την κάθε σπιθαμή του, οπωσδήποτε επηρεασμένος από τη δράση των γονιδίων των δικών σου, αλλά προπαντός η ζεστασιά αυτωνών των σπουδαίων ανθρώπων, των συγχωριανών, σε βάζει σε περιπέτειες…

Έξω από κάποια σκόρπια ποιήματα, σκιρτήματα της νιότης, δεν είχες ποτέ αποτολμήσει να ασχοληθείς με το γραπτό λόγο και να, τώρα, από το πουθενά θέλεις να μάθει ο κόσμος αυτά που εσύ στερήθηκες και μ΄ αγάπη περισσή θέλεις να τα γνωρίζουν…”

Τίτλος: «Από την Κρώμνη του Πόντου στα Καπνοτόπια της Μακεδονίας.»

Συγγραφέας: Παντελής Σ. Ωρολογάς

Εκδότης: ΙΝΦΟΓΝΩΜΩΝ
Φιλελλήνων 14,
10557 Αθήνα,
Τηλ. 2103316036,
www.infognomon.gr
info@infognomon.gr

Τιμή: 18,00 ευρώ

Αυθεντικοί καλλιτέχνες της παραδοσιακής ποντιακής μουσικής - Νίκος Σοφιανίδης

Ο Νίκος Σοφιανίδης γεννήθηκε το 1933 στο χωριό Ν. Τυρολόη του Νομού Σερρών από γονείς πρόσφυγες από τον Πόντο, από την περιοχή του Καρς. Με τη μουσική άρχισε ν’ ασχολείται από πολύ μικρός. Στην τρυφερή ηλικία των πέντε ετών, το 1938, αρχίζει να παίζει φλογέρα, την οποία συνεχίζει ως το 1949. Με τη φλογέρα μαθαίνει να παίζει όλους τους ποντιακούς και δημοτικούς χορούς.

Το 1949 έρχεται στην Πολίχνη Θεσσαλονίκης, στην ίδια γειτονιά που έμενε και ο μεγάλος λαογράφος, λυράρης και τραγουδιστής της ποντιακής παράδοσης Στάθης Ευσταθιάδης.

Παρασυρμένος απ’ το γλυκό παίξιμο της λύρας του, έρχεται κοντά του και γρήγορα μαθαίνει να παίζει ποντιακή λύρα. Την εποχή εκείνη στην Πολίχνη σύχναζαν κι άλλοι αξιόλογοι λυράρηδες, όπως ο Χρήστος ο Αϊβάζ (θρύλος στα επιτραπέζια και στα δρομικά) και ο Γιάννης Ουσταμπασίδης. Όταν πια έμαθε να παίζει καλά, άρχισε να πηγαίνει στην Εύξεινο Λέσχη Θεσσαλονίκης. Τότε γνωρίζει τον μεγάλο λυράρη, τον ασύγκριτο στην τέχνη της ποντιακής λύρας, το Γώγο Πετρίδη, τον «Πατριάρχη», όπως τον αποκαλούσαν.

Εκεί μαθητεύει πλάι σ’ όλους αυτούς τους σπουδαίους καλλιτέχνες και βελτιώνει το παίξιμο της λύρας του. Στο μεταξύ το 1965 νυμφεύεται την Ειρήνη Σαλονικίδου και αποκτούν δύο κόρες, την Ευγενία και τη Μαρία.

Το 1970 οικογενειακώς εγκαθίστανται στην Αθήνα. Την περίοδο εκείνη γνωρίζει δύο ακόμη σημαντικούς εκπροσώπους της ποντιακής μουσικής, τον Χρήστο Μπαϊρακτάρη και τον Νίκο Παπαβραμίδη. Από κει και πέρα χαράσσει το δικό του δρόμο στο παίξιμο της ποντιακής λύρας. Το αρχικό έναυσμα μπορεί να δόθηκε στη Θεσσαλονίκη, αλλά η ουσιαστική του δράση διαμορφώνεται στην Αθήνα. Παίρνει το ανώτατο αξίωμα του μουσικού στην ποντιακή λύρα και το τραγούδι δίνοντας δείγμα εξετάσεων ενώπιον Ανώτατης Κρατικής εξεταστικής επιτροπής με επικεφαλής τον αείμνηστο Σίμωνα Καρρά και τη σύζυγό του Αγγελική, που ήταν υπεύθυνοι για την ελληνική γενικά παράδοση. Η δικαίωση ήρθε, όταν του παραχώρησαν δικό του Όμιλο, που περιλάμβανε χορευτικό συγκρότημα, χορωδία και την τραγουδίστρια Σοφία Χονδροματίδου, που προσέφεραν πλούσιο έργο στην ποντιακή μας παράδοση στο τότε Εθνικό Ίδρυμα Ραδιοφωνίας και Τηλεόρασης και των Ενόπλων Δυνάμεων, την Υ.Ε.Ν.Ε.Δ, με αμέτρητες εκπομπές και συμμετοχή σε διάφορες άλλες εκδηλώσεις.

Το 1975 για οικογενειακούς λόγους επιστρέφει στη γενέτειρά του Ν. Τυρολόη Σερρών και απ’ το 1982 εγκαθίστανται μόνιμα πια στην πόλη των Σερρών. Η προσφορά και η ποικίλη δράση του συνεχίζεται αμείωτη σε πολλούς τομείς.

Δώδεκα χρόνια ημίωρη ραδιοφωνική εκπομπή στην Ε.Ρ.Α. Σερρών με τίτλο «Ποντιακές στιγμές» και στη συνέχεια «Ποντιακοί αντίλαλοι». Στα ιστορικά κείμενα της εκπομπής αρχικά συνεργάζεται με τον Βασίλη Ευθυμιάδη και μετά με τον Γιώργο Πεζυργιαννίδη.

Το 1987 η Εύξεινος Λέσχη Σερρών τον καλεί ν’ αναλάβει εξ ολοκλήρου προσωπική δράση σ’ όλους τους πολιτιστικούς τομείς. Δημιούργησε δύο χορωδίες, τη μία στην Εύξεινο Λέσχη Σερρών, σε συνεργασία με τον καθηγητή Βυζαντινής μουσικής Αλ. Θεοδωρίδη, και την άλλη στον ποντιακό σύλλογο Επταμύλων Σερρών, σε συνεργασία με τον καθηγητή Μιχαήλ Γλέσα.

Επίσης το 1996 η Ν.Ε.Λ.Ε. Σερρών του ανέθεσε τη δημιουργία και συγκρότηση χορευτικού συγκροτήματος στο χωριό Αναγέννηση Σερρών, που είναι αμιγώς ποντιακό. Οργάνωσε και μια χορωδία και τιμήθηκε για τη συνεργασία του αυτή με ειδική τιμητική πλακέτα από τη Ν.Ε.Λ.Ε.


Έχει στην κατοχή του εκατό περιεχόμενα σε στίχους και σύνθεση δική του, όλα κατοχυρωμένα ως πνευματική του ιδιοκτησία. Δέκα απ’ αυτά κυκλοφόρησε στον πρώτο του δίσκο με τίτλο «Εμείς οι ποντοπρόσφυγες» στην εταιρεία Β.Α.Σ.Ι.Π.Α.Π. Θεσσαλονίκης του Βασίλη Παπαδόπουλου. Έχει στη διάθεσή του άλλα ενενήντα. Δέκα απ’ αυτά είναι Εκκλησιαστικά - Δεήσεις - Ποιήματα και ποντιακοί θρήνοι της Μεγάλης Εβδομάδος.

Ο Νίκος Σοφιανίδης, ακούραστος λυράρης της ποντιακής μουσικής, παρότι συνταξιοδοτήθηκε, δε σταμάτησε ούτε στιγμή να παίζει σε τοπικά ιδιωτικά κανάλια και ραδιόφωνα, προσφέροντας αφιλοκερδώς χαρά στην τοπική μας κοινωνία.

Το παίξιμό του, παραδοσιακό και ανόθευτο από σύγχρονες επιρροές, εξακολουθεί να εκφράζει τις χαρές, τις πίκρες και τους καημούς του ποντιακού Ελληνισμού. Εξήντα ολόκληρα χρόνια ανελλιπώς προσφέρει στον τομέα της ποντιακής μουσικής και παράδοσης, με αγάπη και μεράκι για τη διάσωση και τη διάδοση της πολιτιστικής μας κληρονομιάς.

Το άρθρο δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Ποντιακή Γνώμη - Τεύχος Απριλίου

ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟΣ - ΕΞΩΡΑΪΣΤΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΝΕΑΣ ΛΕΥΚΗΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ

Την Πρωτοχρονιά του 2011 θα πραγματοποιηθεί ο ετήσιος χορός του Πολιτιστικού Συλλόγου Νέας Λεύκης στο κέντρο "Γλεντάδικο" με τους Στάθη Νικολαΐδη στο τραγούδι, το Ματθαίο Τσαχουρίδη και το Νίκο Γρηγοριάδη στη λύρα και το Νικόλαο Πριζίδη στο νταούλι.

Πολιτιστικός – Εξωραϊστικός Σύλλογος Νέας Λεύκης Καστοριάς
Νέα Λεύκη – Καστοριά
Τ.Κ. 52100
Τηλ. 2467084223
www.nealefki.gr
info@nealefki.gr
nealefki@mail.gr

ΠΑΜΠΟΝΤΙΑΚΗ ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΕΛΛΑΔΟΣ

Πραγματοποιήθηκε το Σάββατο 16 Οκτωβρίου στην Κιβωτό Γρεβενών με επιτυχία η δεύτερη Ημερίδα-Σεμινάριο της Παμποντιακής Ομοσπονδίας Ελλάδος με θέμα τους χορούς των Ελλήνων Ποντίων της περιοχής του Ακ Δαγ Ματέν.

Το Ακ Δαγ Μαδέν βρίσκεται στο ανατολικό τμήμα του βιλαετίου Αγκύρας στην υποδιοίκηση Υοσγάτης, απέχει από την Άγκυρα 300 χιλ., βρίσκεται δυτικά από την Σεβάστεια 100χιλ. και νοτιονατολικά της Αμισού 200 χιλ. Είναι κτισμένο αμφιθεατρικά στους πρόποδες του όρους Ακ Δαγ και εκτείνεται κατά μήκος του διαρρέοντος παραποτάμου του Ίρις ποταμού (Γ. Κανδηλάπτου – Κάνεως).

Παρουσιάστηκαν εισηγήσεις από ερευνητές, μουσικούς και χοροδιδάσκαλους, μέλη της επιτροπής Πολιτισμού της Ομοσπονδίας για το χορό και την ενδυμασία και συγκεκριμένα από τους Μ. Καραβέλα με τίτλο: «ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗ – ΚΙΜΙΣΧΑΝΑ, γενέθλιος τόπος και μήτρα πολιτισμού της Ποντιακής διασποράς», του Στάθη Παπαδόπουλουμε τίτλο: «Μουσική παράδοση του Ακ Νταγ Μαδέν», του Α. Πετρίδης με τίτλο: «Η χορευτική παράδοση του Ακ Νταγ Μαντέν» καθώς και του Β. Ασβεστά και του Κ. Μωυσίδη με τίτλους: «Η συνέχεια και η διαφοροποίηση της χορευτικής παράδοσης της Αργυρούπολης του Πόντου από τους Έλληνες του Ακ δα Μαδέν» και «Η επίδραση της χορευτικής παράδοσης της Καππαδοκίας στη χορευτική παράδοση του Ακ Νταγ Ματέν» αντίστοιχα.

Στους σύντομους χαιρετισμούς τους ο νομάρχης Γρεβωνών Δ. Κουπτσίδης τόνισε πως είναι σημαντικό για τον κάθε έναν από εμάς να γνωρίζει τον πολιτισμό και την κουλτούρα του τόπου καταγωγής του. Στο πλαίσιο αυτό εντάσσεται και η σημερινή εκδήλωση της Παμποντιακής Ομοσπονδίας Ελλάδας με τις Περιφερειακές εκδηλώσεις που διοργανώνει σε συνεργασία με τους Πολιτιστικούς Συλλόγους και δίνει την ευκαιρία στην περιφέρεια να γνωρίσει άγνωστες πτυχές της ιστορίας του Πόντου. Ο χορός και το τραγούδι αποτελούν σημαντικές πηγές καταγραφής του πολιτισμού ενός τόπου και ο Ποντιακός Ελληνισμός μεγαλούργησε και δημιούργησε ένα ένδοξο παρελθόν πολιτισμού.

Αξίζουν πραγματικά συγχαρητήρια στην Π.Ο.Ε. που κρατά ζωντανή την παράδοση, τα ήθη και έθιμα του Πόντου και τα μεταλαμπαδεύει στις νεότερες γενεές. Συνεχάρη επίσης τα Μέλη του Συλλόγου Κιβωτού για τις πρωτοβουλίες τους καθώς και τα Μέλη των Συλλόγων Κιβωτιανών Αθηνών, Θεσσαλονίκης, Βέροιας και Γερμανίας και τόνισε ότι ως Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Γρεβενών στάθηκε αρωγός τέτοιων πρωτοβουλιών και κοντά στο Ποντιακό στοιχείο, όπως τη δημιουργία της Ένωσης Ποντιακών Συλλόγων Ν. Γρεβενών με τη συμπαράσταση όλων των Συλλόγων του Νομού. Δήλωσε ιδιαίτερα συγκινημένος γιατί η θεματολογία της ημερίδας αφορά την περιοχή του Ακ Ντάγ Ματέν όπου όπως είπε χαρακτηριστικά «είναι ο δικός μου τόπος, ο τόπος καταγωγής μου».

Ο Πρόεδρος της Παμποντιακής Ομοσπονδίας Ελλάδος, καθηγητής, Γεώργιος Παρχαρίδης στάθηκε στους στόχους της Ομοσπονδίας και στο έργο που επιτελεί η επιτροπή χορού με την ανάδειξη των ποντιακών χορών. Τόνισε την προσπάθεια του οργανωμένου χώρου όσον αφορά τη διάσωση της Ποντιακής διαλέκτου, αναφέρθηκε στα προβλήματα των νεοπροσφύγων, την εισαγωγή της Ιστορίας του Ποντιακού Ελληνισμού στα σχολικά βιβλία, τη διατήρηση των μνημείων μας τόσο εδώ όσο και στον ιστορικό Πόντο αλλά φυσικά και στην προσπάθεια της Παμποντιακής Ομοσπονδίας για την αλλαγή του διοικητικού και νομικού καθεστώτος του Ιερού Ιδρύματος «Παναγία Σουμελά» που εδώ και 44 χρόνια διοικείται από την «ίδια» οικογένεια.

Τέλος στάθηκε και στα δύο μεγάλα γεγονότα που πραγματοποιήθηκαν φέτος όπως είναι η αναγνώριση της Γενοκτονίας από το Σουηδικό κοινοβούλιο αλλά και την επαναλειτουργία της Ιεράς Μονής Παναγίας Σουμελά στον Ιστορικό Πόντο μετά από 88 χρόνια!

Ο Κώστας Αλεξανδρίδης, υπεύθυνος της επιτροπής, αναφέρθηκε στο έργο της πολιτιστικής επιτροπής η οποία αποτελείται από καταξιωμένους χοροδιδασκάλους και ερευνητές που έχουν ταυτίσει το όνομα τους με τον ποντιακό χορό.

Για κάθε περιοχή του Πόντου πραγματοποιήθηκαν πολλές συνεδριάσεις, κατατέθηκαν στοιχεία και μέσα από συζητήσεις, διαφωνίες και προβληματισμούς κατέληξαν, όπως τόνισε σε συμπεράσματα για την περιοχή του Ακ Δαγ Ματέν.

Τέλος τόνισε πως η πραγματοποίηση της ημερίδας στην Κιβωτό Γρεβωνών, σε ένα μέρος όπου η πλειοψηφία των κατοίκων κατάγεται από το Ακ Δαγ Ματέν αποτελεί και μνημόσυνο ψυχών «για όλους αυτούς που δεν πρόλαβαν να έρθουν από την πατρίδα τους, τον Πόντο».

ΠΑΜΠΟΝΤΙΑΚΗ ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΕΛΛΑΔΟΣ
Λ. ΝΙΚΗΣ 1
ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ
Τ.Κ. 54624
ΤΗΛ. 2310227822
FAX 2310227213
www.poe.org.gr
info@poe.org.gr

ΠΟΝΤΙΑΚΟΣ & ΜΙΚΡΑΣΙΑΤΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΚΑΡΥΟΧΩΡΙΟΥ «Ο ΠΡΟΣΦΥΓΑΣ»

Ο Ποντιακός & Μικρασιατικός Σύλλογος Καρυοχωρίου «Ο Πρόσφυγας» σας προσκαλεί στον ετήσιο χορό του συλλόγου που θα πραγματοποιηθεί την Κυριακή 26 Δεκεμβρίου 2010, στις 21:00, στην αίθουσα δεξιώσεων VALENTINO στην Πτολεμαΐδα (3ο χλμ. Πτολεμαΐδας-Περδίκα), με τους καλλιτέχνες:

- Γιάννη Τσιτιρίδη (τραγούδι)
- Μπάμπη Κεμανετζίδη (κλαρίνο - λύρα)
- Τάσο Καζαντζίδη (λύρα - τραγούδι)
- Γρηγόρη Σιδερά (αγγείο)
- Παναγιώτη Ευθυμιάδη (πλήκτρα)
- Πολυχρόνη Σταματίδη (νταούλι).

Ποντιακός & Μικρασιατικός Σύλλογος Καρυοχωρίου «Ο Πρόσφυγας»
Καρυοχώρι Εορδαίας
T.K. 50200
Τηλ. & Fax: 2463051515
www.prosfygas.gr
info@prosfygas.gr

Από τη Σαμψούντα στη Σρεμπρένιτσα: Ας τελειώσουμε επιτέλους με τις ιστορικές εκκρεμότητες

τoυ Βλάση Αγτζίδη

Αφορμή για το σημείωμα αυτό αποτελεί η πρόσφατη αναφορά στην ομαδική σφαγή 7.000 χιλιάδων αμάχων Βόσνιων μουσουλμάνων στη Σρεμπρένιτσα και η τελετουργική ταφή των υπολειμμάτων των θυμάτων που ταυτοποιήθηκαν. Στην τελετή για τα θύματα της Σρεμπρένιτσα παραβρέθηκαν, μεταξύ άλλων, ο προεδρεύων της Ε.Ε., αλλά και ο Τούρκος πρωθυπουργός Ταγίπ Ερντογάν. Η κυβέρνηση Ερντογάν είχε μεσολαβήσει για να αναγνωρίσουν οι Σέρβοι τη σφαγή. Επιπλέον, στο πλαίσιο της «προστασίας» που θέλει να παρέχει στους μουσουλμάνους της Βαλκανικής και της προβολής της «οθωμανικής κληρονομιάς» έχει στηρίξει οικονομικά τη Βοσνία, προωθώντας επενδύσεις στη χώρα, ενώ έχει μεσολαβήσει στις συνομιλίες προσέγγισης μεταξύ Σερβίας, Βοσνίας και Κροατίας.

Όμως, πριν από δύο χρόνια, όταν είχε βρεθεί ένας ομαδικός τάφος στο παλιό ελληνικό χωριό Γιαζισιλάρ της Σαμψούντας και παρ' όλες τις εκκλήσεις των προσφυγικών ρωμαίικων οργανώσεων, η επίσημη Τουρκία κώφευσε. Το ζήτημα των ομαδικών τάφων στην περιοχή του δυτικού Πόντου από την περίοδο 1914-1922 είναι άγνωστο μεν, υπαρκτό δε.

Από την ανοχή και την ποικιλία στον αποκλεισμό και το μοναδικό πολιτισμό

Αυτό που συνέβη εκείνη την εποχή σχετίζεται με την απόφαση που είχαν λάβει οι Νεότουρκοι στο Συνέδριό τους της Θεσσαλονίκης το 1911 για την ομογενοποίηση της Ανατολίας μέσω της φυσικής εξαφάνισης ή της αφομοίωσης των χριστιανών της Αυτοκρατορίας. Μέχρι εκείνη τη στιγμή οι Έλληνες της Ανατολής είχαν ενισχύσει με κάθε τρόπο τις οθωμανικές μεταρρυθμίσεις και είχαν επενδύσει στο κοινό οθωμανικό όραμα όλων των λαών της Αυτοκρατορίας. Ένα όραμα δημοκρατικό, που έθετε τα δικαιώματα του πολίτη στο επίκεντρο και εξαφάνιζε τις διακρίσεις και τη θρησκευτική ή εθνική καταπίεση. Όμως το όραμα αυτό, όπως και η οθωμανική «περεστρόικα» που άρχισε με το Τανζιμάτ, εξοβελίστηκαν από τον εθνικισμό όταν αποφασίστηκε η καταστροφή της πολυπολιτισμικής και πολυεθνοτικής οθωμανικής κοινωνίας.

Από το 1916 άρχισαν οι συστηματικές σφαγές στην περιοχή του Δυτικού Πόντου. Την περίοδο που ακολούθησε υλοποιήθηκε το προαποφασισμένο σχέδιο των εθνικιστών, για φυσική εξόντωση των χριστιανικών κοινοτήτων. Η δράση Ρωμιών ανταρτών χρησιμοποιήθηκε ως άλλοθι για την πλήρη εκκαθάριση της περιοχής από τον άμαχο πληθυσμό. Ήταν τέτοια η ένταση και η έκταση των διωγμών, ώστε ακόμη και οι σύμμαχοι των Νεότουρκων εθνικιστών διατύπωσαν εγγράφως τις αντιρρήσεις τους.

Ο τάφος του Γιαζισιλάρ

Η ανακάλυψη ομαδικού τάφου στη Σαμψούντα, που ανήκει σε Έλληνες Ποντίους της περιόδου των διωγμών από τους Τούρκους, έφερε και πάλι στην επικαιρότητα την άγνωστη σφαγή των Ρωμιών αμάχων εκείνης της εποχής από τους εθνικιστές μετά το 1916. Τα οστά βρέθηκαν τυχαία κατά τη διάρκεια εργασιών σε σχολείο του χωριού Γιαζισιλάρ, ενώ σύμφωνα με τουρκικό πρακτορείο ειδήσεων οι εργάτες πέταξαν τα οστά στο ποτάμι της περιοχής. Ο κάτοικοι του χωριού όπου βρέθηκε ο ομαδικός τάφος υποστηρίζουν ότι υπάρχουν και ερείπια από τέσσερις ελληνικές εκκλησίες. Μία απ’ αυτές βρισκόταν εκεί που σήμερα έχει κατασκευαστεί το σχολείο.

Ο συγκεκριμένος ομαδικός τάφος που εντοπίστηκε στη Σαμψούντα φαίνεται ότι εντάσσεται στον κατάλογο με τα κατορθώματα του Τοπάλ Οσμάν, ενός αιμοβόρου τσέτη απ’ το Rize με ακραία συμπεριφορά, που τελικά θα βρει το θάνατο μετά από εντολή του Μουσταφά Κεμάλ. Για τον τάφο αυτό ο μελετητής της ιστορίας των Ελλήνων του Δυτικού Πόντου, εκπαιδευτικός Γιώργος Αντωνιάδης γράφει: «Το χωριό Γιαζιλάρ, αποτελεί συνοικισμό του χωριού Τερέκιοϊ, που βρίσκεται πάνω στην παραλιακή οδό. Τον Ιούνιο του 1921, συγκέντρωσαν τα γυναικόπαιδα του χωριού Τερέκιοϊ και αφού τα έπνιξαν με βρόχο τα πέταξαν σε ένα λάκκο και στη συνέχεια κάλυψαν το λάκκο αυτό με χώμα...»

Για άλλη μια φορά το θέμα υποβαθμίστηκε και από τις αρμόδιες ελληνικές υπηρεσίες, στο πλαίσιο της υποτίμησης της τραυματικής προσφυγικής εμπειρίας και της επίτευξης ελληνοτουρκικής συνεννόησης χωρίς την τήρηση των στοιχειωδών ανθρωπιστικών αρχών, όπως είναι ο σεβασμός της μνήμης των νεκρών και η απόδοση των στοιχειωδών τιμών που απαιτούν οι -τυπικά αποδεκτοί- απ’ όλους πολιτισμικοί κανόνες.

Έχει γίνει ήδη καταγραφή πολλών τέτοιων τοποθεσιών ομαδικών τάφων. Είναι ένα ζήτημα που θα πρέπει να αντιμετωπιστεί με νηφαλιότητα, τόσο από την Τουρκία όσο και την Ελλάδα, η οποία φαίνεται να αγνοεί τεχνητά το ζήτημα, ακολουθώντας την παλιά τακτική της περιφρόνησης των Ρωμιών προσφύγων απ’ την Ανατολή. Ο στόχος πρέπει να είναι η δημιουργία ενός ενιαίου τάφου, όπου θα μαζευτούν όλα τα οστά που θα ανευρεθούν, με πρώτα αυτά του ομαδικού τάφου του Γιαζισιλάρ.

Επίλογος

Ίσως ήρθε η ώρα οι απλοί άνθρωποι, οι καλλιτέχνες και οι χορευτές λαϊκών χορών που μοιράζονται τους πολλούς όμορφους κοινούς πολιτισμούς μας, μαζί με τους μη εθνικιστές ιστορικούς, να προσπαθήσουν να δημιουργήσουν εκείνες τις γέφυρες γνώσης, φιλίας και αλληλεγγύης μεταξύ των λαών που ζουν και θα ζουν για πάντα στις ακτές του Αιγαίου και της Μαύρης Θάλασσας. Nα καταλάβουν πώς σκέφτεται ο «άλλος», ο «διαφορετικός». Να προσπαθήσουν να μιλήσουν για τα κοινά στοιχεία -κάτι που είναι εύκολο- αλλά και να διερευνήσουν -όσο οδυνηρό κι αν είναι αυτό- τα δύσκολα, εκείνες τις μαύρες στιγμές της πρόσφατης ιστορίας, όταν οι άνθρωποι αποθηριωμένοι, «λαίμαργοι για βία» που λέει ο Steiner, μετέτρεπαν ακόμα και τους ναούς και τα τεμένη σε τάφους των απελπισμένων αμάχων.

Όλη αυτή η απόπειρα επικοινωνίας έχει και μια λυτρωτική σημασία. Διερευνώντας τις ενοχές του εθνικισμού και του κράτους, οι λαοί απαλλάσσονται από το βάρος της ταύτισης με απρόσωπες δολοφονικές εξουσίες, αναζητώντας παράλληλα τους δικούς τους ακηδεμόνευτους κώδικες επικοινωνίας.

* Ο Βλάσης Αγτζίδης είναι ιστορικός. Το παρόν άρθρο δημοσιεύτηκε αρχικά στα τουρκικά, στην αριστερή εφημερίδα Newroz της Κωσταντινούπολης, στις 3 Noεμβρίου 2010, αρ. φ. 151. Για λόγους χώρου, ορισμένα γνωστά στο ελληνικό κοινό στοιχεία έχουν παραληφθεί.


Πηγή: Ο πίνακας αυτός συντάχθηκε με βάση τα στοιχεία ανέκδοτης μελέτης του εκπαιδευτικού Γιώργου Αντωνιάδη. Η μελέτη συντάχθηκε μετά από επιτόπιες έρευνες και συνεντεύξεις των επιζώντων. Ο ίδιος ο Αντωνιάδης γεννήθηκε στο χωριό Καράπουναρ της Σαμψούντας. Βλ. και Γιώργος Κιούσης, «Τι αποκαλύπτουν τα ευρήματα στη Σαμψούντα. Το δικό μας ολοκαύτωμα», Ελευθεροτυπία, 26 Ιουλίου 2010, σελ. 15.

Πηγή: Η Αυγή

Η εικόνα της Παναγίας Σουμελά στον Πόντο

Η εικόνα της Παναγίας Σουμελά στον Πόντο

του Θεοδόση Κυριακίδη*

Τελευταία και με αφορμή την Πατριαρχική Θεία Λειτουργία στην Παναγία Σουμελά, γίνεται πολύς λόγος για την επιστροφή ή όχι της εικόνας στον Πόντο. Ο εκδότης μάλιστα του περιοδικού Άμαστρις κ. Δημήτρης Πιπερίδης δημοσίευσε και σχετική ψηφοφορία για το θέμα.

Στις συζητήσεις που κατά καιρούς γίνονται ακούγονται διάφορες απόψεις, άλλες αρκετά και άλλες λιγότερο ενδιαφέρουσες, άλλες επικίνδυνες και άλλες υποκινούμενες. Παίρνοντας αφορμή και από την πρόσκληση για συζήτηση που απευθύνει ο κ. Λάκης Καραλευτέρης στην τελευταία έκδοση της Αμάστριδος, όπου δημοσιεύει την άποψη του για την εικόνα της Παναγίας Σουμελά θα ήθελα να παραθέσω τα εξής:

Το ζήτημα της επαναλειτουργίας της Μονής της Παναγίας Σουμελά είναι πολύπλοκο και πολυδιάστατο. Πιστεύω δηλαδή πως δεν μπορεί κανείς να τοποθετηθεί εξαντλητικά στο ζήτημα αυτό μέσα από τη δημοσίευση άρθρων και προτάσεων. Το θέμα χρήζει εξειδικευμένων εισηγήσεων από ειδικούς εκκλησιολόγους-κανονολόγους για τη θεολογική πλευρά του ζητήματος και έμπειρους διπλωμάτες, διεθνολόγους και πολιτικούς αναλυτές για την πολιτική του διάσταση.

Επειδή, όμως, η συζήτηση και η παράθεση απόψεων δεν έβλαψε ποτέ κανένα, τουναντίον μάλιστα, θέλω να σημειώσω κάποια ζητήματα, τα οποία θεωρώ πως αξίζει να προσεχτούν.

Στο πρώτο μέρος αυτής της σύντομης τοποθέτησης μου θα ήθελα να επικεντρωθώ περισσότερο στη θεολογική διάσταση του θέματος καθώς η συγκεκριμένη περίπτωση -κάτι που τείνουμε να το ξεχνάμε παρότι μιλάμε για θρησκευτικά σύμβολα και μνημεία- αφορά κυρίως, μια εκκλησιολογική πραγματικότητα.

Ως απόρροια λοιπόν των παραπάνω το πρώτο που θέλω να σημειώσω είναι πως καταρχήν τα θρησκευτικά σύμβολα δεν είναι φετιχιστικά ή φολκλορικά σύμβολα. Η εικόνα δηλαδή γενικά και στην περίπτωση μας η εικόνα της Παναγίας Σουμελά, είναι «σημείο» μιας συντελεσμένης και συντελούμενης πραγματικότητας στην οποία ο πιστός συμμετέχει εν γνώσει του και ενεργά. Δηλαδή συμμετέχει με την πίστη του και όντας μέλος της εκκλησίας στα ήδη συντελεσμένα (ενανθρώπηση, σταύρωση, ανάσταση) και με την ελεύθερη συμμετοχή του γίνεται συνεργός σε κάθε ανανεωτική πορεία της ζωής της εκκλησίας και της δικής του.

Με άλλα και απλούστερα λόγια η λειτουργία της εικόνας από τον αρχέγονο ακόμη χριστιανισμό και μέχρι σήμερα βασίζεται και απευθύνεται στον πιστό, από την οποία ο ίδιος βρίσκει παρηγοριά και παίρνει ελπίδα. Εμείς οι πόντιοι της τρίτης και τέταρτης γενιάς έχουμε κρατήσει –ως μη όφειλε- μόνο την πολιτισμική ή εθνική λειτουργία όλων αυτών των θρησκευτικών συμβόλων που φέραμε από την ιστορική μας πατρίδα, με συνέπεια να έχουμε ακρωτηριασμένη σκέψη, δράση αλλά και όραμα. Επειδή όλα αυτά τα χρόνια στον ελλαδικό χώρο έχουμε μια διαστρεβλωμένη αντίληψη των πολιτισμικών και θρησκευτικών κληροδοτημάτων του γένους μας, δεν σημαίνει ότι δεν πρέπει να αναζητούμε τις αυθεντικές καταβολές των γεγονότων. Στην συγκεκριμένη περίπτωση ο κύριος, αν όχι ο αποκλειστικός χώρος της εικόνας, είναι η λειτουργία. Η αγιογράφηση μιας εικόνας και η ένταξη της στην εκκλησιαστική κοινότητα είναι πρωτίστως μια ομολογία πίστης. Μια κατάφαση του σωτηριολογικού γεγονότος της Σταυρανάστασης. Αυτό σημαίνει ότι η ζωή και η εμπειρία μέσα στην εκκλησιαστική κοινότητα είναι το μοναδικό και αμετακίνητο θεμέλιο δια μέσου του οποίου ο άνθρωπος μπορεί να ανάγεται στις υψηλές «άυλες αρχετυπίες των ιερών συμβόλων». Άλλωστε η ίδια αυτή εμπειρία είναι που δημιούργησε τον πολιτισμό και τα μνημεία της Ορθοδοξίας για τα οποία συζητούμε. Εντέλει δηλαδή αυτή η λειτουργία των συμβόλων είναι παράγωγη της πρωταρχικής εμπειρίας. Αν αποκοπεί η εμπειρία από τα σύμβολα, αυτά καταντούν αντικείμενα χωρίς νόημα ή με διαστρεβλωμένη χρήση. Δεν είναι τυχαίο ότι οι Πατέρες της Εκκλησίας ξεκινούν πάντοτε από την εμπειρία και το βίωμα μέσα στην εκκλησιαστική κοινότητα. Εμείς αποκομμένοι από το εκκλησιαστικό βίωμα, τολμούμε πολλές φορές, να απαντήσουμε, με στόμφο μάλιστα ειδήμονα, στα ερωτήματα που και η ίδια η θεολογία απαντά αποφατικά.

Η εικόνα λοιπόν απευθύνεται στους πιστούς και δεν μπορεί να υπάρξει ανεξάρτητα απ’ αυτούς. Πολιτισμικά σίγουρα παίζει τον ρόλο της, αλλά, εάν δεν υπάρχει λειτουργική αναφορά μέσα σε ενεργό εκκλησία, καταντά μουσειακό είδος και αλλοτρίωση του ίδιου του αρχετυπικού προτύπου. Ενεργό εκκλησίασμα και λειτουργικά σκεύη βρίσκονται σε μια οργανική αλληλεξάρτηση και συνύφανση. Ειδάλλως διολισθαίνουμε χωρίς να το καταλαβαίνουμε σε μια ολέθρια, παρ’ ότι εκλεπτυσμένη, ειδωλολατρία. Όλα τα παραπάνω θα τα κατανοούσε κανείς καλύτερα αν μελετούσε την παλαμική και σχολαστική διαλεκτική.

Οι άνθρωποι λοιπόν, στους οποίους απευθύνεται το θρησκευτικό αυτό σύμβολο βρίσκονται στην Ελλάδα. Για ποιους λοιπόν να επιστραφεί η εικόνα στον Πόντο, για τους τουρίστες ή τους προσκυνητές που θα πηγαίνουν εκεί κάθε καλοκαίρι; Η εικόνα, όπως σημειώσαμε και παραπάνω, δεν είναι απλώς ένα μουσειακό έκθεμα για να εγκλωβιστεί σε εκθέσεις και μουσεία. Έχει οργανικό ρόλο μέσα στη λειτουργία, στο κατεξοχήν εκκλησιαστικό γεγονός. Κανένα εκκλησιαστικό γεγονός, όμως, δεν είναι όντως εκκλησιαστικό, όταν αποκλείεται το πλήρωμα.

Θα μπορούσαμε ν’ αρχίσουμε μια συζήτηση της επιστροφής της εικόνας μόνο αν –κατά την άποψη μου- ξαναλειτουργούσε η Μονή της Παναγίας Σουμελά. Δηλαδή μόνο αν μεταφερόταν εκεί αδελφότητα. Και μάλιστα όχι μια οποιαδήποτε αδελφότητα, αλλά αυτή που βρίσκεται τώρα στο Βέρμιο, διότι αυτούς θεωρούμε ως συνεχιστές της ιστορίας της Μονής. Άρα λοιπόν θα ήταν ιστορική αστοχία αν η Μονή λειτουργούσε με ξένους καλογήρους. Και με την εγκατάσταση όμως εκεί της αδελφότητας πάλι παραμένει προβληματική η εγκατάσταση της εικόνας για λόγους τους οποίους θα αναλύσουμε παρακάτω.

Στην όλη συζήτηση δεν βοηθά και η προβληματική κατάσταση της Σουμελάς στο Βέρμιο. Επειδή ακριβώς αγνοούμε θεμελιώδεις εκκλησιαστικές αλήθειες γι’ αυτό φτάνουμε σε πρόχειρες ή πολλές φορές και επικίνδυνες θεωρήσεις, όπως εκείνη η εξωφρενική δήλωση του Σωματείου -φανερώνοντας βέβαια την ιδιοκτησιακή νοοτροπία που κρύβεται από πίσω- περί παρακράτησης της εικόνας. Η πεποίθηση αυτή ριζώνει σε μια βαθειά παρανόηση των πνευματικών μας σύμβολων. Παρόλ’ αυτά το ότι θέλουμε και πρέπει ν’ αλλάξει το διοικητικό καθεστώς στη Σουμελά, δε σημαίνει ότι πρέπει να απεργαζόμαστε την αποδυνάμωση του μοναστηριού στην Ελλάδα. Διότι κάποιοι προτείνουν αφελώς να πάει η εικόνα στον Πόντο γι’ αυτόν ακριβώς το λόγο. Οι αυθαίρετοι αυτοί υποβιβασμοί υποδηλώνουν ένα διασπασμένο όραμα και μια κατακερματισμένη γνώση. Είναι ο απόλυτος εξευτελισμός των ιερών συμβόλων που ο ρόλος τους είναι να οδηγεί τους πιστούς και όχι το αντίστροφο, να γίνονται δηλαδή υποχείριο σε ευτελείς υπολογισμούς και σκοπιμότητες. Η αληθινή τραγωδία, όμως, συνίσταται στο ότι αυτός ο εξευτελισμός βιώνεται ως ανάγκη υπαρξιακή. Εμείς περισσότερο από κάθε άλλον είμαστε υπεύθυνοι γι’ αυτήν την υποβάθμιση.

Η λειτουργία δεν είναι μια παράσταση, όπως θεώρησαν ίσως, κάποιοι απ’ αυτούς που παρευρέθηκαν στη Πατριαρχική λειτουργία της Σουμελά, είναι μια ένθεη κοινοτική και εν Χριστώ οικογενειακή εμπειρία. Η ειδωλοποίηση λοιπόν βάζει σε κίνδυνο το βαθύτερο νόημα των εκκλησιαστικών μας συμβόλων.

Όσον αφορά το πολιτικό σκέλος του ζητήματος, έτσι μόνο για να το θίξω, αξίζει να απαντηθούν κάποια ερωτήματα.

Καταρχήν το μεγάλο θέμα που μπαίνει πρωτίστως είναι για πόσες φορές το χρόνο θα είναι ανοιχτό το μοναστήρι, αν η Τουρκία επιτρέψει τη λειτουργία του. Αν είναι για τρεις-τέσσερις φορές το χρόνο η εικόνα τι θα γίνεται; Θα φυλάσσεται στο Πατριαρχείο ή θα επιστρέφει στην Ελλάδα; Αν δεν υπάρχουν πιστοί ν’ αποδώσουν τις πρέπουσες τιμές στις εικόνες και η εικόνα δεν είναι μέρος του εκκλησιολογικού γεγονότος, τότε η τοποθέτηση της στον Πόντο μόνο πολιτισμικό αντίκρισμα μπορεί να έχει, το οποίο παρότι είναι σπουδαίο δεν είναι το μείζον.

Αν, τέλος, υπάρξουν κοσμογονικές αλλαγές και δεχθεί η τουρκική κυβέρνηση να ξαναλειτουργήσει η Μονή με μόνιμους καλογήρους, ανασυσταθεί δηλαδή και ξαναγεννηθεί κυριολεκτικά μέσα από τις στάχτες της, τότε η Μονή Σουμελά του Βερμίου θα μπορούσε κάλλιστα να μετατραπεί σε μετόχι της. Πάλι όμως εδώ τίθεται το ερώτημα τι θα γίνει αν αλλάξουν τα δεδομένα, ποιος εγγυάται δηλαδή ότι η ανοχή που ίσως επιδείξει η Τουρκία το προσεχές διάστημα για επαναλειτουργία της Μονής θα διαρκέσει στο διηνεκές και τι θα γίνει αν επικρατήσουν τελικά τα εθνικιστικά της στοιχεία; Θα έχουμε πάλι πρόσφυγες μοναχούς και χαμένα κειμήλια; Πάλι λεηλασίες και δηώσεις; Πόσο πόνο μπορεί να αντέξει κάποιος επιτέλους;

Διαφωνώ σε αρκετά σημεία με τις απόψεις που διατυπώθηκαν από τον κ. Καραλευτέρη, αλλά θα σταθώ σε τρεις τις οποίες θεωρώ και σημαντικότερες.

1ον. Σε καμιά περίπτωση η Μονή της Παναγίας Σουμελά δεν είναι άδειο μνημείο. Θα έλεγα πιο σωστά πως πρόκειται για ένα ακρωτηριασμένο και παραποιημένο μνημείο κάτι για το οποίο δεν φταίνε βέβαια οι Έλληνες. Πως είναι δυνατόν όμως να μιλούμε για άδειο μνημείο αφού αποπνέει ορθοδοξία και ελληνισμό. Άλλωστε ένας τόπος, εφόσον έχει εξαγιαστεί μια φορά, είναι πάντοτε ιερός τόπος. Πόσο μάλλον όταν πρόκειται για ένα τόσο σημαντικό εκκλησιαστικό μνημείο. Αν υιοθετούσαμε αυτή την λογική πως θα δικαιολογήσουμε την Πατριαρχική Θεία λειτουργία ή όλες τις άλλες λειτουργίες που γίνονται σε εντελώς ερειπωμένες εκκλησίες στη Μικρά Ασία τοποθετώντας απλώς ένα τραπέζι και ένα αντιμήνσιο;

2ον. Όσον αφορά την πιθανή αξίωση των Τούρκων να επιστραφεί η εικόνα στη Μονή, μιας και έχει αναστηλωθεί με τη βοήθεια της Ουνέσκο, θεωρώ ότι δεν μπορεί κανείς να ζητά να του επιστραφεί κάτι το οποίο δεν του ανήκει. Μάλλον με την αναστήλωση αυτή είναι ευκαιρία να ζητήσουμε εμείς να μας επιστραφεί η Μονή, αλλά αυτό είναι μια άλλη μεγάλη συζήτηση. Πως μπορείς να δικαιώνεις τον θύτη ενός εγκλήματος λέγοντας μάλιστα να του επιστρέψεις κάποια κομμάτια από τα κλοπιμαία του, τα οποία κατάφερες να διασώσεις; Μπορεί να έχει αποκατασταθεί ο φυσικός χώρος –αν και υπάρχουν και ενστάσεις γι’ αυτό- αλλά δεν έχει αποκατασταθεί υλικά και ηθικά ο ιδιοκτήτης και οι κληρονόμοι του χώρου αυτού.

Ειλικρινά δεν καταλαβαίνω τη διάθεση κάποιων να παραχωρήσουν εκκλησιαστικούς και πολιτισμικούς θησαυρούς σε τρίτους, οι οποίοι όχι μόνο δεν έχουν καμιά οργανική σύνδεση μαζί τους, αλλά είναι αυτοί οι οποίοι ασέλγησαν πάνω τους και τους λεηλάτησαν. Υπ’ αυτήν την έννοια λοιπόν θεωρώ άστοχο και το παράδειγμα των μαρμάρων του Παρθενώνα.

3ον. Τέλος, δεν νομίζω ότι το προσκύνημα στον Πόντο και ειδικότερα στην Παναγία Σουμελά θα εξαρτηθεί από το εάν είναι εκεί η εικόνα ή όχι, άλλωστε όλα αυτά τα χρόνια το γεγονός ότι δεν υπήρχε η εικόνα στη Μονή δεν απέτρεψε τους χιλιάδες προσκυνητές να επισκέπτονται το μοναστήρι της Παναγίας.

Πιστεύω, λοιπόν, πως ο ενθουσιασμός δεν είναι πάντοτε ο καλύτερος σύμβουλος και ότι οι προτάσεις ή και αποφάσεις μας θα πρέπει να διαπνέονται πάντοτε από γνώση και κριτικό πνεύμα.

* Ο Θεοδόσης Κυριακίδης είναι Υπ. Διδ. Νεότερης Ιστορίας & Υπεύθυνος Ερ. Κέντρου Αγίου Γεωργίου Περιστερεώτα


Το παραπάνω άρθρο δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Άμαστρις, τεύχος Σεπτέμβριος 2010

"Έλα Διογένη να ελέπ'ς"

Ο Φιλολογικός Σύλλογος Παρνασσός και η Εύξεινος Λέσχη Αθηνών σας προσκαλούν στην παρουσίαση της ποιητικής συλλογής του Γιάννη Μιχαηλίδη, με τίτλο "Έλα Διογένη να ελέπ'ς", την Τρίτη, 30 Νοεμβρίου 2010 και ώρα 19:30, στην αίθουσα τελετών του κεντρικού κτιρίου του Φ.Σ. Παρνασσός, Πλατεία Αγ. Γεωργίου Καρίτση 8, Αθήνα.
Ομιλητές (με αλφαβητική σειρά):

- Σάββας Καλεντερίδης, εκδότης-συγγραφέας
- Αναστασία Κεσκεσιάδου, φιλόλογος-δημοσιογράφος
- Άλκης Πασαλίδης, δημοσιογράφος

Παρουσίαση: Νικόλαος Τσιρογιάννης, αντιστράτηγος ε.α.

Θα ακολουθήσει μουσικός επίλογος με παρουσίαση-ερμηνεία αντιπροσωπευτικών ποντιακών τραγουδιών συνοδεία ποντιακής λύρας.

Η παρουσία σας θα αποτελέσει τιμή για τον ποιητή και τους συντελεστές της εκδηλώσεως.

Ποντιακός προβληματισμός

του Νίκου Λυγερού

Με τα παραδοσιακά λαογραφικά και ιστορικά στοιχεία, ο Πόντος δεν έσβησε. Κινδυνεύει όμως ένα σημαντικό κομμάτι του ποντιακού ελληνισμού: η γλώσσα. Με την πάροδο του χρόνου και με την αλλαγή φάσης που έζησε με τη γενοκτονία, ο Πόντος ως γλωσσικό αντικείμενο έχει διαμορφωθεί ριζικά, όπως ο πληθυσμός δεν είναι πια απομονωμένος στον ιστορικό του χώρο αλλά στην Ελλάδα και σε άλλες χώρες. Κατά συνέπεια η ποντιακή διάλεκτος δεν χρησιμοποιείται πια τόσο έντονα εκτός και παραδόξως από τους Πόντιους που έμειναν στην Τουρκία. Γλωσσολογικά η διάλεκτος κινδυνεύει διότι οι ομιλητές της είναι όλο και λιγότεροι. Όχι εξαιτίας του πληθυσμού μα της γλωσσολογικής ανάμειξης με μεγαλύτερους πληθυσμούς.

Η συνειδητοποίηση αυτού του φαινομένου ανάγκασε μερικούς διανοούμενους να καταγράψουν την ποντιακή διάλεκτο με τη δημιουργία λεξικών και γραμματικών αλλά και λογοτεχνικών έργων. Μόνο που αυτή η προσπάθεια παραμένει στο πλαίσιο της μνήμης του παρελθόντος και όχι της μελλοντικής εξέλιξης της ποντιακής διαλέκτου. Αυτό γίνεται διότι όλες οι προσπάθειες αυτού του τύπου ανήκουν πάντα στον γραπτό λόγο. Υπάρχει όμως μια ανάγκη και στον προφορικό αν θέλουμε να ζήσει η ποντιακή διάλεκτος και όχι να αργοπεθαίνει, όπως γίνεται σήμερα. Μία από τις λύσεις που πρέπει να εξετασθεί για να λυθεί αυτό το επείγον πρόβλημα είναι η δημιουργία μιας πανεπιστημιακής έδρας.

Μια πανεπιστημιακή έδρα με αντικείμενο την ποντιακή διάλεκτο προσφέρει πολλές και δυναμικές δυνατότητες. Το μάθημα μπορεί απλώς να είναι επιλογής μέσα στο πλαίσιο της ελληνικής φιλολογίας. Συγχρόνως όμως αποτελεί εν δυνάμει ένα κίνητρο και για τους φοιτητές και βέβαια όχι μόνο τους Πόντιους. Διότι η ποντιακή διάλεκτος είναι ένας ζωντανός τρόπος να μελετηθούν και τα αρχαία ελληνικά. Το θέμα δεν είναι να αποτελούν ένα ανταγωνιστικό πλαίσιο για τα αρχαία, αλλά έναν συμπληρωματικό τρόπο προσέγγισης. Επιπλέον για τους Πόντιους φοιτητές θα λειτουργεί καταλυτικά εφόσον κατανοήσουν πια ότι η οικογενειακή τους διάλεκτος είναι πανεπιστημιακό μάθημα. Δίνει ένα κύρος σε μια γλωσσική ομάδα που το έχει ανάγκη και μπορεί επιπλέον να ενταχθεί και σε ευρωπαϊκά προγράμματα που προστατεύουν τις γλώσσες που κινδυνεύουν.

Ο ποντιακός ελληνισμός κατάφερε να επιβιώσει μετά τη γενοκτονία. Το λευκό μακελιό δεν μπορέσε να τον εξοντώσει. Τώρα πρέπει και πάλι να γίνουν προσπάθειες για να σωθεί η ποντιακή διάλεκτος από τη λήθη της καθημερινότητας. Τα ποντιακά δεν είναι μόνο τραγούδια και χοροί, είναι και η γλώσσα με τα ιστορικά της στοιχεία όπως το βλέπουμε και στα ακριτικά άσματα. Υπάρχει ακόμα το χρονικό διάστημα για να σωθεί η ποντιακή διάλεκτος και πρέπει να βάλουμε όλοι τα δυνατά μας πριν βρεθούμε και πάλι με μια νεκρή γλώσσα. Η ποντιακή διάλεκτος δεν χρειάζεται μόνο τα μουσεία και τα λεξικά, θέλει και ανθρώπους. Σε αυτήν την προσπάθεια μπορεί να βοηθήσει η πανεπιστημιακή έδρα.

ΠΑΜΠΟΝΤΙΑΚΗ ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΕΛΛΑΔΟΣ

Την Κυριακή 24 Οκτωβρίου 2010 πραγματοποιήθηκαν σε όλη την Ελλάδα οι εκλογές των Περιφερειακών συμβουλίων των Συνδέσμων Ποντιακών Σωματείων της Παμποντιακής Ομοσπονδίας Ελλάδος.

Τα συμβούλια αποτελούνται από 9 μέλη και η θητεία τους είναι 3ετής.

Οι εκλογές για το κεντρικό Διοικητικό Συμβούλιο της Παμποντιακής Ομοσπονδίας θα πραγματοποιηθούν την Κυριακή 28 Νοεμβρίου 2010 στη Θεσσαλονίκη.

Σ.Πο.Σ. Ανατολικής Μακεδονίας & Θράκης

1. Μαυρίδου Χρύσα - Πολιτιστικός Όμιλος Ποντίων Θρυλορίου «Η Κερασούντα και το Γαρς», Πρόεδρος
2. Μισαηλίδου Παρθένα - Πολιτιστικός Σύλλογος Ποντίων «Ακρίτες Νέας Κρώμνης», Αντιπρόεδρος
3. Παναγιωταρά Αιμιλία - Μορφωτικός Πολιτιστικός Σύλλογος Καλαμώνα «Οι Τραντέλλενες», Γεν. Γραμματέας
4. Κυριακίδου Νίνα - Σύλλογος Ποντίων Δωρικού «Ακρίτες Κομνηνοί», Ταμίας
5. Περσίδης Στάθης - Πολιτιστικός Σύλλογος Ποντίων Μαυροκορδάτου Δράμας «Άγιος Γεώργιος Δράμας»
6. Βασιλειάδης Θωμάς - Ποντιακός Πολιτιστικός Συλλογος Δράμας
7. Ρωμανίδης Θόδωρος - Σύλλογος Ποντίων Ν. Ξάνθης
8. Τσολίδης Σάββας - Πολιτιστικός Αθλητικός Σύλλογος Ποντίων Νέας Καρβάλης «Ο Πόντος»
9. Παπαδόπουλος Στάθης - Σύλλογος Ποντίων Επαρχίας Νέστου

Σ.Πο.Σ. Κεντρικής Μακεδονίας & Θεσσαλίας

1. Σαρβανίδης Λεωνίδας - Σύλλογος Ποντίων Λακώμματος Χαλκιδικής, Πρόεδρος
2. Ξανθόπουλος Κώστας - Ένωση Ποντίων Ν. Κιλκίς «Οι Αργοναύτες», Αντιπρόεδρος
3. Παπαδοπούλου Νόπη - Εύξεινος Λέσχη Ποντίων & Μικρασιατών Ν. Τρικάλων, Γεν. Γραμματέας
4. Περκουλίδης Κώστας - Ένωση Ποντίων Ν. Μαγνησίας, Ταμίας
5. Καπουρτίδης Χαράλαμπος - Εύξεινος Λέσχη Βέροιας
6. Ασλανίδης Παναγιώτης - Ένωση Ποντίων Πιερίας
7. Κουρουτζίδης Παναγιώτης - Οικολογικός Πολιτιστικός Σύλλογος Ακριτοχωρίου Θρακικού Ν. Σερρών
8. Σισμανίδης Αναστάσιος - Σύλλογος Ποντίων Αλεξάνδρειας & Περιχώρων
9. Παπαδόπουλος Ισαάκ - Μορφωτικός Χορευτικός Σύλλογος Άρνισσας Πέλλας «Ο Πόντος»

Σ.Πο.Σ. Δυτικής Μακεδονίας & Ηπείρου

1. Μωυσιάδης Στυλιανός - Εύξεινος Λέσχη Φλώρινας, Πρόεδρος
2. Μωυσιάδου Συμέλα - Αδελφότητα Ποντίων & Μικρασιατών Ηπείρου, Αντιπρόεδρος
3. Τσινίδης Κωνσταντίνος - Μορφωτικός Ποντιακός Σύλλογος Αγ. Δημητρίου - Ρυακίου, Γεν. Γραμματέας
4. Σαχινίδης Αλέξανδρος - Σύλλογος Ποντίων Κολχικής Φλώρινας «Αργοναύτες», Ταμίας
5. Σαρηγιαννίδου Θεοδώρα - Μορφωτικός Εκπολιτιστικός Σύλλογος Νέας Σινώπης «Διογένης»
6. Αλεξανδρίδης Σάββας - Μορφωτικός Πολιτιστικός Σύλλογος Σκήτης «Εύξεινος»
7. Λαζαρίδης Θεόδωρος - Μορφωτικός Σύλλογος Αλωνακίων «Πόντος»
8. Πατουλίδης Φώτης - Ποντιακός Σύλλογος Πτολεμαΐδας
9. Τσολακίδης Παναγιώτης - Πολιτιστικός Μορφωτικός Σύλλογος Ποντίων Άρδασσας «Η Άρδασσα»

Σ.Πο.Σ. Ν. Θεσσαλονίκης

1. Φαχαντίδης Επαμεινώνδας - Σύλλογος Μαυροδενδριτών Θεσσαλονίκης, Πρόεδρος
2. Μαυρομάτης Γεώργιος - Εύξεινος Λέσχη Θεσσαλονίκης, Αντιπρόεδρος
3. Κυριακίδου Γεωργία - Σωματείο «Παναγία Σουμελά» Θέρμης, Γεν. Γραμματέας
4. Θεοδωρίδης Παναγιώτης - Πολιτιστικός Ποντιακός Σύλλογος «Οι Μίθριοι», Ταμίας
5. Μπίλη Αικατερίνη - Ποντιακός Πολιτιστικός Σύλλογος Καλλιθέας - Συκεών
6. Ακριτίδης Θεόδωρος - Σύλλογος Ποντίων Σταυρούπολης «Ακρίτες του Πόντου»
7. Οκουτζιόγλου Ιωάννης - Ένωση Ποντίων Αστυνομικών Ν. Θεσσαλονίκης
8. Σαββίδου Ελένη - Σωματείο «Φάρος Ποντίων»
9. Περπερίδου Σοφία - Σύνδεσμος Ελλήνων Προσφύγων «Αξέχαστη Πατρίδα»

Σ.Πο.Σ. Ν. Ελλάδας & Νήσων

1. Βαρυθυμιάδης Γεώργιος - Σύλλογος Ποντίων Λαυρίου Αττικής «Ο Μιθριδάτης», Πρόεδρος
2. Αμανατίδης Κώστας - Σύλλογος Ποντίων Ασπροπύργου «Οι Ακρίτες του Πόντου», Αντιπρόεδρος
3. Χαφουσίδου Χριστίνα - Ένωση Ποντίων Πειραιά-Κερατσινίου-Δραπετσώνας, Γεν. Γραμματέας
4. Χατζηδαυϊτίδης Νίκος - Ένωση Ποντίων Περιστερίου, Ταμίας
5. Συρανίδης Γεώργιος - Εύξεινος Λέσχη Αχαρνών & Αττικής «Καπετάν Ευκλείδης»
6. Σαββίδης Ιωάννης - Σύλλογος Ποντίων Αγ. Βαρβάρας «Ο Φάρος»
7. Λεσγίδης Παναγιώτης - Σύλλογος Ποντίων Καματέρου «Δημήτριος Ψαθάς»
8. Χονδροματίδης Γεώργιος - Ένωση Ποντίων Βριλησίων «Οι Τραντέλληνες»
9. Χρυσοχοΐδου Ουρανία - Ένωση Ποντίων Νέας Σμύρνης-Δάφνης-Μπραχαμίου «Μαύρη Θάλασσα»

Φωτογραφικό υλικό από τις αρχαιρεσίες για την ανάδειξη νέων Περιφερειακών Συμβουλίων

ΠΑΜΠΟΝΤΙΑΚΗ ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΕΛΛΑΔΟΣ
Λ. ΝΙΚΗΣ 1
ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ
Τ.Κ. 54624
ΤΗΛ. 2310227822
FAX 2310227213
www.poe.org.gr
info@poe.org.gr